Yazar:
Salahaddin Enis
Tahmini Okuma Süresi:
11 sa. 44 dk.
Sayfa Sayısı:
414
İlk Yayın Tarihi:
16 Haziran 2017
Yayınevi:
Kapra Yayıncılık
ISBN:
9786257419628
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Yorumlar ve İncelemeler
İlk okuduğum Salahaddin Enis kitabıydı. Kitabı genel anlamda çok beğendim. Sadece kadınların şehvet düşkünü ve genetik olarak aldatmaya meyilli olarak tasvir edilmesi biraz rahatsız etti. Onun dışında oldukça etkileyici ve akıcı bir kitaptı. Fikriye isimli genç bir kızın başından geçenler ve ruhunu şeytana satması genel konusu kitabın. Çok ciddi eleştirel bir bakış var kitapta İstanbulun kalbur üstü insanlarına. Zengin muhitlerde açlık, kıtlık, savaş demeden yaşayan insanların hikayesi.
Hayriye hanim cocugu olan dul bir kadindir cocugunun adi fikriyedir .fikriye biraz hovarda bir kizdir hovarda oldugundan talipleri onu almaktan vazgecmektedir , bundan dolayi annesi onu ishak bey adinda emekli bir adamla evlendirir bir zaman sonra kendiside aziz isminde genc biriyke evlenir kocasi genc oldugundan kiziyla yanyana gelmesini istemez onun icin kizina zengin kisilerin yaninda us bulur fikriyede kabul eder .basta ebced beyin koskune sonra halasi celile hanimin koskunune ordanda zerdac hanimin koskune gecer bu arada yuksek sinifin hayatini ogrenir ve kendiside bu yuksek sinifa dahil olur .gelen gecenin evine gider orta mali adida burdan gelir.
Ve nihayet #ortamalı romanıyla #selahattinenis kitaplarını bitirmiş oldum "Orta Malı" isminden de anlaşılacağı üzere argo bir ifadedir. Herkesin aynı şekilde istifade edebildiği şeyler için kullanılır. Daha çok gayri meşru ilişkiler için kullanılan ifadenin kitaptaki kurgusu da tam olarak öyledir.
Kitapta Fikriye adında genç bir kızın böylesi bir yolda Şadan ismini alarak yaşadıkları anlatılır. Selahattin Enis'in 1925 yılında kaleme aldığı bu eser, özellikle #Zaniyeler kitabında olduğu gibi yaşanılanlar oldukça ayrıntılı tasvir edilmiş olsa da asıl anlatılmak istenen konu gayri meşru işler ya da zinai durumlardan çok belli zümrelerin her geçen gün bu düzeni normalleştirip hayatlarına devam etmeleridir. İlginçtir bu hayatlar bir vakit Neyzen Tevfik'le de kesişir. Neyzen'in hayat görüşü ve adeta inleyen, ağlayan, acıdan feryat eden çaldığı ney bile dile gelerek tüm bu ahlaksızlığı ekmek gibi yiyen, su gibi içen insanlara bir an olsun kendilerini hatırlatmış olsa da, daldıkları hedonist rüyalar onları tekrar girdikleri bu çukura geri sokmaktadır. Öyle ki, bu arsız dünyaya yoksul yokluktan dolayı düşmüş olsa bile adı bellidir. Oysa zengin ve ileri gelenlerce sırf eğlence olsun diyerek yapılan ahlaksızlık ve namussuzluğun ismi her daim saklı kalarak adeta kamufle edilip gizli perdeler arkasından devam ettirilir.
Okunması gereken bir eser "Orta Malı"Edebiyat
Selahattin Enis! Bu yazarla tanıştığım için gerçekten mutlu oldum. Bence bu yazar eserin geçtiği dönemin en iyi yazarı. Bu yıl en uzun solukta okuduğum eser oldu. 400 sayfa olması buna etken olabilir. Fakat daha fazla düşünerek okumak istemem eserin güzelliğini ortaya koyuyor.
Eserin geçtiği dönem 
Hüseyin Rahmi Gürpınar 
Halid Ziya Uşaklıgil gibi yazarların dönemiyle uyuşuyor. Bu yazarların eserlerine nazaran ele aldığımızda çok bariz bir fark var ortada. Selahattin Enis zengin kesime olan öfkesinin eserini gölgelemesine izin vermemiş. Bu zengin hayatını olduğu gibi göz önüne sererek tercihi bize bırakmış.
