Yazar:
Naiq Babayev
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 2 dk.
Sayfa Sayısı:
248
Basım Tarihi:
2023
Yayınevi:
Parlaq İmzalar
Orijinal Adı:
Kor Nöqtə
ISBN:
9789952547825
Ülke:
Azerbaycan
Dil:
Azerbaycanca
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Açığı, gözləntim tamam başqa idi, səbəbi də müəllif deyil, digər oxuyuculardı.
Çox gözəl söz seçimləri var müəllifin bir çox yerlərdə. Amma parçalara böləndə o gözəlliyi görmək olur, bütöv halında kitab məndə yarımçıqlıü duyğusu oyandırdı.
Əvvəla personajlar inandırıcı deyil, Şahmar və Firuz bir-birinin oxşarıdılar. "İkisinin xəmiri, ya mayası eynidi" şəklində oxşarı yox, iki personajın da düşünüş dili eynidi, bütün söyüşkənliyə rəğmən. Fərqli davam edilə bilinəcək çox nöqtə vardı, amma müəllif bu cürünü seçib.
İkincisi, sujet çox gözəl irəliləyirdi, amma bıçağın öz vəzifəsini yerinə yetirdiyi hissədən sonra istiqamət tamam dəyişdi. 7.5 imdb ballı müəllim-şagird mövzulu filmdən 6.1 imdb ballı qəribə bir şeyə çevrildi. İzləməsən də olar, amma izləyəndə də ağzında yarımçıqlıq dadı qalır.
Kitabdakı büten adlar möhtəşəm seçimlər idi. Məni Azərbaycanda baş verən istənilən hadisəni bədiiyyat içində oxumaqdan soyudan şeylərdəndi bu, məsələn. Hər şey məişşət zəmininə enir. Günel xaric büten adlar çox orijinal idilər.
Sonluğu sevmədim. Qəti sevmədim. O bıçağın parçalanmağının bir qarşılığı olmalıydı. 16 il çətin həyat yaşayan uşaq əvvəl uşaq kalonunda, sonra həbsxanada vaxt keçirəndən sonra ordan yetişib çıxmır. Bir hippi sözünə görə diş biləyən uşaq özünküləşdirdiyi bir bıçağın taleyi ilə maraqlanmadan Hüseyn Cavid diliylə sonluq verəndə inandıcırıcılıq itir.
Amma bütöv halında kitabı oxumağıma peşman olmadım, yeni nə yazsa, oxuyacam. Bu yazıçıda işıq var, özünü oxutdurur, sadəcə Azərbaycandakı hər yazıçının düşdüyü o tələyə düşməməlidir: dilə diqüət yetirib, pafoslu olmağa çalışmamalı, suket qurmaq üçün də enerji sərf eləməlidir.
Uğurlar!
Müasir Azərbaycan ƏdəbiyyatıEdebiyat
İndiyə kimi oxuduğum müasir Azərbaycan Ədəbiyyatının ürəyiyuxa nəsri - sən, sadəcə gözəlsən!
Romanda ağlı həm dabanının altında, həm də təpəsinin üstündə olan bir "küçə uşağı" ilə işinə həvəsi olmayan pedaqoq arasındakı münasibətlərdən bəhs edilir. Dağılmış ailənin övladı olan yeniyetmə əvvəl cibgir olsa da, sonradan daha kriminal dünyanın oğlu olmağa doğru addımlayır. Pedaqoq isə ona yol göstərib "adam olmağa" çağırır. Amma sonda... Sonda mürəkkəbləşən münasibətlər tamam fərqli məcraya yol alır.
Yazıçımız işinin ustası olduğunu ilk əsəri ilə sübut etdi. Əhsən!
