Yalancı Jakob
Jurek BeckerYazar:
Jurek Becker
Çevirmen:
Füsun Umar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Nazi Almanya’sı dönemini en iyi anlatan kitaplardan biri olarak biliniyor “Yalancı Jakob”. Sihri, o gettolardan geçmiş, yaşananlara birebir tanık olmuş yazarından geliyor.
Önce kısaca Jurek Becker’den bahsetmem lazım bu kitabı daha iyi yorumlayabilmek için; zira kitabı etkileyici kılan ögelerden biri olan, gettoda yaşayan, ancak olayların hepsine birebir tanık olmayan dış anlatıcı rolü Becker’i işaret ediyor.
Polonya asıllı Alman yahudisi bir ailenin çocuğu Jurek Becker. Doğum yılı getto kayıtlarına 1937 olarak geçse de muhtemelen birkaç yıl daha önce doğmuş, zira Polonya’nın işgali ardından Lodz gettosuna sürülen ailesinin yanında kalabilmesi için yaşı olduğundan büyük kaydedilmiş. Küçük çocuk ve bebeklerin gettoya alınmadığını, ailelerinden koparılıp yurtdışına gönderildiklerini not olarak düşelim; ailesi Jurek’ten ayrılmamak için böyle bir yol bulmuş. 1944’e kadar gettoda bir arada direnmeyi başaran aile 1945’te parçalanmış; Jurek annesi ile birlikte önce Ravensbrück, sonra Sachsenhausen ve Königs Wusterhausen kamplarına gönderilmiş. Annesi yetersiz beslenme nedeniyle hayatını kaybetmiş, küçük Jurek direnmiş ve 1945te Kızıl Ordu tarafından kurtarılmış. Yardım kuruluşları sayesinde babasına kavuşabilmiş ve tüm akrabalarını kaybeden baba oğul savaştan sonra Doğu Berlin’e yerleşmiş.
Okuluna devam eden ve film senaristi olarak çalışmaya başlayan Jurek Becker’in ilk büyük senaryosu 1968 tarihli “Yalancı Jakob”. O dönem film stüdyosu tarafından beğenilmeyen bu senaryo 1969’da roman olarak yayınlanmış ve 1971’de Jurek Becker’e “Heinrich Mann” ödülünü getirmiş. İzleyen dönemde biri Doğu Almanya, biri ise USA’de olmak üzere toplam iki kez filme uyarlandığını da söyleyelim.
Hikaye, Berlin’deki Yahudi gettosunda geçiyor. Anlatıcımız gettoda yaşayan ama olaylara çoğunlukla
#1001kitap~~~
Jurek Becker'in doğum tarihi 30 Eylül 1937 olarak kayda geçse de tam olarak bilinmemektedir. Sürgün nedeniyle Jurek'i korumak amacıyla babası tarafından verilen 1tarihtir. Çocukken Lodz Gettosu'nda yaşamıştır. 5 yaşındayken, Ravensbrück Toplama Kampına ve daha sonra Sachsenhausen gönderildi. "Annesi soykırımda öldü, babası sağ kurtuldu." (Yaşıyor olmanın olasılığını bu olaya mi bağladı diye düşündüm kitaptaki beni en etkileyen blmdü.) Babasıyla savaştan sonra Doğu Berlin'de 1araya geldiler. Yazarın bu yaşamadıklarını düşününce bazı cümleler daha anlamli oluyor.
Yalancı Jakob, Nazi Almanyası'nda yaşanan dehşetin ve acının hikayesini farklı 1 boyutta anlatır, anlatılan bir katliam ya da direniş hikayesi değil; melankolik, sessiz 1 kurguyla geleceği olmayan bir gettoya sıkışan insanların çaresizlikleri, tükenmişlikleri... Nazilerin kuşatması altında hayatın 1kapana dönüştüğü gettoda her şey korku ve umutsuzluğun egemenliği altındadır. Aşağılanarak yaşamak istemeyenler için tek seçenek aşağılanarak ölmektir. Salt Naziler değil, hayat da onları hor görmektedir ki söylenen yalandan umut bağlanmasına kadar, çok etkileyiciydi iyiki de okumuşum...
Aktör Manfred Krug ile arkadaş olan Becker Doğu Berlin'de felsefe okudu ama uygun olmayan görüşleri nedeniyle sınırdışı edildi. 1960'larda film senaryoları yazdı. Jacob the Liar (Yalancı Jacob ya da Jakob'un Yalanları) adlı senaryosu filmin yapımı durdurulduğu için romana dönüştü. Bu film 1975 yılında yabancı dilde film kategorisinde Akademi Ödülü'ne aday gösterilen tek Doğu Alman filmi olmuştur. Filmin 1998 tarihli Amerikan versiyonunda başrolü Robin Williams oynamıştır. Henüz izlemedim, kesinlikle izleyeceğim, kitapta 2son var hangisi kullanıldı diye merak ediyorum...
