Yazar:
Zabel Yesayan
Çevirmen:
Mehmet Fatih Uslu
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 24 dk.
Sayfa Sayısı:
120
Basım Tarihi:
Kasım 2018
İlk Yayın Tarihi:
1924
Yayınevi:
Aras Yayıncılık
ISBN:
9786052100356
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Moro Romantico
Ermeni edebiyatının bilinen isimlerinden olan ve 1915'e kadar Osmanlı Üsküdar'ında yaşayan yazar Zabel Yesayan eleştirmenlerce en beğenilen bu eserini tehcir sonrası, 1916 yılında yazmış ancak dönemin şartları gereği 1924'de basılabilmiş.
Eser çok da istemediği bir evlilik yapmış çocuklu bir kadının sevgilisine yazdığı mektuplardan / notlardan oluşuyor.
Yazıldığı dönem düşünüldüğünde, gelenekselliğe, kadına toplumun atfettiği rollere ve kalıplara eleştiri getirmesi bakımından oldukça etkileyici. Ayrıca kadın ruhunun incelikleri, aşkın insan üzerindeki etkisi çok nahif cümlelerle ifade edilmiş.
Kimileri dilini ağdalı bulsa da bence akıp giden dupduru bir anlatımın yanında edebi açıdan da okuyanı mest edecek zarafet ve incelikte.
Bu açıdan bakıldığında çevirmenin hassasiyeti ve başarısı da takdire şayan.
"Moro romantico" diyenler okumalı :)
Bazen İnsan Değişemez, Sadece Kendini Daha Açık Görür.
Son Kadeh, Zabel Yesayan’ın psikolojik çözümleme konusundaki ustalığını en çıplak haliyle gösterdiği metinlerden biri bana göre. Kitabın özellikle ilk yarısını edebi ve ruhsal olarak daha çarpıcı buldum; çünkü orada karakter henüz karar eşiğinde ve arzu ile sorumluluk arasındaki gerilimi canlı. İç çatışma sadece anlatılmıyor, hissediliyor. Bir kadının kendi benliğini savunma çabası ile toplumun ona biçtiği rol arasındaki sıkışma, didaktikleşmeden, dramatize edilmeden ama güçlü bir bilinçle aktarılıyor. Bu bölümde analiz ile hareket dengede; karakter hem düşünüyor hem de bir yere doğru ilerliyormuş hissi veriyor.
Ancak ikinci yarıda metin belirgin biçimde zihinsel bir daire çizmeye başlıyor. Karakter yeni bir katman açmak yerine, aynı duyguların etrafında dönüyor. Psikolojik olarak bu çok gerçek; insan zihni kriz anında lineer ilerlemez, tekrar eder, saplanır, kendini ikna etmeye çalışır. Fakat edebi açıdan tempo düşüyor. Benim için sorun analiz derinliğinin azalması değil, dönüşüm enerjisinin zayıflaması oldu. Karakter sonunda kendini daha iyi ifade etmeyi öğreniyor; fakat gerçek bir içsel sıçrama yaşanmıyor. Bu yüzden ikinci bölümde yoğunluk yerini tekrar hissine bırakıyor.
Yine de kitabı değerli kılan şey tam da bu dürüstlük. Yesayan karakterini dramatik bir çözülmeye zorlamıyor; onu olduğu yerde, kendi zihinsel döngüsü içinde bırakıyor. Bu, romantik bir kurtuluş hikâyesi değil; daha çok bir bilinç netleşmesi. Ben bu metni bir aşk anlatısından ziyade, bir kadının kendi iç sesini ayıklama süreci olarak okudum. Çarpıcı olan, karakterin değişmesinden çok, kendine karşı daha açık hale gelmesi. Belki büyük bir dönüşüm yok; ama sahici bir yüzleşme var. Ve bazen edebiyatta en zor olan da tam olarak bu.
