Yazar:
Alexander Heidel
Çevirmen:
İsmet Birkan
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 55 dk.
Sayfa Sayısı:
138
Basım Tarihi:
2000
Yayınevi:
Ayraç Yayınları
Orijinal Adı:
The Babylonian Genesis
ISBN:
9789758087402
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İnsanlık tarihi ile başlayan inanç sisteminin elimize ulaşan en eski yazılı edebiyatı güney Mezopotamya'da başlıyor. Günümüze ulaşan en eski dini kaynaklar M.Ö 2900 yılına kadar uzanıyor, ve bunların en bilineni ENUMA ELİŞ. Babilin inanç sisteminde tanrıların, evrenin, insanın yaradılışını konu alan ve sadece 7 tabletten oluşan yaradılış destanı. Ve bugün bakıldığında semavi dinlere nasıl kaynak olup, alındığını görmekteyiz.
Sümer ve Babil uygarlığının panteonunu anlamak için en önemli ve tek kaynak. Babil tanrılarının nerden geldiği, aralarındaki savaş ve çatışma, bunun sonucu olarak insanın yaradılışını, kendi inanç sistemine göre anlatan çok güzel bir eser.
Sümer, Asur, Babil uygarlıklarının dinsel açıdan anlatan ve antik Yunan uygarlığı başta olmak üzere; gerek islam gerek hıristiyan gerekse yahudi inanç sistemi ile kolaylaştıracağımız başlıca kaynak.
Insanın çamurdan yaratılması, kader tabletinin oluşu (levhi mahfuz), insanın tanrını hizmetkarı ve onun hizmeti için yaratılması konusunda açıklamada yaparak anlatan çok güzel bir kitap. Babil Panteonu'nu şimdi daha iyi anlıyorum.
8/10
2020 21. kitabı
İlk parçaları Asurbanipal'in Ninova'daki büyük kütüphanesinin yıkıntıları arasında bulunan bu destan, Mezopotamyalıların teogoni ve kozmogonileri hakkında önemli bilgiler vermektedir. Destan'ın bir diğer önemi de eski Yakındoğu dinlerinin karşılaştırmalı incelemeleri için temel olmasıdır. Destan özellikle Eski Ahit'in ilk iki bölümünde anlatılanlarla önemli benzerlikler gösterir.
ALINTI:
Enûma Eliş'in, bugünkü biçimiyle,
her şeyden önce ve en başta, tanrıların kahramanı ve gökle yerin yaratıcısı Marduk'un onuruna yazılmış bir edebiyat anıtı olduğundan kuşku duyulamaz. Güttüğü birinci amaç, Marduk'un Babil'in başlıca tanrısı konumundan tüm Babil tanrılarının tek önderi konumuna yükselişine kozmotojik neden ve açıklamalar getirmektir. Bu amaca, Ti'amat'ın yenilgisi ve evrenin yaratılışı ile gözetimi ona atfedilerek ulaşılmaktadır. Tanrıların doğuşunun anlatımı, ardından gelen Ea'yla Apsû arasındaki mücadele ve evrenin kökeni temaları Marduk'un davasını güçlendirmek için eklenmiştir. İlki Marduk'la Ti'amat'ın çatışması ve Marduk'un tanrılar arasında en yüksek iktidara yükselmesinin ön örneği olarak metnin içine alınırken, evrenin yaradılışı öyküsü aslında her şeyin nasıl dünyaya geldiğini anlatmaktan ziyade, Marduk'un anını şanını daha da şişirmeye yaradığı ve görünür görünmez bütün varlıklar üzerindeki egemenliğini gerekçelemeye yardım ettiği için destana eklenmiştir. Marduk'a övgü düzmek amacının ardından, bu destanın yazılışından sorumlu olan Babil rahiplerinin, Marduk'un kenti Babil'e övgü düzmek ve Babil'in ülkedeki bütün kentlere üstünlük iddialarını güçlendirmek
arzuları gelmektedir. 
Enuma Eliş
Enuma Eliş
Mezopotomya mitolojisini bize aktaran nadir eserlerden biridir. Babil halkının şiir veya ilahi şeklinde okudukları kutsal metni sayılıyor . Babil tanrılarının oluşumunu ,tarihte bilinen ilk tek ve güçlü tanrı motifi Marduk’un( Bal - Hubal ) ortaya çıkışını , bütün kötücül güçleri yaratan Tiamat’ı(Anka kuşu , Simurg) yenişi ve onun bedeninden nasıl dünyayı yarattığını anlatıyor.
Kitabı okumaya başladığımda sadece tabletlerin çevirilerinin yer alacağını düşünmüştüm. Oysa kitapta nerde kim tarafından bulunduğu nasıl başladığı bu destansı yapıtın nasıl çevrildiğinin anlatıldığını fark ettim. Bir çıkış noktası olması gerekiyordu sonuçta ve bilmek gerekti. Devam eden sayfalarda dinlerin temelinin de bu tabletler olduğunu anlamak zor değil. Öyle bir destan ki günümüzdeki dinlerin doğuşuna temel olduğunu düşündüğüm Yaradılış Destanı herkesin fikirlerinde küçük değişikliklere yol açacağına eminim...