Yalancı Jakob ölmeden önce okunması gereken 1001kitap
Roberto Benigni'nin yönettiği ve İkinci Dünya Savaşı sırasında toğlama kamplarında geçen bir dramayı ele alan filmi var Hayat Güzeldir diye. Bu filmde çocuğuna savaşı ve esareti bir oyun gibi sergileyen baba vardır ve film sonunda kazanana vaat edilen ödül sergilenir. Çoğumuzun içini cız etttirir bu film.
Yalancı Jacob da yine bu savaş sırasında benzer bir rol oynar ama kitabın ana konusu bu değildir. Bu bölüm Benigni'nin filmini hatırlatır. Yalancı Jacob; bir umudun yaşam direnişini nasıl yeşerttiği üzerinedir. Toplama kamplarına gönderilmeyen ama çalıştırılan Yahudilerin, Alman esaretinden kurtulabileceklerine dair bir umut ve bu umudun adı 'Radyo'.
Jacob tesadüf eseri öğrendiği bir haberle esaret altındaki Yahudilere Kızıl Ordu'nun onları kurtaracak kadar yaklaştığı haberini verir. Bu haber gün gün artan intiharlara bir son verir ama bu haberi bir radyosu olduğunu ve savaş haberlerini radyodan öğrendiği duyurusunu yaptıktan sonra haberlerin devamını öğrenmek isteyenlere karşı işin içinden nasıl çıkacağını bilemeden devam ettiren Jacob için büyük bir sorun doğurur.
Olayları üçüncü bir ağızdan okuyarak kitabı sonlandırsak da bu üçüncü ağız, olayların hiç de uzağında değildir. O da bu esaret yıllarındaki Yahudilerden biridir.
Benigni'nin filmi ile benzer olan yönü ise, radyodan bir masal anlatımı girişiminde bulunan Jacob'un dokuz yaşındaki kıza bu masalda geçen bir bulut ve pamuk arasındaki ilişkiyi, kitabın sonunda bir yer değiştirme sırasında gökyüzüne bakarak açıklmaya çalışması olur.
Toplama kampları üzerine moda olan bir sürü kitsbın aksine konusu itabari ile çok daha anlamlı bir içeriğe sahip Yalancı Jacob. Bir acıdan beslenmek yerine bir umut aşılıyor insana. Ya da bir umudun nasıl yaratılacağını.
Gettoda yaşayan Jacob ve arkadaşlarının hüzünlü hikayesini anlatıyor kitap. Jacop rastlantı eseri radyoda bir haber duyar. Gettoda radyo dinlemek yasaktır. Ve bu haberin Gettodaki herkes için umut kaynağı olabileceğini anlar. Herkese gizli bir radyosu olduğu yalanını söyler. Umut vermek için sürekli yeni haberler uydurmak zorundadır artık.
Her okuduğum kitaba inceleme yazacak kadar çalışkan bir 1k kitap kullanıcısı değilim. Çok sevdiğim ve kesinlikle dikkat çekmek istediğim kitaplara inceleme yazıyorum genelde. Ama son zamanlarda okuduğum çoğu kitap ‘bunu yazmalıyım’ dediğim, kitap arkasında bulunmayan detaylar içeriyor. Yalancı Jacob rahatlıkla okunan, benim gibi çeviri, imla ve yazım hatalarından bunalmış okuyucular için küçük bir nefes olabilir. Tabii bu durum son yıllarda yerlerde olan baskı ve çeviri kalitesi konusundaki tezimi doğruluyor. Çünkü Yalancı Jacob 1998’de yayınlanmış; Ayrıntı’nın Türkiye’nin en iyi yayın evlerinden biri olduğu eski güzel zamanlarda….
Yalancı Jacob, II. Dünya Savaşı sırasında bir gettoda yaşananların anlatıldığı bir roman. Romanın kahramanı Jacob tesadüfen öğrendiği bir haberi gerçek olmayan şeyler ekleyerek birlikte çalıştığı arkadaşına anlatır. Amacı onun ölümcül bir hata yapmasını önlemek ve yaşama tutunmasını sağlamaktır. Sonrasında dedikodu zinciriyle bu haber tüm gettoya yayılır. Jacob istemeden başka yalanlar söylemeye başlar; bu yalan haberlerin gettoda umudu yeşerttiğini ve intiharları ortadan kaldırdığını gördüğünde yalana devam eder. Yahudilerin yaşadığı dehşeti sessiz ve derinden anlatan bir hikaye; gettoya hapsedilmiş insanların çaresizlik içinde umuda sarılmalarını konu alıyor.