Okur kalın...Alıntı
Son Kadeh, Zabel Yesayan’ın psikolojik çözümleme konusundaki ustalığını en çıplak haliyle gösterdiği metinlerden biri bana göre. Kitabın özellikle ilk yarısını edebi ve ruhsal olarak daha çarpıcı buldum; çünkü orada karakter henüz karar eşiğinde ve arzu ile sorumluluk arasındaki gerilimi canlı. İç çatışma sadece anlatılmıyor, hissediliyor. Bir kadının kendi benliğini savunma çabası ile toplumun ona biçtiği rol arasındaki sıkışma, didaktikleşmeden, dramatize edilmeden ama güçlü bir bilinçle aktarılıyor. Bu bölümde analiz ile hareket dengede; karakter hem düşünüyor hem de bir yere doğru ilerliyormuş hissi veriyor.
Ancak ikinci yarıda metin belirgin biçimde zihinsel bir daire çizmeye başlıyor. Karakter yeni bir katman açmak yerine, aynı duyguların etrafında dönüyor. Psikolojik olarak bu çok gerçek; insan zihni kriz anında lineer ilerlemez, tekrar eder, saplanır, kendini ikna etmeye çalışır. Fakat edebi açıdan tempo düşüyor. Benim için sorun analiz derinliğinin azalması değil, dönüşüm enerjisinin zayıflaması oldu. Karakter sonunda kendini daha iyi ifade etmeyi öğreniyor; fakat gerçek bir içsel sıçrama yaşanmıyor. Bu yüzden ikinci bölümde yoğunluk yerini tekrar hissine bırakıyor.
Yine de kitabı değerli kılan şey tam da bu dürüstlük. Yesayan karakterini dramatik bir çözülmeye zorlamıyor; onu olduğu yerde, kendi zihinsel döngüsü içinde bırakıyor. Bu, romantik bir kurtuluş hikâyesi değil; daha çok bir bilinç netleşmesi. Ben bu metni bir aşk anlatısından ziyade, bir kadının kendi iç sesini ayıklama süreci olarak okudum. Çarpıcı olan, karakterin değişmesinden çok, kendine karşı daha açık hale gelmesi. Belki büyük bir dönüşüm yok; ama sahici bir yüzleşme var. Ve bazen edebiyatta en zor olan da tam olarak bu.
Okur kalın...Yazar hakkında1000Kitap
Üniversiteye giden ilk Ermeni kadın Zabel Yesayan... 1800lerin sonlarında Üsküdar'da doğup uzun süre İstanbul'da yaşamış. Eserinde o dönemi hissetmek çok keyifli. Henüz 17 yaşındayken ümit vaat eden genç yazar sıfatını almış. Yazdıkları itibariyle oldukça zeki, duygusal, gözlem yeteneği, ruhsal tahlilleri ve kalemi çok güçlü bir yazar olarak çıktı karşıma. Betimlemeleri şiir gibi akıp gidiyor. Bu noktada, çevirmen de epey iyi iş çıkarmış. Diğer kitapları merak uyandırdı bende.
Bu kitabı okumak benim için değişik bir tecrübe oldu. Yazarın oldukça ilginç bir hayat hikayesi var. 5 şubat 1878'de Üsküdar'da doğmuş . Sorbon'da felsefe ve edebiyat derslerini takip etmiş. Daha sonra istanbula geri dönmüş ve hayatının son yıllarını geçirmek için sovyet Ermenistan'ına yerleşmiş. Stalin kovuşturmaları sırasında tutuklanıyor ve 1942 veya! 1943'te bilinmeyen ! bir yerde ölüyor.
kitap son yıllarda çok moda olan Sabahattin Ali'nin diliyle yazılmış.
Yalnız bu defa çok ağadalı bir dil ile karşılaşıyorsunuz. İstemeden yaptığı evlilik sonrasında yarı platonik bir aşk yaşayan kadının sevgilisine yazdığı mektuplar ...
Hikayenin geçtiği yer ve o zamanki Istanbul'u tanımlayan bazı bölümler çok ilginç :
"Dönüşte geç kaldım. Öyle ki Üsküdar’a giden son vapura bineceğim, Bebek İskelesi’ne vardığımda güneş batıyordu. Vapur çoktan gitmiş ,yelkenliyle geçeceğiz artık."
