Yazar:
İsa Muğanna
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 18 dk.
Sayfa Sayısı:
328
Basım Tarihi:
2004
Yayınevi:
Yurt Kitap Yayın
ISBN:
9789757076889
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Fazlullah ile Seyyit Nesimi arasındaki iletişim eşsizdir. Çok etkilendim. Nesimi ile Fatmanın aşkı, kelimeler yetersiz kalır. Nesimi'nin anlatımını eksik buldum. Daha fazla anlatılabilseydi iyi olabilirdi. Merakınıza tam çare olmaz ama Nesimi'yi merak ediyorsanız ve de tarihi romanlar ilginizi çekiyorsa zaman kaybetmeyin derim.
İsa Muğanna- Məhşər "Mən cümlə cahanü kainatəm." Kitab Şirvanşahlar, Teymurilər və Nəsimini əhatə edir. Tarixi roman olduğundan dəqiq oxumadım və maraqlı gəlmədi mənə. Sonlara doğru Nəsiminin şeirləri biraz rəng qatdı kitaba, məncə. Kitab bir çox şeyi özündə əks etdirirdi və tarixi əsərlər sevənlər üçün əsl nemətdir deyə bilərəm.
Nəsiminin sevgilisi Fatmadan, Əmir Teymurun İsfahan döyüşündən, oğlu Vəlihəd Miranşahı parçalayıb cəzalandırmasından, xalq ilə tac arasında qalan İbrahim şahın səciyyəsindəki ziddiyyətlərindən, onun oğlu (ən sevimlisi) Gövhərşahın ikili təbiətindən, "la ilahə illah" inamından və s. bəhs olunur.
Kitabı tarixi əks etdirdiyindən ötrü çox da sevmədim və başa düşdüm ki, (ilk oxuduğum tarixi əsər idi) bu tip kitablar almamalıyam. Ancaq bu kitabı aldığım üçün peşman deyiləm. Kitabın tarixçəsi dərin, hər yadıma düşəndə üzümdə kədərli bir təbəssüm qonduracaq növdəndir.
Bu kitab mənə əziz müəllimim mərhum Vurğun Əyyubdan xatirədir. Dərs müddətində bolca şeir deyən və məsləhətlər söyləyən birisi olaraq, bu tip kitab məsləhəti cəmi bir dəfə olmuşdu. Və mən də rəfiqəmlə birgə qaçıb bu kitabı almışdım. Hər dəfə rəfimdə gözümə dəyəndə Vurğun müəllim yadıma düşür. Özü getsə də, bir müəllim kimi məsləhət xarakterli xatircəm sözləri və bu kitabı mənə yadigardır. Nə xoş ona ki, gedərkən arxasında bu cür dəyərli kitablar qoyub gedib.
Əsərdə hürufilik, Fəzlullah Nəimi, İmadəddin Nəsimi, Şirvanşah İbrahim, Əmir Teymur haqqında məlumat verilir, hürufiliyin Şirvanda, bütün Azərbaycanda yayılması, Şirvanşahlar İbrahimin incə siyasəti, varisi Kəyumərsin ikili düşüncəsi kimi hallar təsvir edilir. "Nəsimi" filmi də bu əsər əsasında çəkilib.
Əsəri həm bəyəndim, həm bəyənmədim. Tarixi roman olaraq çox maraqlı idi, lakin bəzi hadisələrin reallıqla əlaqəsi yox idi.
Romanda əsrin iki başlıca qüvvəsi qarşı qarşıya qoyulmuşdur. Bir tərəfdə hürufiliyi, digər tərəfdə isə Səmərqənd amirliyinin qəsbkarlığını görürük.
Məhşər romanında görürük ki, İsa Hüseynov sakit, soyuqqanlı yaza bilməmişdir, beləliklə deyə bilərik ki, passiv müşahidəçi pozası yazıçının qələmi ilə uyuşmur. Yazıçı öz qənaitini təkidlə oxucuya çatdırmağa çalışır, rəğbətini, nifrətini gizlətmir. Buna görə də əsərdə durğun təsvirlər nəzərə çarpmır.
Məhşərdə müəllifin nitqi aparıcı yer tutur. Akif Hüseynli bu romanı "roman-tədqiqat" adlandırmaq olacağını qeyd edir, çünki müəllif özü qəhrəmanla birliktə düşünür, dövrü təhlil edir, müxtəlif mənbələrdən məlumatlar tutuşdurur. Həmçinin, Akif Hüseynliyə görə deyə bilərik ki, əsərdə sənətkar təxəyyülü ilə tarixçi təfəkkürü toqquşur. Digər tarixi əsərlərdən fərq bundadır ki, bədii tarixi araşdırmalar burada əyani ifadəsini tapmışdır. Akif Hüseynli qeyd edirki tarixi romanda digər əsərlərindən fərqli olaraq bədii təfəkkür mətnin üzərinə çıxarılmışdır.
Romanın əsas qayəsi hürufilik təlimini, hərəkatını ucaltmaqdı. Tənqidçi əsərdə fikri qavrayış hissinin qavrayışı üstələdiyi, məntiqi əsaslanmanın lirik boyalara əsaslanmanı kölgədə qoyduğunu qeyd edir. Rasional dramatizm emosional gərginlikdən qüvvətli çıxmışdır. Xülasə, yazıçı canlılığa, ifadəliliyə az nail olmuşdur.
Əsərdə sürətlərin etiqadlarının şərhinə,ictimai qayğılara az yer ayrılmışdır. Tənqidçi bunu bilərəkdən edildiyini, əsas diqqəti mətləbə cəmləmək istənilmişdir.
Yazar Hakkında
İsa MuğannaYazar · 17 kitap
İsa Mustafa oğlu Hüseynov (Мuğannа) (12 haziran 1928, Мuğanna, Ağstafa, Azerbaycan SSC - 1 nisan 2014, Bakü, Azerbaycan) — olağanüstü bir yazar, senarist ve kinoredaktor,[1] "Nesimi" ödülü ilk kazanan (2012).