Gürpınar ve Uşaklıgile nazaran gerçekliği anlatırken perdeler arkasına saklanmadan dönem toplumunun bizim pek bilmediğimiz çürümüşlüğünü gözler önüne seriyor. Ev kızı olan Fikriye'yi eserde baş karakter olarak yansıtıp bir hayat kadını olana kadar etrafında onlarca karaktere yer veriyor. Bu karakterler aslında İstanbul'un belli başlı tipleri. Bunlar dışarıdan bakıldığında önemli ve çehresi olan insanlar fakat zevkleri konusundaki hayatı bu eserde görebiliyoruz.
Günümüzde Müge Anlı gibi televizyon programlarında ortaya çıkan skandalların aslında bu topraklarda hep var olduğunu bu eserde görebiliyoruz.
Eserdeki çok yönlü bakış açıları esere büyük bir tat katıyor. Ayrıca işin içinde o dönem sadece kadın erkek ilişkisinin değil günümüzde var olan tüm ilişki türlerinin olduğu belirtiliyor.
Dönemin ortamını anlamak için güzel bir eser...
Hüseyin Rahmi Gürpınar Halid Ziya Uşaklıgil gibi yazarların dönemiyle uyuşuyor. Bu yazarların eserlerine nazaran ele aldığımızda çok bariz bir fark var ortada. Selahattin Enis zengin kesime olan öfkesinin eserini gölgelemesine izin vermemiş. Bu zengin hayatını olduğu gibi göz önüne sererek tercihi bize bırakmış.
Gürpınar ve Uşaklıgile nazaran gerçekliği anlatırken perdeler arkasına saklanmadan dönem toplumunun bizim pek bilmediğimiz çürümüşlüğünü gözler önüne seriyor. Ev kızı olan Fikriye'yi eserde baş karakter olarak yansıtıp bir hayat kadını olana kadar etrafında onlarca karaktere yer veriyor. Bu karakterler aslında İstanbul'un belli başlı tipleri. Bunlar dışarıdan bakıldığında önemli ve çehresi olan insanlar fakat zevkleri konusundaki hayatı bu eserde görebiliyoruz.
Günümüzde Müge Anlı gibi televizyon programlarında ortaya çıkan skandalların aslında bu topraklarda hep var olduğunu bu eserde görebiliyoruz.
Eserdeki çok yönlü bakış açıları esere büyük bir tat katıyor. Ayrıca işin içinde o dönem sadece kadın erkek ilişkisinin değil günümüzde var olan tüm ilişki türlerinin olduğu belirtiliyor.
Dönemin ortamını anlamak için güzel bir eser...Orta MalıEdebiyat
İnsanlık tarihini ileriye gittikçe, her nedense, insanların vizyonunun, fikirlerinin gelişip özgürleşeceği yanılgısına kapılıyoruz hep. 1800'lerin sonu, 1900'lerin başı İstanbul'unu hayal ederken Salahaddin Enis'in kaleminden dökülenlerin yanından bile geçememiş hayal gücüm. Öylesine renkli ve çok kimlikli, uçlarda dolaşan bir İstanbul ki anlatılan okudukça ne kadar da bağnaz olduğum duygusu kapladı içimi.
Orta Malı'nı okumanın en değerli yanı, romanın bir çok eski sözcükle bezeli olmasına rağmen o sözcüklere hemen ısınmak, anlamak oldu benim için. Bir şekilde o dünyanın içine çekildiğimi hissettim. Müthiş lezzetli, elimden bırakamadığım bir roman.
Edebiyat ziyafeti çektiren bir roman. Arapça ve Farsçadan dilimize geçen, bugün pek kullanılmayan, kullanılsa bile yan anlamları gösteren sözcükleri, ifadeleri dönemin ruhuna uygun olarak barındırması; bu kelimeleri günümüz Arap emperyalizmi bağlamında değil; kendi doğal akışı içinde okumak bile tek başına keyif verici.
Romanın belki de daha önemli bir yanı ise, dönemine göre oldukça 'marjinal' sayılabilecek bir içeriğe sahip olması. Roman'ın baş karakteri olan Şadan gittiği bir konağın içinde karşılaştığı eşcinsel yaşamı kötü ya da hastalık olarak nitelememesi buna örnek verilebilir. (Dönemine göre ileri diyorum ama bizim dönemdeki bazı zihniyet kodlarına göre de ileri)
Son Saat gazetesinde Aralık 1925-Temmuz 1926 arasında tefrika edilen Orta Malı genel olarak anlatıldığı dönemin yozlaşmış yüksek sınıfını,bu sınıfın sürdürdüğü hayat biçimini anlatır.Bu anlatımın biçimi eleştireldir.Yazar yozlaşmanın, savrukluğun getirdiği kendiliğinden mizahı doğuracak ayrıntıları kullanmaz.Yazar durumu ciddi bir biçimde kaleme alır.Kıyaslarsak Hüseyin Rahmi Gürpınar bu yozlaşmaya ne kadar mizahla yaklaşırsa Selahattin Enis o kadar ciddi yaklaşır.Mevzu açılmışken belirteyim Hüseyin Rahmi Gürpınar’la ortak noktaları İstanbul yaşantısını anlatmaları ve Natüralist kalem olmalarıdır.
