Devlet ve Kürtler
Metin HeperYazar:
Metin Heper
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
288
Basım Tarihi:
2008
Yayınevi:
Doğan Kitap
ISBN:
9789759919160
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kuramsal çerçevede devlet-Kürt ilişkilerini analiz eden değerli bir çalışma. Özellikle uluslararası yazında hakim olan mevcut kuramsal modeli ("asimilasyon-direniş-direnişi bastırma") eleştirerek alternatif bir kuramsal çerçevede analizin daha doğru olacağını vurguluyor Metin Heper. Söz konusu hakim model, Türkiye'nin Kürt kimliğini baskılayarak asimile etmeye çalıştığını ve dışlayıcı olduğunu öne sürüyor. Heper ise, Türkiye'deki devlet anlayışıyla Batı'daki devlet anlayışının örtüşmediğini belirterek bu kavramsal modelin Türkiye özelinde yetersiz/hatalı olduğunu iddia ediyor. Dolayısıyla, Heper'e göre Kürtlerle Türklerin ortak bir tarihi ve kültürel etkileşiminin oluşu, olası etnik çatışmaların önüne geçen bir faktördür ve Kürt kimliği yalnızca birincil kimlik haline gelmesi noktasında tehlikeli bulunmaktadır. Heper'in önerdiği alternatif çerçeve de bunu dile getirmektedir; devlet, Kürtlerin ikincil etnik kimliklerini birincil etnik kimliğe dönüştürmelerini önlemeye çalışır. Yani, Heper'in ifadesiyle, devlet Kürtleri asimile etmez, inkar da etmez ama göz ardı eder.
Heper kitapta şöyle diyor: "XIX. yüzyılın sonlarına kadar, 'Türk' sözcüğü Osmanlılar tarafından aşağılayıcı bir anlamda kullanılmıştı. 1802 yılında Halet Efendi Paris’te 'Türk' büyükelçisi olarak tanıştırıldığı zaman sinirlenmişti. Osmanlılar, ömürlerinin son on yılı (1908-1918) dışında, bir Türk birliği kurma peşinde olmamışlardı." Bu aslında Kürt meselesini anlamak adına da önemli bir alıntı. Nitekim, Osmanlı'nın egemen kimliği "ümmet" anlayışı üzerine kurulu, aidiyet de dolayısıyla din temelli. Türklük bir kimlik olarak ancak II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet döneminde önem kazanıyor. Yani hem Türklük hem de Kürtlük ikinci planda kalıyordu. Ne zaman ki imparatorluk çözülmeye başladı, işte o zaman etnik
Bugünlerde yaşanan acı günleri, devletin kürtler konusunda refleksinin değişim ve gelişimi daha iyi anlamak için konu hakkında oluşturulabilecek okuma listesinde ilk 10'da bulunması gereken bir eser. Kitabın orjinali ingilizce yazılmış, Metin Heper hakkında da Doğu Batı Dergisi Sayı 16 Türk Düşünce Serüveni: Geç Aydınlanmanın Erken Aydınları sayısındaki "Siyasal Tahayyülde Devletin Belirleyiciliği: Metin Heper Çalışmaları Üzerine Bir İnceleme" yazı okunabilir.
8/10
2020 59. kitabı
Kitap tez şeklinde yazılmış ama akıcı bir şekilde okunabiliyor. Gerçekçi bir bakış açısıyla yazılmış bu kitabı beğendim. Gerek Osmanlı dönemi gerekse Cumhuriyet döneminde devletin Kürtler’e ve diğer azınlıklara bakış açısı ile bizim devlet geleneğimizde asimile etme ya da ırkçılık yapma politikamızın hiçbir dönemde bulunmadığı devleti yönetenler üzerinden çok güzel açıklanmış. Tekrar okunabilecek kitaplardan.
Kitap genel itibariyle Kürtler ve Osmanlı ilişkileri ve Türkiye kuruluşundan sonraki dönemde olan ilişkileri ve milliyetçilik ekseninde incelenmiş. Söylemekte yarar var 'Kültürel milliyetçilik' ve 'vatandaşlığa dayalı milliyetçilik gibi kavramların arkasına saklanarak yapılan uygulamalar görülmemiş. Yazar daha çok bu uygulamaları olağan ve normal olarak görmüş. Eleşirilmesi gereken diğer nokta Cumhuriyet döneminde görülen Kürtleri kaba, eşkiyalık yapan anlayışla görmesi ve ıslah edilmesi gereken, aynı zamanda dönemin sosyolojisini, sosyo ekonomik gerçeklik göz ardı edilmiş. Daha çok yapılanları bir zorunluluk ve meşrulaştırma ekseninde görmüştür.
Yazar Hakkında
Metin HeperYazar · 7 kitap
Prof. Dr. Metin Heper, Bilkent Üniversitesi’nde, Siyaset Bilimi Bölümü Başkanı, İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Dekanı ve Akademik İşler Rektör Yardımcısı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurulu (TÜBİTAK) Bilim Kurulu Üyesi ve Türkiye Bilimler Akademisi Kurucu ve Şeref Üyesi’dir. İsrail’de Kudüs İbrani, İngiltere’de Manchester ve Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) Harvard Üniversitelerinde Misafir Araştırıcı ve yine ABD’de, Connecticut, Brandeis ve Princeton Üniversitelerinde Misafir Araştırıcı ve Misafir Öğretim üyesi olarak bulunmuştur. Yurtiçinde ve özellikle yurtdışında çok sayıda makaleleri, kitap bölümleri, editörlüğünü ve katkı yaptığı kitapları yayınlanmış bulunan Prof. Heper, ayrıca bizzat kendisinin yazdığı The State Tradition in Turkey (İngiltere, 1985), Historical Dictionary of Turkey (Amerika Birleşik Devletleri, 1994, 2002, 2010), İsmet İnönü: The Making of a Turkish Statesman (Hollanda, 1998) ve State and Kurds in Turkey: The Question of Assimilation (İngiltere, 2007) başlıklı kitapların yazarıdır.
