Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 51 dk.
Sayfa Sayısı:
136
Basım Tarihi:
Nisan 2021
İlk Yayın Tarihi:
1865
Yayınevi:
Fihrist Yayınları
Orijinal Adı:
Max und Moritz
Orijinal Dil:
Almanca
Orijinal Ülke:
Almanya
ISBN:
9786257599009
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Diğer Baskılar
Max ve Moritz
22 okunmaFihrist Yayınları · Nisan 2021 · 136 s.
Max und Moritz auf Englisch
0 okunmaReclam, Philipp, jun. GmbH, Verlag · 14 Şubat 2001 · 80 s.
Max und Moritz: Eine Bubengeschichte in sieben Streichen
2 okunmaSchwager & Steinlein; Unveränd · Ağustos 2007 · 20 s.
Max und Moritz auf Türkisch
1 okunmaReclam, Philipp, jun. GmbH, Verlag · Mart 2017 · 77 s.
Max und Moritz auf Englisch
0 okunmaSchwager & Steinlein Verlag GmbH · 1 Ocak 2017 · 80 s.
Max und Moritz
0 okunmaSchwager & Steinlein Verlag · 24 Eylül 2014 · 20 s.
Yorumlar ve İncelemeler
Max ve Moritz hicivli ve kafiyeli şiirler ile birlikte sunduğu çizimler ile tanınan Alman mizah ustası, şair, illüstratör ve ressam olan #WilhelmBusch un Alman klasiği haline gelmiş en çok bilinen eseridir.
Alman edebiyatında, sanatında ve mizahındaki derin bilgisi ile her türlü dindarlığı, bağnazlığı, dini ahlakı ve Katolikliği hiciv sanatı ile eserlerinde kullanan Busch'un çizim ve ustalığı gelecek nesil çizgi roman yazarlarına ve halk dilinde şiir yazanlara da ilham olmuştur. Bu eseri de televizyona uyarlanmış, ayrıca çizgi romanlara ve çocuk televizyon karakterlerine de etkilemiştir.
Ayrıca grotesk (varlıkların absürt ve abartılarak tasvir edilmesi) ve mizahi birleştirerek kendi kültürünü yansıtan kara mizah çizimler yapan ve çizgi romanın babası olarak kabul edilen Wilhelm Busch adına Hannover'da karikatür müzesi mevcuttur ve her yıl ölüm yıldönümünde Almanya'da anılır.
Hem resimlerinde hem de çizimlerinde bilinen masalları farklı bir şekilde yorumlayan Busch onları gerçeği komik bir şekilde resmetmek için kullanır. Geleneksel masallardaki belirgin iyi ve kötü davranışların birbirinden ayrılması onun eserlerinde iyiliğe iyilik, kötülüğe kötülük olarak resmedilir.
Olay örgüsünü birbirini takip eden sahneler şeklinde ele alan Busch'un tüm resimli öykülerinde önce olay, olayın sonucu ortaya çıkan çatışma ve olayın çözümü olarak sıralanır.
Yayınlandığı günden beri Alman çocuklarının okuyarak büyüdüğü Max ve Moritz eseri de Alman kültüründe büyüyen Busch'un ahlak görüşüne göre yazılmış, Yedi yaramazlık sonunda cezalarını alan iki afacan çocuğu anlatır.
Fihrist Kitap kitap ayrılıcalığı ile Almanca asıl metni, Busch'un kaleme aldığı otobiyorafisi ve çevirmenin sonsözü de eklenen bu klasik çizgi roman hem çocuklara hem de yetişkinlere hitap ediyor. Aklınızda
Fihrist Kitap kitap ayrılıcalığı ile Almanca asıl metni, Busch'un kaleme aldığı otobiyorafisi ve çevirmenin sonsözü de eklenen bu klasik çizgi roman hem çocuklara hem de yetişkinlere hitap ediyor. Aklınızda
Yaramazlığın kara mizahla yazılmış bir tarihi varsa, Max ve Moritz bunun en erken ve en sert örneklerinden biri.
Bazı kitaplar çocuklara yazılmış gibi durur ama okurken insanın içi pek rahat etmez. Max ve Moritz tam olarak öyle bir kitap.