Kitabın mövzusu maraqlı və doğma idi, eləcə də bizim ədəbiyyatda orijinal bir əsər olaraq yer tutdu mənim üçün (2 xal). Obrazlar dərinliklə işlənilib, əsasən inandırıcıydılar (2 xal). Müəllifin dili səlis idi, üslubunu da xoşladım (2 xal). Süjet axıcı başladı, amma birinci kulminasiya nöqtəsindən sonra bəzi fəsillərdə durğunluq sezdim. Ancaq kitabı darıxmadan oxuduğumu da deməliyəm. Sadəcə sonda hadisələr o qədər sürətlə (sanki normal səs yazısını 2x -a qoymusan və daban 56 gedirsən) baş verdi ki, bu bir az oxucunun mətni, daha doğrusu, final hadisələri həzm etməsinə mane ola bilər (1 xal). Kitab ümumən təsirli idi. Oxuduqdan sonra bəzi yeniyetmələrə qarşı düşüncələrimi dəyişdi (2 xal). Kitab mənə emosional olaraq da təsir etdi (2 xal). Kitabdakı personajlarla əlaqə qurmaqda çətinlik çəkmirdim. Lakin Firuz bir az mənə yad idi. Amma Şahmar... o qədər doğma idi ki! Sadəcə kitabdakı hadisələrdən bir neçəsi mənə o qədər də real görünmürdü deyə onlara isti yanaşa bilmədim (1 xal). Kitabın mənə yaddaqalan ciddi öyrətdiyi nəsə olmadı bəzi yeniyetmələrə qarşı yanaşmadan başqa (1 xal). Oxuduqdan sonra kitab məni bir müddət düşündürdü və öz ədəbiyyatımızın belə bir nümunəsi məndə silinməz iz buraxdı desəm yalan olmaz (2
6/10
2025 39. kitabı
Kitabı Selincerin "Çovdarlıqda uçurumda qoruyan" əsərinə bənzətdim. Həmçinin, "Milçəklərin tanrısı", "Mexaniki Portağal" kimi əsərlərdən də ünsürlər var idi. Sadaladıqlarıma əsasən, məlum olur ki, mövzumuz uşaqlardır.
Ümumilikdə, əsərin dili sadə və axıcı idi, oxuyucunu maraqda saxlamağı bacarır və əsas fikirləri çatdırırdı. Şahmar və Firuz hər nə qədər tamamilə fərqli şəxsiyyətlər olsalar da, aralarında bir bənzərlik var idi. Fikrimcə, bu bənzərlik təbiətlərindəki "şiddətə meylli" olmaqdan irəli gəlirdi.
Yazıçının müşahidə qabiliyyətinə söz ola bilməz, amma Şahmarın düşüncələrini oxuyarkən "on beş yaşlı" uşağın bu qədər yerində müşahidələri ola bilər mi deyə sorğuladım. Çünki həmin yaşlarda dünyanın bizim ətrafımızda döndüyümüzü düşünür, heç ətrafa dönüb nəzər də salmırıq.
Həmçinin, Şahmarın ailəsi, xüsusilə də, anası ilə bağlı daha çox detal verilməsini istəyərdim. Firuzun ailəsi haqqında da qaranlıq qalan məqamlar oldu. Obrazlarla bağ yaratmaq üçün onların bugünüylə yanaşı, keçmişlərini də bilmək lazımdır. Çünki insanları bir-birinə bağlayan şey ortaq yaralarıdır. Firuz da bir pedaqoq kimi bundan istifadə etməyə çalışdı, lakin əsas komponenti unudurdu.
Səmimiyyət.
Firuzun Şahmara yaxınlaşma şəklindən tut, aralarında keçən dialoqlara qədər ipləri əlinə alan "egosu" idi. Şahmar yeniyetmə olduğundan, bayaq da qeyd etdiyim kimi, özünü dünyanın mərkəzində görməyindən, hər sözün "mənliyinə" toxunmasından normal bir şey yox idi. Ümumiyyətlə, Şahmar "mən" sözünün mahiyyətinə varmağa çalışdığı bir dönəmdən keçirdi. Obrazın perspektivi maraqlı və məzəli olsa da, ona qarşı xüsusi bir simpatiyam yarandığını deyə bilmərəm. Hələ sonda həbsə düşüb yazıçı-filosof kimi çıxması, Firuzla yenidən qarşılaşmadan sonlanması yarımçıqlıq hissi verdi. Məncə bu qədər yaxşı qaldırılmış
İnsanın qayıdacaq yeri olmalıdır
Tərk edilən bir uşağın həyatının ilham verən finalını, içində bir yerdə unudulan, hətta varlığından xəbərdar olunmayan yaxşılığın üzə çıxışını, öz həyatını tapmaq üçün sistemdən qaçan gəncin özünü tam o sistemin mərkəzində tapmasını, həyatdan qisas almaq üçün ağlasığmaz şeyləri gözə alan yeniyetməni, diblərdən ayağa qaldıran mizahı və ən əsası insanı öldürənin də, xilas edənin də elə insan olduğunu mövzu alan “Kor nöqtə” insanı sonsuz qarmaşa içində rəsm edir.
Hislərimi elə Naiqin də ilhamlandığı, hətta xarakterinə – Holdenə də göndərmə elədiyi yazıçı Selincerin fikirlərindən yola çıxaraq ifadə edəcəm. Belə deyirdi: "Bir kitabı oxuyub bitirəndə bunu yazan kaş ki çox yaxın dostum olardı, ürəyim hər istəyəndə ona zəng edib danışa bilərdim deyirsənsə, o kitaq həqiqətən yaxşı alınıb". Mən bunu biraz fərqli şəkildə tətbiq edirəm oxuduqlarıma. Xarakterlərlə dostlaşmaq istəyirəm, onları tanımaq, onlarla söhbətləşmək keçir içimdən. Ona görə düşünürəm ki...