Yazarın yaptığı ruhsal analizler de, örneğin :
"İnsanlar, erkek veya kadın, umumiyetle kendilerini hakiki halleriyle sunmazlar. Hayatta kendilerine bir rol seçerler ve bu rolü oynarlar. Onu bazen kendileri seçerler, zira güzel bulurlar. Fakat sıklıkla onu başkaları güzel saydığı için tercih ederler.
Ruh ölmez elbette. Fakat ürkmüş halde büzülür, bir köşede saklanır ve artık asla ortaya çıkmaya cesaret edemez. Hayatının şu ya da bu anında ruhları meydana çıkıp hakimiyet kazanmış insanlar vardır . Lakin nice insan da vardır ki ,ruhları daimi şeklide uyuşup kalmıştır, bunlar için uyanma zili asla çalmaz.
Kimse ,hangi dahili ve karşı konulmaz güdüye tabi oldum demez. Kimse ruhum ne istiyor, özvarlığım hangi mukaddes
Ve hissi kanunları telkin ediyor bana demez. Evlilik hatta aşk hakkında da bu minval üzerine düşünürler. Tercihlerini hesap ederek ,ham hislerle ve belli şartlara uyarak yaparlar ."
Bence
Zabel Yesayan nasıl desem kesinlikle kıymetli bir yazar. Feminist,sosyalist. Kitaplarında kadının iç dünyasına o kadar güzel değiniyor ki. akıcı, gerçekçi ve hisli.
Tarzı ilk başta oldukça tuhafıma gitti. Nasıl desem günlük günlük yazmış ama roman da oluşturmuş. İlahimi geldikçe bazen uzun uzun sayfalarca bazen kısa kısa notlar ile duygu düşüncelerini hislerini kaleme almış. Ve bunlar birleşince çok gerçek bir hikaye çıkmış ortaya.
Tarzı ve kaleminde kendi tarzımı buldum. Onun için oldukça şaşkınlık ve hayranlık uyandırdı bende kitapları.
Son kadeh'e gelince yasak bir aşkın hikayesi.
Zabel Yesayan ile tanışmalısınız!
Zabel Yesayan ‘in hayret edilecek derecede akıcı, açık, anlaşılır, bir üslupla yazdığı Son Kadeh; bir kadının duygularını, ruhunu, yaşamını en mükemmel şekilde yansıttığı bir roman olmuş. Evet kendisi, notlardan oluşan bir mektubu andıran kitabına roman demiş. Konusu; yasak bir aşkın anlattıldığı bu kitap beni karakterim, yaşayışım, kültürüm, inancım gereği huzursuz etsede okumaktan büyük keyif aldım. Bir okur olarak, edebi açıdan kusursuz bir kitap olduğunu düşünüyorum naçizene. :) Kitapta en etkilendiğim bölüm; insanların birini-birilerini, bi şeyi-bi şeyleri, sevmek ve ya sevmemek için kendince sebebler bulup, bu sebeblere inanıp ve ya bu sebeblere inanmayı bırakıp hayatlarına kendi istekleriyle mutluluğu ve mutsuzluğu çektiğinin farkında olması, bilincinde olması, bunu çok usta bir dille ifade etmesiydi. Herkese tavsiye ediyorum mutlaka okuması gereken kitaplardan. Okuyacaklara iyi okumalar.
SonKadeh,metnin kahramanı Adrine'nin "yasak aşkı" Arşag'a yazdığı notlardan(belkide uzun bir mektuptan)oluşur.Bu notlarda Adrine bir yandan geçmişine bakıp kendisi ve mutsuz evliliğiyle hesaplaşırken, bir yandanda "aşk"ın ne olduğunu kavramaya çalışır..
1916Yılında sürgün koşullarında yazar tarafıbdan kaleme alınan ilk metin 1924 yılında İstanbulda yayımlanmıştır.
Yazıldığı dönem itibariyle oldukça ağdalı bir dili var kitabın ve çok fazla betimleme kullanılmış bu yüzdende okuyucuyu zorluyor ,çeviride dönemin Türkçesine yakın bir dil kullanılsada ...