İlk bakışta iki yaramaz çocuğun şakalarla başlayan hikâyesini okuyacakmışız gibi geliyor. Ama sayfalar ilerledikçe bunun sadece bir “yaramazlık” hikâyesi olmadığını fark ediyorsunuz. Ahlak, ceza, sınırlar ve çocukluğa dair oldukça sert bir bakış var metnin içinde. Gülümseten çizimlerin altından huzursuz edici bir ton sızıyor.
Hikâye 19. yüzyıl Almanyası’nda, disiplinin ve itaatin çok merkezde olduğu bir dünyada yazılmış. Bu yüzden anlatı didaktik değil ama acımasız. Yaramazlık karşılıksız kalmıyor; hatta sonuçları bugünün çocuk kitabı algısına göre epey sert. Okurken “bunu gerçekten bir çocuk kitabı olarak mı düşünmüşler?” diye durup düşündüğüm anlar oldu.
Metnin beyitler halinde ilerlemesi ve şiirsel dili, hikâyeyi akılda kalıcı kılıyor. Çizimler ise sadece eşlik etmiyor; anlatının önemli bir parçası hâline geliyor. Okurken sık sık durup çizimlere geri döndüm, bazı sahnelere yeniden baktım. Kısa bir kitap olmasına rağmen aceleyle geçilmeyi sevmiyor.
En çarpıcı tarafı ise kara mizahı. Şakalar masum değil, sonuçları ağır. İyiliğe iyilik, kötülüğe kötülük anlayışı neredeyse hiç esnemiyor. Bu da metni rahatsız edici kılıyor ama aynı zamanda güçlü yapan şey de tam olarak bu. Çünkü kitap çocukluğu romantize etmiyor; öfkeyi, merakı ve sınır ihlallerini olduğu gibi gösteriyor.
Bugünden bakınca Max ve Moritz sadece çocuklara değil, yetişkinlere de seslenen bir metin gibi duruyor. Çocuk edebiyatının ne kadar karanlık olabileceğini ve nerede durması gerektiğini düşündürüyor.
Max ve Moritz, kısa ama etkisi uzun süren, masumiyet maskesi
Kitap dışarıdan bakınca eski bir çocuk kitabına benziyor ama okuyunca aslında çocukluk bir tarafı olmadığını fark ediyorsun. İçinde kısa kısa hikâyeler var ve çoğunda insanların yaptığı hataların nasıl sonuçlandığını görüyorsun. Genelde mutlu son yok. Daha çok, yapılan yanlışın bir karşılığı olduğunu gösteren sert bir anlatımı var.
Hikâyeler kısa olmasına rağmen bıraktığı his pek hafif değil. Çizimler ilk anda komik gibi dursa da metinlerle birlikte düşününce o kadar masum gelmiyor. Bazı yerlerde insan gülmeli mi üzülmeli mi emin olamıyor. Eski tarz bir mizah var ama bugünden bakınca daha karanlık bir havası olduğu hissediliyor.
Wilhelm Busch’un hayatına dair anlatılanlar da bunu tamamlıyor. Zor bir çocukluk geçirmesi, içine kapanık biri olması ve insanlarla arasına mesafe koyması, yazdıklarının tonunu anlamayı kolaylaştırıyor. Yani metinlerin amacı sadece güldürmek değil gibi duruyor.
Aslında anlatılan konular çok basit: yaramazlık, açgözlülük, kibir, dikkatsizlik… Ama sonuçları ağır. Kitap uzun uzun ders vermiyor, sadece olanı gösteriyor. Bu da daha etkili hissettiriyor.
Ben okurken bayıldım diyemem ama farklı bir deneyimdi. Çabuk bitiyor ama akılda da kalıyor. Herkes sevmeyebilir ama alışılmışın dışında bir şey okumak isteyenlerin ilgisini çekebilir.
Yazardan okuduğum üçüncü kitap olan Max ve Moritz, önceki eserlerinde olduğu gibi yine mizahı merkezine alan, kısa ama etkisi uzun süren bir anlatı sunuyor. Ancak bu kez karşımızda daha yaramaz, daha sivri ve daha hareketli iki karakter var.