#antikbabil mitolojisi hakkında okuma yapmak isteyenler için iki güzel ve yalın kaynak önerebilirim. Sümeri kaynakların daha sonra Sami dillerini konuşan Akad, Asur gibi medeniyetlerin oluşturduğu bu mitsel ve onlara göre tanrısal atfedilen yazıylar sayesinde bugüne ulaşmış durumda. Bundan yaklaşık 2680 yıl önce Asur kralı Aşurpanipal'in kütüphanesinde bulunan #Enumaeliş #vaktiyleyukarıda 7 tabletten oluşan ve tanrı Marduk'un düşmanı #tiamat (tuzlu sular tanrıçası) alt etmesini, Babil'i ve insanı yaratmasını sonrasında da 50 ismiyle yuceltimesini içerir. Apsu (tatlı sular tanrısı) ile Tiamat (tuzlu sular tanrıçası) beraberliğinden çeşitli çocukları olur ki onlarda başka tanrılar ve tanrıçalardır. Fakat o kadar çok yaramazlık yapar ve yüksek sesle konuşur ki, Apsu uyku bile uyuyamadığı için onları yoketmeye karar verir. Fakat Ana yüreği Tiamat buna izin vermez ve Apsu oğulları tanri Ea tarafından öldürülür. Ve tabi yerine geçer. Ea sonra Damki ile evlenir ve Marduk dünyaya gelir. Ancak Tiamat bir yandan kocası Apsu'nun ölümünü düşünmekten bir yandan başka tanrıların da kışkırtması Ea'ya ve diğer tanrılara savaş açar. 11 tane değişik yaratık yaratır ve etrafa korku sarar. İşte destan bu hikayeyle başlar ve Timat'ın karşında durmayan tanrılar en sonunda Marduk sayesinde onu durdurmayı başarır. Oldukça epik ve şiirsel bir anlatımı olan Enuma Eliş yaklaşık 1000 beyitten oluşan ilginç bir destan. #okuyunpişmanolmazsınız
Enuma eliş bize bir bütün olarak evrenin
köken ve düzenini anlatıp açıklamaktadır. Evren, kendisini oluşturan parçalar açısından, (kimi tanrıların karakterleri bugün de kesin olmamakla birlikte) kozmosun ögelerini ya da doğa kuvvetlerini temsil eden tanrılarda başlar ve halihazırdaki dünya düzeninin kurucusu Marduk'un yaratıcı etkinlikleri boyunca yapılaşır ve tamamlanır.
Kitap; "Enûma Eliş" (tabletlerin bulunuşu, elde edilen malzemenin yayımlanması, öykünün özeti, destanın amacı, destanın kaynakları, yazılış tarihi, şiirin vezni, Enûma Eliş ve yeni yıl festivali ve 7 tabletin çevirisi), "Enûma Eliş ile İlgili Öteki Babil Yaratılış Öyküleri" ve "Eski Ahit'teki Paralel Pasajlar" olmak üzere 3 ana bölümden oluşuyor. Alexander Heidel'in ön sözde belirttiği üzere, "Bu küçük çalışma, asıl olarak meslekten Asur bilimcilere değil, Eski Ahit üzerine çalışanlara ve Hristiyan din adamlarına hitap ediyor." Zaten Heidel'in, birtakım akademisyenler veya uzmanlar tarafından öne sürülen Enûma Eliş ile Eski Ahit arasındaki benzerlik argümanlarını nasıl çürüttüğünü okuduktan sonra Enûma Eliş ile Eski Ahit arasında benzerlik olduğu düşüncesinden kurtuluyorsunuz. Heidel'in de belirttiği gibi Enûma Eliş'te Sümer baştanrısı Enlil yerine Babil/Akkad baştanrısı Marduk'un yerleştirilerek destanın yeniden yazılmasının politik bir amacı var, ki o da Mezopotamya'da mutlak Babil hâkimiyetini resmen ilan etmek. Destan ile ilgili şahsi kanaatlerimden bahsetmem gerekirse, destanın muhtemelen büyük Babil hükümdarı Hammurabi döneminde değiştirilerek Sümer tanrıları yerine Babil tanrılarının koyulduğunu görüyoruz çünkü destanda birçok değiştirilmeden bırakılmış Sümerce kelimeler var. Yani Babilliler, kendi baştanrıları Marduk'un diğer tüm tanrı ve tanrıçaları ezici bir şekilde yenerek baştanrı konumuna gelmesini yeterli görmüşler, değiştirmeye gerek görmedikleri Sümerce kelimeleri önemsiz teferruat olarak kabul etmişler. Yalnız destanda dikkatimi çeken noktalardan biri de Marduk adlı tanrının (erkek) Tiamat adlı tanrıçayı (kadın) öldürmesi ve hatta cesedin üzerine çıkıp ayaklarıyla tepinmesi. Bu önemsiz gibi görünen ayrıntı aslında oldukça önemli çünkü anaerkil düzenin
Yazar Hakkında
Alexander HeidelYazar · 2 kitap
Assurbilimci ve İncil uzmanı