Günümüzde de sıklıkla yaşanılan bir gerçek aslında , şartlar gereği yapılan bir evlilik kurumu içinde debelenen insanların ki özellikle kadınlar açısından yaşattığı zorluklar,mecburiyetler,iç hesaplaşmalar...Bu mecburiyet içinde aşkı bulmak ve özellikle o yıllarda kadına bakış daha da kısıtlayıcı,eleştirel,yargılayıcı olunca kadının evliliği ve aşkı arasındaki sıkışmışlığı icindeki çatışma ...
Günümüzdede geçerliliğini koruyan erkek egemen ,baskıcı toplumun ve evlilik kurumunun catışmaları ,insan ruhu özellikle kadınların ruhundaki açtığı yaralar...Dili ağır olmakla birlikte okunması gereken bir kitap...
Son KadehEdebiyat
Erkek dili ile hapsedilen bir aşık midir Adrine yoksa ruhunu tanımak isteyen birine mi yenik düşmüştür.
Aşık olmanın kudretinin tesiri onu cok etkiliyor.Mikayel ona tutkulu bir şekilde aşıktır da zaten.Adrine münasip olan budur der ve evlenir.Hayatta kendine bir rol seçer ve bu rolü oynar.Ancak Mikayel in kasvetli ve karamsar ruhu Adrine i gitgide yalnizlastirit ve ruhunu büzüşturur.Ama o kendini haklı çıkarmak icin kocalarını acıklı renklerle takdim edeceklerden biri degildir.syf:34 haklı olduğunu ortaya koymak için utanmak gerekir ve utanç ancak ve ancak Bulanık ve itiraf edilememiş dahili hislerden ileri gelebilir .hem ben neden bir zafer'den utanayım nihayetinde en büyük zafer insanın şahsi saadetini bulması değil midir?
Diyor ama sürekli Mikayel in hâletiruhiye sinden bahsetmekten de vazgeçmiyor içten içe bir huzursuzluğu var. kendi içinde hudutsuz ve durmadan değişen duyguları var. O belli prensiplerim var Bu şartlarda böyle davranırım şu şartlarda şöyle davranırım diyen bir kadın değil.Hassas duygusal işte bence tüm sorun onun ruhunun güzelliğini anlayan bir insanla karşılaşmaması. Ondaki karşı cins arayışı değil belki de ruh eşinin arayışı .Bunun içinde hep acı çekmiş ve en son çocukları ile bu acıyı unutmaya çaba göstermiş.
Son sevdamızdi bu bizim ,sevgilim, son Kadehimiz... onunla sarhoş olacaktık ağır ağır, letafet ve güzellikle. gün batımının, biz onun her saniye sönmesini bekliyor, Hatta çoktan sönmüş olduğunu düşünüyorken,gökkubbenin üstünde, sürpriz parıldama lar ve rengarenk Işıklar içinde ertelenmesi gibi... son kadeh ...Ve o hepsinden çok baş döndürendi, hepsinden fazla heyecanla hayatla ve ihtişamla dolu olan......
Eğer bazı duyguların tüm acikligiyla cesurca yazilmasindan ve düz yazida şiirsel anlatımından hoşlanıyorsanız ve feminist edebiyat ile
"Son Kadeh" kitabı, bağımlılık, pişmanlık ve insanın kendisiyle yüzleşme sürecini anlatan çarpıcı bir eserdir. Ana karakter, alkol bağımlılığıyla mücadele eden ve geçmişindeki hatalarla yüzleşmeye çalışan bir adamdır. Hayatındaki kırılma noktaları, ilişkileri ve içsel çatışmaları, yalın ama etkileyici bir dille aktarılır. Kitap, bir düşüş hikayesi gibi başlasa da umuda ve değişime dair güçlü mesajlar içerir. Sonunda, bireyin kendi karanlığından çıkış yolunu ancak kendisi çizebileceği vurgulanır.
Osmanlı döneminde İstanbul'da yaşayan bir Ermeni kadının hikayesi. O dönemin İstanbul'una yolculuk ettiğimiz romanda bir kadının kendi ruhuna olan yolculuğuna, aile kavramına farklı bir bakışla bakıyoruz. Adrine'nin çocukları ve yasak aşkı arasındaki ruhsal bocalamalarına tanık oluyoruz.