Natüralizmin ayrıntılarından biri olan “olduğu gibi aktarma” yazarın cinsel ilişkileri teferruatla aktarmasını doğurur.Aynı zamanda etrafına uygun olmayan,yozlaşmış,tutkuya bağlı olan kişileri ve durumları tüm çıplaklığıyla metinlerinde aktarır.Orta Malı’nda da cinsellik ve cinsel yönelimlerde çeşitlilik bulunur.Fikriye’nin annesinin üçüncü eşi erkek sevgililerini eve getirir.Evlendiği kocalarından biri yaşı geçmiş kadınları tercih eden,boğaz tokluğuna yaşayan külhanbeyidir,bir nevi jigolodur. Romanda lezbiyen ilişkiler de bulunur.Yine yayınevinden okuduğum Saime (Ercüment Talu)romanında da(sanırm bu ilklerdendir)lezbiyenlik konusu işlenir .
Yayınevinin“Türk Edebiyatında Tefrika Roman Tarihi (1831 -1928)”projesi içinde yayımlanan ve bu çalışmaya ait birçok kitap okudum.Çok titiz çalışmalar var.Latin harflerine aktarılmış orijinal metin ve günümüz Türkçesine aktarılmış metin olarak yayımlanmış.Yayınevi gününüz Türkçesine aktarılmış olan halini,tefrikaları sayfa olarak sunmuş ve bu biçimde okumak çok keyifliydi.
Romanda Fikriye’nin başından geçenler ve olaylar sırasında etrafındaki kişilerin yaşamları eleştirel biçimde anlatılır.
Fikriye katip emeklisi olan İshak Efendi ile
Reklam
Yazar Hakkında
Salahaddin EnisYazar · 13 kitap
Gürcistan Atabek Hanedanı soyundan Jandarma Albayı Ahmed Enis Bey’in oğludur. Babasının jandarma subayı olması nedeniyle çocukluğu Anadolu'nun çeşitli yörelerinde geçti. Küçük yaşta edebiyatla ilgilenmeye başladı. I. Dünya Savaşı'nda askere alınınca hukuk öğrenimini yarıda bırakmak zorunda kaldı, yedek subay olarak İstanbul'da görev yaptı. Heyet-i Âyan katipliği ve Seyr-i Sefain İdaresi Neşriyat Müdürlüğü yaptı.
Salahattin Enis 1912'de Tanin'de gazeteciliğe başladı. İkdam, Payitaht, İleri, Vakit, Son Saat, Cumhuriyet, Son Posta gibi gazetelerde düzelticilik, yazarlık, yazı işleri müdürlüğü görevlerinde bulundu. Fağfur, Şair, Nedim, Şebap, Düşünce dergilerinde yayımladığı hikayelerde doğalcı akıma bağlı göründü; toplumsal sorunların ortaya konması gerektiğine inanan yazılar yayımladı. Mütareke döneminde Kaplan adlı çok saldırgan, on beş günlük edebiyat dergisini çıkardı. Derginin başlığındaki "sert ve serbest sözlü edebi-içtimai mücadele risalesidir" sözleri derginin tutumunu ortaya koyuyordu. "Çingeneler" adlı hikayesi yüzünden kovuşturmaya uğradı.
Öykü ve romanlarında genellikle I.Dünya Savaşı yıllarındaki İstanbul'un yozlaşmış çevrelerini konu aldı. Başlıca romanları arasında Neriman (1912), Zaniyeler (1923, 1989), Sârâ (1926), Cehennem Yolcuları (1926), Orta Malı (1926), Ayarı Bozuklar (1926), Endam Aynası (1927) sayılabilir. 1918-24 yıllarında yazdığı hikayelerinin on üç tanesinin toplandığı Bataklık Çiçeği (1924), konuları, kişileri, gerçekçi-doğalcı gözlem gücü, canlı, akıcı anlatma tekniği ile dikkati çekti. Yapıtları açık saçıklıkla suçlandı. En tanınmış romanı olan ve günlük biçiminde yazılan Zaniyeler, aşırı karamsarlığı bir yana bırakılırsa, Türkiye'nin I.Dünya Savaşı yıllarındaki toplumsal yaşamını canlandıran güçlü romanlarından biridir.