Kitap, Max ve Moritz adlı iki çocuğun çevrelerindeki yetişkinlere yaptıkları muziplikleri konu alıyor. Hikâye bölümler hâlinde ilerliyor ve her bölümde ikilinin yeni bir yaramazlığına tanık oluyoruz. Olaylar eğlenceli bir tempoyla anlatılırken, arka planda dönemin toplum yapısına dair ince bir eleştiri de hissediliyor.
Wilhelm Busch’un hem yazıp hem de resimlediği bu eser, metinle çizimi bir araya getirmesi açısından oldukça dikkat çekici. Çizimler hikâyenin ritmini destekliyor; anlatımı daha canlı ve akılda kalıcı hâle getiriyor. Özellikle olayların karikatürize edilişi, mizahın dozunu artırıyor.
Ancak kitap sadece eğlenceli bir çocuk hikâyesi değil. Yaramazlıkların sonuçları sert ve beklenmedik şekilde karşımıza çıkıyor. Bu yönüyle, davranışların bir karşılığı olduğu fikrini açıkça ortaya koyuyor. Mizah yer yer karanlık bir tona kayıyor ve bu da kitabı sıradan bir çocuk kitabından ayırıyor.
Dili oldukça sade ve akıcı. Kısa sürede okunabiliyor ama verdiği mesaj net. Hem çocuk edebiyatının erken dönem örneklerinden biri olması hem de çizgi-öykü formuna yaklaşan yapısıyla edebiyat tarihinde ayrı bir yere sahip.
Genel olarak, Max ve Moritz eğlenceli görünen ama alt metni güçlü bir eser. Okurken gülümsetiyor; bitirdiğinizde ise biraz düşündürüyor.
Reklam
Yazar Hakkında
Wilhelm BuschYazar · 6 kitap
Alman Ressam ve Şair Wilhelm Busch 1832’de Wiedensahl’da doğdu. Sanat eğitimini Anvers, Düsseldorf ve Münich gibi şehirlerde tamamlamıştır. 1847’de Hannover Politeknik’te mekanik mühendislik eğitimine başladı. Mezuniyetten birkaç ay önce, Düsseldorf Sanat Akademisi’ne gitme konusunda ailesiyle tartıştı. Sonunda 1851 Haziran’ında Düsseldorf’a taşındı.
Mayıs 1852’de ise Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi’nde Josephus Laurentius Dyckmans ile çalışmak için Anvers’e gitti. Burada ilk defa Peter Paul Rubens, Adriaen Brouwer, David Teniers ve Frans Hals’ın resimlerini gördü. Resimler onun ilgisini çekti, ancak kendi becerilerinden şüphe etti ve hem sağlığı hem de parasızlığı nedeni ile Wiedensahl’a geri döndü.
Şairliğinin yanısıra 1859’dan 1871’e kadar yaptığı karikatür, desen ve çizimleri onu üne kavuşturmuştur. Şiirleriyle Alman edebiyatının klasikçisi olarak anıldı. 1860 ve 1863 arasında Münchener Bilderbogen ve Fliegende Blätter için yüzden fazla makale yazdı. 1870′lerde Almanya’nın en ünlü kişileri arasındaydı. Ancak, içine kapanık bir yaşam sürmekteydi. Çizim ve desenlerinden ciddi bir geliri yoktu.
Busch, 1896’da resim yapmayı bıraktı ve tüm yayın haklarını Bassermann Verlag’a sattı. Yazı yazmak ve resim yapmak için gözlüklere ihtiyacı vardı ve elleri hafifçe titriyordu. 1898’de, yaşlanan kız kardeşi Fanny Nöldeke ile birlikte, Bassermann’ın Mechtshausen’deki büyük evine taşınmayı kabul etti. Busch, Almanca, İngilizce ve Fransızca biyografiler, romanlar ve hikayeler okudu. Eserlerini düzenledi, mektup ve şiirler yazdı. Koleksiyonlarındaki şiirlerin çoğunu 1899’da yazmıştır.
Bitmiş resimlerinin de sayısı oldukça azdır ayrıca önemli bir kısmını bizzat kendisi yok etti. Resim ve desenlerini çizdiği Max und Moritz, Die fromme Helene, Plisch und Plum, Hans Huckebein, der Unglücksrabe onun en ünlü çalışmaları arasındadır.
