Əfqanıstanda cərəyan edən hadisələrdən bəhs edən “İtkin gəlin”, “Əfsanəsiz illər”, “Ayrılığın sonu yoxmuş” trilogiyası bəlkə də Əlibala Hacızadənin yaradıcılıq zirvəsidir.
Burda sadəcə İtkin gəlin barəsində danışmağım deyəsən daha yaxşı olacaq...
Personajlar:
Elməddin
Əfsanə
Səbihə
Yusif
Həzrətgül
Xədicə
Nazənin
Zümrəy
Cahan
Qulam
Ətiqulla
Nəcməddin
Dünya
Siracəddin
Əbdül
Əhədulla
Məhəmməd Şəfi Rəhgüzar
Məleykə
Bəbrək, Rəbiə, Jalə
Hadisələr Ədnan qəryəsində bərqərar olur. Səbihı arvad atasız iki övlad böyütmüşdü: Elməddin və Yusif. Yusif böyük oğlu idi, təhsilsiz idi, lakin şəhərdə kiçik bir dükanı var idi, elə şəhərdə də qalır, hərdən ailəsinı baş çəkirdi. Elməddin isə kiçik oğlan idi, məktəbi əla qiymətlərlə bitirmiş, imkan olmadığı üçün təhsilini davam etdirməmişdi.
Novruz bayramı günüydü, Yusif gəlməliydi. Lakin gecikor, anası isə çox nigaran idi. Bəlkə Elməddinin də fikri xəyalı Əfsanədə olmasa bu nigarançılığı hiss edərdi. Əfsanə kəndin bədbəxt gözəli, 6 yaşında bütün ailədini itirfikdən sonra dayısı Həzrətgülün evində qalmağa başlayır. 10 ildə Həzrətgülün arvadı Xədicə qıza hər zülmü etməkdən çəkinmir, verdikləri bir tikə çörəyi misliylə burnundan gətirirlər. Elməddin Əfsanəyə vurulmuş, son görüşlərində ailəsini göndərəcəyini, bu gün onun üçün də şam yandıracağını deyir. İki gənc də sevincliydi...
Sonunda evə gələn Yusif Elməddin üçün heç də xoş xəbərlər gətirmir. O evlənmək istədiyini, özü də Əfsanə ilə evlənmək istədiyini deyincə Elməddinin dünya başına yıxılır, lakin ağız açıb bir kəlmə belə deməyi özünə ar bilmir.
Həzrətgül Əfsanəni Yusifə 50000 rupi qarşılığında verir, daha doğrusu satır. Həzrətgül əsərdəki ən ləyaqətisiz adamlardan biridir mənim üçün , Nazənini özünə almaq üçün qızı Süsən qoca kaftarın birinə verməsinimi deyim, Əfsanəni satmasınımı...