Yazar Hakkında
Zabel YesayanYazar · 6 kitap
Mıgırdiç Hovanisyan'ın kızı Zabel Esayan, 4 Şubat 1878 gecesi, 93 Harbi devam ederken Zabel Hovanisyan ismi ile Üsküdar'da bulunan iki katlı ahşap bir evde dünyaya geldi. Esayan'ın doğduğu gece Rus ordusu, günümüzde Yeşilköy olarak bilinen San Stefano'ya ulaşmıştı. Öğrenimine, günümüzde hala etkin olan, Üsküdar Surp Haç Tıbrevank ilkokulunda başladı. Paris'te bulunan Sorbonne Üniversitesi'nin edebiyat ve felsefe bölümünden mezun oldu. Ermeni edebiyatının bakış açısı ile Fransız romantizm akımından etkilenen Esayan, verimli yazarlık kariyerine başladı. 1895 yılında, Gece Şarkısı ve Tsagik (Çiçek) isimli ilk şiirlerini Arşak Çobanyan'ın dergisinde yayımladı. Mercure de France, Massis, Anahit ve Arevelian Mamoul (Doğu Baskısı) isimli dergiler için kısa öykü, edebi makale ile denemeler yazdı ve çeviriler yaptı (Fransızca ve Ermenice).
Zabel Esayan, 1908'deki Jön Türk devriminin ardından Konstantinopolis'e geri döndü. 1909'da Kilikya'ya giden Esayan, Adana katliamı üzerine dizi makaleler yazdı. Averagneru Meç (Yıkıntılar Arasında) romanı ve Anetski (Lanet; 1911), Safieh (1911) ve Nor Harsi (Yeni Gelin; Konstantinopolis 1911) isimli kısa öykülerinde de Adana katliamını konu aldı.
Ermeni Kırımı sırasında sürgün listesinde yer alan tek kadın aydın olan Esayan, bir Osmanlı kadını kılığına girerek Bulgaristan'a kaçtı.
Tehcirin ardından, 1918 yılının sonuna dek Orta Doğu'daki mülteci ve yetimlere yardım etmek üzere çalışmalarda bulundu. Bu süreçte, Ermeni halkına yapılan pek çok adaletsizliği konu alan, Verçin Pacagi(Son Bardak) ve Hokis Aksoryal (Sürgündeki Ruhum; 1919), yeni romanlar yazmaya başladı. Sovyet Ermenistan'ın destekçilerinden biri oldu ve Forces retraite (Çekilen Kuvvetler; 1923) isimli romanında zamanın sosyal ve politik koşullarını anlattı. 1920'lerde, eşinin vefatına dek, Fransa'dan Bakü'ye seyahat etti. 1926 yılında Sovyet Ermenistan'ı ziyaret eden Esayan, izlenimlerini, Prométhée déchaîné (Zincirsiz Prometheus; Marsilya 1928) isimli romanında anlattı. 1933 yılında Sovyet Ermenistan'a yerleşti veMoskova'da gerçekleştirilen ilk Sovyet Yazarlar Birliği kongresinde yer aldı. Bu süreçte Vernaşapik Kraki(Ateşten Gömlek, Erivan 1934; 1936 yılında Rusçaya çevrilmiştir) ve ilk otobiyografik kitabı Silihdari Bardezneri (Silahtarın Bahçeleri; Erivan 1935) ile ilgilendi. Fransızca ve Ermenice edebiyat dersleri vermeye başladı.
1943'teki Büyük Temizlik sırasında milliyetçilik ile suçlananan Zabel Esayan bilinmeyen koşullarda,Sibirya'da öldü. Boğulduğu ya da sürgünde öldüğü iddiaları mevcuttur.
Ermenistan Kadın Kaynak Merkezi'nin kurucusu Lara Aharonyan ve Türkçe–Ermenice yayın yapan Agos gazetesinin Erivan muhabiri Talin Suciyan, Esayan ile ilgili, Finding Zabel Yesayan (Kayıp Zabel Esayan) isimli bağımsız bir belgesel film çekti. Film, 7 Mart 2009 tarihinde Utopiana etiketiyle yayınlandı.