Etkileyici, sade ve sürükleyici bir hikaye.
Selamlar
Filme çekilmiş bir Nazi dönemi kitabı daha önce film mi izlenmeli kitap mı okunmalı tartışılır. Film ile kitap verilmek istenen havayı veriyor. Yazarın üslubu çok iyi çevirmenin eline sağlık. Yalanın insanı hayatta tuttuğunu iyi anlatıyor hele ucunda umut varsa.
Saygılarımla
Okunabilir.
Farklı bir kitap. Sürükleyici değil ancak bittiğinde ağızda garip bir tat bırakan türden.
İnsanlara umut vermek için yalan söylenir mi? Ya da nereye kadar söylenir?
Okunabilir. Ben pişman olmadım.
Bir Yahudi gettosunda tüyler ürperten yaşam/ölüm…
Ve çok başka bir öykü…
Jakob…Yalancı…Büyük yalanlar…Büyük umutlar…Her an ölümü bekliyor olmaktan büyük dert olur mu? Bu ortamı solumaktan büyük dert? Okuyun8️⃣
“Baskı altında tutulan bir halkın ancak kendi kurtuluşuna yardım ederse, kurtarıcısına yolun bir bölümünde olsun destek verirse gerçekten özgürlüğüne kavuşabileceğini bilmiyor değilim. Biz bunu yapmadık, ben olduğum yerden kıpırdamadım, emirleri ezberledim, onlara harfi harfine uydum ve sadece arada sırada zavallı Jakob'a bir yenilik olup olmadığını sordum. Sanırım bunu asla hazmedemeyeceğim, daha iyisini hak etmedim, ağaçlarla ilgili özel sorunlarım da kesinlikle buna bağlı, berbat duygusallığımla sulu gözlülüğüm de. Benim bulunduğum yerde direniş yoktu.”
Yazar Hakkında
Jurek BeckerYazar · 3 kitap
Doğu Alman muhalif. Orijinal ismi Jacob the Liar olan eseri iki filme kaynaklık etmiştir. Yazar II. Dünya Savaşı sırasında iki yıl Polonya'daki Łódź şehrinde gettoda yaşamıştır. Nazilerin soykırımından kurtulmuştur.
Jurek Becker'in doğum tarihi 30 Eylül 1937 olarak kayda geçse de tam olarak bilinmemektedir. Sürgün nedeniyle Jurek'i korumak amacıyla babası tarafından verilen bir tarihtir.
Çocukken Łódź Gettosu'nda yaşamıştır. Beş yaşındayken, Ravensbrück Toplama Kampına ve daha sonra Sachsenhausen gönderildi. Annesi soykırımda öldü, babası sağ kurtuldu. Babasıyla savaştan sonra Doğu Berlin'de bir araya geldiler.
1950'lerde Doğu Alman ordusunda askerlik görevini tamamladıktan sonra aktör Manfred Krug ile arkadaş oldu. Becker Doğu Berlin'de felsefe okudu ama uygun olmayan görüşleri nedeniyle sınırdışı edildi. 1960'larda film senaryoları yazdı. Jacob the Liar (Yalancı Jacop) adlı senaryosu filmin yapımı durdurulduğu için romana dönüştü. Senaryosu 1974 yılında Doğu Alman film şirketi DEFA tarafından film haline getirilmiştir. Bu film 1975 yılında yabancı dilde film kategorisinde Akademi Ödülü'ne aday gösterilen tek Doğu Alman filmi olmuştur. Filmin 1998 tarihli Amerikan versiyonunda başrolü Robin Williams oynamıştır.
1970'lerin ortasında Doğu Alman yetkilileri ile görüş farklılıkları belirgin hale geldi ve Becker 1976 Kasımında yazar ve şarkıcı Kurt Biermann'ın kovulmasına karşı protesto bildirisine imza koyan oniki kişiden biri oldu. Doğu Alman vatandaşlığını kabul etmiş olsa da 1977 yılında Doğu'dan Batı Berlin'e taşındı. Bazıları Yahudi temaları üzerine olan roman ve kısa hikayeler yazmaya devam etti.
Becker Becker 1997'de iki yıldır mücadele ettiği kolon kanseri nedeniyle öldü.