İnsanın tanımalı olduğu xarakterlər olmalıdır. Mən tanıdım. Kitabı bitirəndə Şahmarla oturub çay içmək istədim. Biraz söhbətləşərdik, bəlkə dostlaşardıq, bəlkə bir-birimizə aşiq olardıq. Fərqi yoxdur. Hər versiyada həyatında olmaq istəyərdim. Qorxu ilə ümid, xəyal qırıqlıqları ilə başdan başlama istəyi, peşmanlıq ilə inam arasında gedib-gələrdik yenə. Amma günün sonunda bir-birimizin qayıdacaq yeri olardıq.
Naiq Babayev " Kor nöqtə "
Romanda hadisələr natamam ailədə böyüyən, yanlış tərbiyənin qurbanı olan məktəblinin ətrafında cərəyan edir . Şahmar- öz dünyası qaranlığa qərq olduğu üçün bütün dünyaya nifrət, kin bəsləyən məktəbli. Ətrafında onu bu kindən xilas edəcək insanlar var : baba, nənə və məktəb . Lakin baba - nənənin yanlış münasibəti, məktəbdəkilərin laqeydliyi buna mane olur. Şahmarın içindəki nifrət isə onu gündən-günə daha çıxılmaz yollara aparır. Və belə bir anda onu dəyişdirməyə çalışan isə Firuz-məktəblinin dostu olur . Onun cəhdləri öz həyatını belə təhlükəyə atsa da , Firuz təslim olmur. Əsərdə hadisələrin gedişi gözlənilməz olur : Şahmarın dəyişəcəyini gözləyən oxucu onun fərqli əməlləri ilə üzləşir . Şahmarın ailəsi , onların yanlış tərbiyəsi , ətrafdakıların Şahmara münasibəti , düşdüyü çirkab dolu mühit idi- Şahmarın həyatındakı KOR NÖQTƏ. Romanda obrazların gələcək həyatı haqda dəqiq məlumat verilmir - yazıçı bunu oxucunun təxəyyülünə buraxır
Əsərdə digər məsələr- əfqanlar, onların çətin vəziyyəti və bir sıra məktəb problemləri- təchizat , məsuliyyətsizlik və s. öz əksini tapır.
Gələk əsərin dilinə:
Əsərdə çoxlu sayda vulqarizimlərdən istifadə olunub . Biz bunlara Şahmarın dilində , düşüncələrində rast gəlirik. Ən pisi də budur ki , bu dil heç də cəmiyyətimizə yad dil deyil -kitablardan uzaq düşən məktəblilər və gənclər doğrudan da məhz bu dildə danışırlar . Buna görə də yazıçıya irad tutub "bədii əsərdə bu qədər vulqarizmə nə ehtiyac var ?" deyə bilmirsən. Həmçinin, əsərdə hikmətli ifadələr və yer alan aforizmlər əsərin dilinin ağırlığının qarşısını alır, əsərə fərqlilik qatır.
Alıntılar:
İnsan gərək vaxtın qədrini bilsin.
Özünə nifrət dərəcəylə ölçülsə, günəşin istiliyini göstərərdi.
Bilirsən, hər uşaq kədəri başqa cür yaşayır.
Valideyn
Bilmirəm, bəlkə də sizin üçün spoyler ola bilər.
Əvvəlcə onu deyim ki, mövzu maraqlı, ssenari inandırıcı (bəzi məqamları çıxmaq şərtilə), adların seçimi uğurluydu.
Elə kitabın adı da əla seçilib məncə. Firuzun hər dəfə real həyatdan qaçıb kitab oxumaq üçün sığındığı otağın koridordakı kameraların kor nöqtəsində yerləşməsindən, Firuzun və Şahmarın (mən bura əslində bu əsərdəki qəhrəmanların 90%-ni əlavə edərdim) cəmiyyətin "kor nöqtəsində" qalmağına qədər bir çox məqamda kitab adının haqqını verir.
Yerli yazıçılardan indiyə qədər yetəri dərəcədə doyurucu kitablar tapa bilmədiyim üçün bu kitaba da məsafəliydim. Amma bir tərəfdən də qəribə şəkildə məni özünə çəkirdi.
