Yazar:
İmam Şafii
Çevirmen:
M. Beşir Eryarsoy
Tahmini Okuma Süresi:
65 sa. 51 dk.
Sayfa Sayısı:
2324
Basım Tarihi:
2023
Yayınevi:
Buruc Yayınları
Orijinal Adı:
الأم
Orijinal Dil:
Arapça
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Ciltli
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
El-Ümm:
Fıkhın Muazzam Ansiklopedisi
İmam Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiî'nin El-Ümm adlı eseri, İslamî hukuk mirasının en hacimli ve sistematik hazinelerinden biri olarak, adeta bir okyanusun derinliklerini yansıtan bir ansiklopedi niteliği taşır. 9. yüzyılın başlarında, Şâfiî'nin Mısır'daki son yıllarında kaleme aldığı bu eser, Şâfiî mezhebinin temel taşını oluşturur ve fıkhın pratik uygulamalarını, teorik tartışmalarla iç içe geçirerek, âlimler için vazgeçilmez bir rehber haline getirir.
Bu incelememde; ancak özgün bir perspektiften, günümüz hukuk felsefesiyle karşılaştırmalı bir okuma yaparak, klasik metinlerin çağdaş yankılarını arayacağım – zira El-Ümm, sadece bir fıkıh kitabı değil, aynı zamanda insanî ilişkilerin etik bir haritasıdır.Eserin yapısal zenginliği, Şâfiî'nin dehasını gözler önüne serer.
5 ciltlik hacmiyle (bazı nüshalarda yedi), kitap ibadetlerden (namaz, zekât, hac) başlayarak, aile hukuku, ticaret, ceza ve miras gibi geniş bir yelpazeyi kapsar. Her bölüm, Kur'ân-ı Kerîm ve sünnetin yorumuyla desteklenir; kıyas, istihsan ve icmâ gibi usûlî araçlar, pratik meselelere uyarlanır. Şâfiî, burada Er-Risâledeki teorik çerçeveyi somutlaştırır: Örneğin, evlilik sözleşmelerinde kadının haklarını tartışırken, delilleri mantıksal bir zincirle bağlar, adeta bir hukuk mimarı gibi katmanlar oluşturur. Bu yaklaşım, eseri Şâfiî okulunun otoriter bir kaynağı kılar; sonraki âlimler, örneğin Gazzâlî ve Nevevî, buradan beslenerek kendi eserlerini şekillendirmiştir. Özgün bir nokta olarak, El-Ümm'ün sözlü aktarım geleneğinden doğduğunu belirtmek gerekir: Şâfiî'nin talebeleri, ustalarının derslerini derleyerek kitabı tamamlamış, böylece metin canlı bir diyalog izlenimi verir – tıpkı bir seminer notu gibi, dinamik ve tartışmaya açık.Eserin gücü, Şâfiî'nin dengeli sentezinde
Reklam
Yazar Hakkında
İmam ŞafiiYazar · 8 kitap
Hicrî 150/Miladî 767 yılında Filistin'in Gazze şehrinde doğdu. Babası İdris bir iş için Gazze'ye gitmiş, orada iken vefat etmişti. Dedelerinden biri olan Şafiî İbn es-Sâib'e nisbeten Şafiî olarak bilinir. Soyu Kureyş kabilesinden Abd-i Menâf'ta Hz. Peygamber'in soyuyla birleşir.
Henüz küçük yaşta iken babasını kaybeder. Fakir bir şekilde yaşayan annesi, oğlunu alıp Mekke'ye gitmeğe karar verir. Mekke'de, daha küçük yaşta kendisini ilme veren İmam Şafiî, yedi yaşında Kur'ân-ı Kerim'i; on yaşında da İmam Mâlik'in el-Muvatta' adlı hadis kitabını ezberlemiş ve on beş yaşına geldiğinde, fetva verebilecek bir seviyeye ulaşmıştı.
Bundan sonra yirmi yıla yakın bir süre çölde, Huzeyl kabilesi içinde yaşayarak fasih Arapça'yı ve câhiliye şiirlerini öğrendi. Hatta Asmaî, onun hakkında; "Huzayl'in şiirlerini Kureyş'ten Muhammed b. İdris denen bir genç ile düzelttim" demiştir. Böylece edip ve Arapçada söz sahibi olmuştur.
Akabinde birçok alimden hadis okudu. Mekke valisinin bir tavsiye mektubu ile Medine'ye gitti. Burada İmam Mâlik'e el-Muvatta adlı eserinin tamamını arzetti. Daha sonra tamamen fıkha yönelerek İmam Mâlik'ten Hicaz fıkhını öğrendi. Şafiî'nin eşsiz kavrayış ve üstün zekâsını müşahede eden İmam Mâlik, ona şu anlamlı tavsiyede bulundu: "Muhammed! Allah'tan kork, günahtan sakın; çünkü ben senin büyük bir şahsiyet olacağını ümid ediyorum. Gönlüne Allah'ın koymuş olduğu bu nuru günahla söndürme."
Medine'de İmam Mâlik'ten fıkıh ve hadis ilmi aldı. Süfyan b. Uyeyne'den, Fudayl b. İyâz ve amcası Muhammed b. Şâfi' ve diğerlerinden hadis rivayet etti.
İmam Şâfiî, bu arada çalışmak zorunda olduğu için bir süre Yemen'e gitti. Yemen kâdısı Mus'ab b. Abdillah el-Kureşî orada kendisine resmî bir iş bulmuştu. Bu arada, Halîfe Hârun er-Raşîd Hz. Ali taraftarlarının bir harekâtından korkuyordu. Yemen tarafından yakalanıp getirilen Şiîler arasında -Şiî olmadığı halde- Şâfiî de Medîne'de Halîfe'nin huzuruna çıkarıldı. Suçsuzluğu anlaşılınca Halife onu serbest bıraktırdı ve maddî yardımda bulundu. Sonra H.183 ve 195'te Bağdat'a gitti. Orada Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî'den Irak fakihlerinin kitaplarını okudu. Onunla fikir alış verişinde bulundu.
İmam Şâfiî bundan sonra H. 187'de Mekke'de ve 195'te Bağdat'ta İmam Ahmed b. Hanbel (Ö. 241/855) ile buluştu. Ondan Hanbelî fıkhını ve usulünü, Kur'an'ın nâsih ve mensuhunu öğrendi. Bağdad'ta onun eski mezhebinin esaslarını ihtiva eden "el-Hucce" adlı eserini yazdı. Sonra H. 200'de görüşlerinin en çok yaygınlaşacağı Mısır'a gitti. 204/819'da Receb'in son cuma günü Mısır'da vefat etti ve orada defnedildi.
