Plotinos Felsefesi
Hüseyin Aydoğan
Çünkü bilgi bir yerden sonra, akli olanla tatmin
edilememektedir Platinos da. O nedenle ekstasis gereklidir. Çünkü akil, aklî olani kavrar; peki aklî olana
askin olan, nasil kavranabilir? O, bir 'kavrama' midir veya?
Peki erdemle arındıktan sonra Ruh'ta kalan nedir? Asıl sorulması gereken budur. Çünkü belki de geri de kalan hiçbir şekilde iyi değildir. Çünkü öyle olsaydı kötüye düşmezdi, kapılmazdı. Peki o halde onu, en azından iyi huylu olarak (İyi'ye sadece benzer olan olarak) tesmiye edebilir miyiz? O, özü gereği İyi'de sebat edebilme istidadına yeterince sahip değildir. Zira o, doğası itibariyle her ikisine de elverişlidir. Ondaki iyilik, ancak kökensel olarak ruhsal yakınlığı olduğu şeylerle birlikte olduğunda ortaya çıkar; kötülük ise karşıtı olduğu şeylerle biraradalığında. Başlangıçtaki birlikteliğini ancak arınma yoluyla elde edebilir; kendine yöneldiğinde/döndüğünde onunla birlikte olacaktır. Pekala bu dönme, arınmadan sonra mı gerçekleşir? Hayır, arınmadan sonra bu dönme zaten halihazırda gerçekleşmiş haldedir. Şu halde bu, onun erdemi midir? Daha ziyade bu, onun dönüşten elde ettiğidir. Peki o zaman bu nedir? Tıpkı görülme nesnesinin görme melekesi üzerindeki tesiri gibi görü/lenmiş olanın onda bıraktığı izi/sureti yani görü etkinliğidir.
Sayfa 39
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Öncelikle Plotinosçu Ruh'un geri dönüş öğretisi, ister bu hayatta olsun ister ilk kez öldükten sonra erişilmiş olsun her halükârda bir içe dönüşten, kendi sahici Ben'ini keşfedişten başkası değildir; dolayısıyla Ruh'un dünya aşkın bir yere kaçışı, uzayda uçuşu da değildir; Ruh'un yolculuğu, içe yapılan bir yolculuktur.
Sayfa 33
(Kur'an-ı Kerim'i açıklamaya çalışır gibi bir tasvir)Alıntı
Hipostazlardan özellikle Nous ve Ruh'un faaliyetlerinin çift yönlü oluşundan ötürüdür ki, cümle yapılarındaki dönüşlü zamirler ile şahıs zamirlerinin [ o, kendi, kendinde, ona doğru, onun kendi kendine vs. gibi ] çok dikkatlice tetkik edilmesi, göndermelerin tespit edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle Enneadlar, düşünürün kullandığı sayısız zamirlerden mürekkep cümleler ve sadece ima ile değinilen tamlamalarla hayli güç nüfuz edilen bir metin halindedir. Bu, bizi kimi yerlerde özellikle Ruh ile ilgili bölümde Plotinos metninden uzun alıntılar yapmaya zorlamıştır. Böylelikle ilgili pasajları, öncesi ve sonrasıyla bağlam dahilinde bütüncül tartışmaya açmak ve farklı yorumlara müsait kılmak istedim.
Sayfa 21
Çünkü bilgi bir yerden sonra, aklî olanla tatmin edilememektedir Platinos'da. O nedenle ekstasis gereklidir. Çünkü akıl, aklî olanı kavrar; peki aklî olana aşkın olan, nasıl kavranabilir? O, bir 'kavrama' mıdır veya?
Sayfa 17
Çünkü her ne olursa olsun insan, başkası tarafından kurtarılacağı yönünde harici bir lütuf beklentisi içerisine girmeyi düşünmemelidir. Ne ümitsizlik içinde sonunu beklemelidir, ne de kurtuluşundan emin bir şekilde kayıtsız kalmalıdır. İnayet beklentisinin yerine iktisap, yani kişinin kendi gayreti, cehdi-çabalamaları öne çıkartılmaktadır.
Sayfa 33