Kitabı fərqli duyğularla oxudum. Bunu da yazıçının uğuruna yazıram. Bir cümlənin içində həm gülüb, həm də əsəbiləşmək olur. Şahmarı xəyalımda dəfələrlə əzişdirdim şəxsən. Psixoloji, sosialoji, fəlsəfi nüansları situasiyalarla gözəl şəkildə ortaya qoya bilib. Məsələn, Firuzun "layihə rəhbəriylə eyni soyadı daşıyan" baş koordinatorla olan dialoqları və səhnənin nəticəsində Firuzun öz şəxsiyyətindən iyrənmə həddinə çatması möhtəşəm bir ekzistensializm nümunəsidir. Bəzi cümlələrin kitabın yazı prosesində ortaya çıxmasından çox, illərlə yığılan həyat təcrübəsiylə bir kənara alınan qeydlər olduğunu düşünürəm. Əgər əksidirsə, yazıçıya daha böyük afərin düşür.
Kitabı oxuduqca yazıçının haradasa zaylayacağından, əsəri ulu bir mesajla bitirəcəyindən qorxurdum. Amma elə olmadı. Oxuduqca kitabın irəliləyən səhifələrində Şahmarın qəşəngcənə çırpılacağına ümid edirdim. Elə də oldu.
Yeni Azərbaycan ədəbiyyatı səviyyəsində baxanda 9 ballıq bir kitabdır. Amma bu qiymətin verilməmə səbəbini bəzi açıq-saçıq ifadələrə və səhnələrə bağlayıram.
Ümumilikdə Naiq bəyin qələmini çox sevdim. Ümid edirəm ki, yeni gələn əsəri də bu qədər güclü olar.
Kitabı ikinci dəfə oxuyurdum. Təkrar oxumağımın səbəbi də kitab klubu oldu. Kitabda orijinallığı qorumaq məqsədilə vulqar ifadələrə çox yer verilib. Bu, personajın daxili aləmini anlamağa kömək edir oxucuya. Nə qədər sevməsəm də, orijinallıq baxımından əhəmiyyətini anlayıram.
Ən sevdiyim məqamlar cümlələr oldu. Ölkədəki bir çox vəziyyəti o qədər yaxşı ifadə edib ki müəllif. Bu da bir çox qeydlər götürməyimə səbəb oldu kitabı oxuyanda. Həqiqətən də hər cümlənin dəyərli olma ehtimalı yüksək idi.
Ümumilikdə, bəyəndim deyə bilərəm kitabı. Ötürmək istədiyi mesajlar, ssenarinin reallığa yaxın olması hekayəni daha da maraqlı edir.
Onun 2 nağılı vardı. Biri özünündür...
Kitabın ilk 20 səhifəsində əsəbləşməyə başladım, çünki ne məktəbdə, nə universitetdə, nə də 27 illk həyatımda Şahmar kimi birini tanımamışdım və mənə mümkünsüz, həddindən artıq şişirdilmiş bir qəhrəman kimi gəldi. Sonra anladım ki, biz dünyanın yaxșı tərəfini görməyə çalışırıq. Amma hərgün küçələrdə, ușaq evlərində, həbsxanalarda yüzlərlə belə ușaq, belə insan məhv olur. Niyə? Çünki biz onları həyata qaytara bilmirik. Qaytarmaq istəmirik. Amma o insan sevdiyimiz, dəyər verdiyimiz biri olsa əlimizdən gələni edərik yəqin ki. Deməli seçici yanaşırıq. Açığı kitab o insanları necə həyata qaytara bilərik demir, ancaq onların var oluşunu və onlara nece davranmamalıyıq onu göstərir. Mən tabuların danışılmasını sevən biriyəm, elə bir "ayy ayıbdır o haqda danışma" və ya "o forma danıșma" deyən biri deyiləm, ancaq kitabın bəzi jarqonları mənə belə artıq gəldi), Yenə hər anımıza şükür etməyi xatırlamamız üçün oxumağa dəyər bir kitabdır.
Kitabdan bir neçə cümlə qalsın burda:
1. "Müəllimlər günündə hamı 20 manat verəndə mən 10 manat verdiyim üçün uşağımdan acıq çıxır"- məktəb vaxtı ən çox güldüyüm cümlə idi. Bir də sinif rəhbərinin yanına hazırlığa göndərmək
2. "Valideyn olmaq, ana olmaq uşağı dünyaya gətirmək deyil. Ömrünü ona sərf etməkdir"- bunu anlamadan cəmiyyətə uşaq gətirilməməlidir. O uşağa bunları yaşatmağa haqqınız yoxdu.
3. "Twenty years from now you will be more disappointed by the things that you didnt do than by the ones you did do. Sail away from the safe harbor. Explore. Dream. Discover".
4. "Toylarda qulağına verdiyin əziyyətlə ölçülür toy sahibinə yaxınlığın" - Allah bizi səhnəyə yaxın otuzdurulduğumuz toylardan qorusun
5."Həmin gün elədliklərimin qarşılığını alacağım gün idi. Belə günlərdə insanın qarşısında iki seçim olur. Birincisi, səhvlərini başa düşüb
