Yazar:
Liyudmila Ulitskaya
Çevirmen:
Hazal Yalın
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Yeşil Otağ, 1953’te Stalin’in ölümünden 1990’lara, SSCB’nin dağılmasına kadar olan dönemde Rusya’nın toplumsal ve siyasi panoramasını üç çocukluk arkadaşının hayat hikâyeleriyle çizen çok ustalıklı kaleme alınmış bir roman.
Stalin’in öldüğü gün üç kız arkadaşın bu haberi almasıyla açılıyor hikâye; bu açılışla da yazar kurguyu bir sürü dallara ayrılan kocaman bir ağaç misali işlediğinin sinyallerini veriyor sanki çünkü bu kısa girişten sonra hikâyenin esas kahramanı olan üç erkek çocuğuyla devam ediyoruz. Okulda küçük birer çocukken tanışmalarını, ardından gençliklerini, bu dönemde büyüme sancılarının yanında kültürel ve düşünsel dünyalarının şekillenmeye başlamasını ve bu noktada hayatlarının kalanında belirleyici rol oynayacak bir edebiyat öğretmenin de etkisiyle kişiliklerinin oturmasını okuyoruz ilk önce. Bundan sonrasında ise karışık bir kronolojik düzende ve ayrı ayrı takip ediyoruz bu üç arkadaşı. Ulitskaya hakikaten çok ustalıklı, adeta kocaman bir örümcek ağı örer gibi ya da parça parça dallarını çizerek koca bir ağaç resmeder gibi ilerliyor hikâyenin kalan kısmında. Üç ana karakterin bir şekilde hayatına giren başka başka insanların hikâyelerini anlatarak ilerliyor, ilerledikçe o dal ağacın hangi koluna ait çözerek okuyoruz. Bu sayede de, farklı ırk, inanç, etnik köken ve sosyal sınıftan karakterin hikâyesi dahil oluyor romana ve SSCB’nin yaklaşık elli senelik döneminde toplumda yaşananlara, siyasi olayların sokaktaki insanın hayatına nasıl yansıdığına tanıklık ediyoruz. Bilim insanından gazetecilere, edebiyatçılardan doktorlara, zenginden fakire, Yahudilerden Tatarlara toplumun neredeyse her kesiminden insanı dahil etmiş kurguya. Üç ana karakterin hikâyesi bile zengin bir panorama sunmaya yeterken pek çok farklı hikâyeyle de daha geniş bir portre çizmiş ve
Sovyet döneminde sanatla, müzikle, dostlukla hayatta kalmaya çalışan insanların hikâyesi olan Yeşil Otağ, okuduğum yorumlarla beni heyecanlandırmıştı. Ancak ne yazık ki okuma deneyimim umduğum gibi olmadı.
İlerledikçe karakter sayısının artması zihnimi yordu, ilgim dağıldı. Bazı sayfaları gerçekten atlamak istedim ama sebat ettim ve beş günün sonunda kitabı bitirdim.
Kötü müydü? Asla.
Ama bence çeviride sıkıntılar vardı ve yazım yanlışları oldukça fazlaydı. Normalde bu tür detaylar beni pek rahatsız etmez; kitaba kaptırdığımda çoğunu fark etmem bile. Ama bu kitapta öyle olmadı.
Hem sevdim… hem de sevemedim diyebilirim.
Unutur muyum? Sanmam.
İz bıraktı ama akmadı.
Yeşil Otağ, 50li yıllarda Stalin’in ölümünden sonraki dönemi konu alıyor. Kitap üç çocuk karakter ile başlıyor ve bunları birbirine bağlayan ortak bir nokta var. Zorbalık… Farklı sosyal çevrelerden olmalarına rağmen zorbalığın birbirine yaklaştırdığı ve yıllarca sürecek dostluklarının yolculuğuna eşlik ediyoruz. Okul dönemi edebiyat öğretmenlerinin rehberliğinde sanat ve edebiyata yönelen arkadaşlar, Sovyet rejiminin baskısına direnç gösterirken değişimlerine de şahit ediyor bizi. Biraz katmanlı ilerleyen bir eser, ana konulardan bahsedip geçiyorum. Bu yüzden dağınık gelebilir anlatımım. Bu şekilde bolca edebiyata da müdahil oluyoruz. Karakterler bir yandan büyürken bir yandan da geçmişin yükleri peşlerini bırakmıyor.
Yeşil Otağ burada, bu üç çocuğun küçük dünyalarını simgeleyen bir sığınak olarak ifade edilmiş ve çok da doğru bir tanım olmuş.
Biraz hüzün, biraz ümit, zor zamanlar için de bolca dostluk ve dayanışma içeriyor. Yaklaşık 10 günümü aldı okumak ama değdi. Sevdim.
Stalin dönemine benzer okuduklarımdan hatırladığım diğer eserler de görseldekiler.
Usta ve Margarita fantastik,
Yaşam ve Yazgı gerçek ve tarihsel,
Yeşil Otağ ise, tarihsel ama daha ortada bir yerde anlatım.
Yazar Hakkında
Liyudmila UlitskayaYazar · 3 kitap
Başkırdistan'da Davlekanovo kasabasında dünyaya gelen Ulitskaya , Moskova'da büyüdükten sonra Moskova Devlet Üniversitesi'nden genetik alanında derece aldı. Genetik ve biyokimya alanında çalışan Ulitskaya, edebi kariyerine Yahudi tiyatro tiyatrosunu edebi bir danışman olarak katarak başlamıştır. İlk yayınlanan kısa romanı 1990'da çıktı. Bugün Lyudmila Ulitskaya zamanını Moskova ile İsrail arasında bölüyor.
Kurmaca olarak, Ulitskaya, karakterlerini her birinden eşit mesafede tarif ediyor ve gözlemliyor. Ulitskaya, aksi takdirde karakterlerinin işkence gördüğünü kabul etmesine rağmen, karakter yazarlığının karakteristik işareti olarak algılanan karakterlerinin geliştirilmesine ya da işkence uygulanmasına çalışmak yerine, kapsül açıklamalarını destekliyor. Genel olarak konuşmak gerekirse, diyalogdan çok az faydalanır. Ekim 2014'te The New Yorker'daki haraç makalesindeki Masha Gessen, Ulitskaya'nın yazısının zorlayıcı, bağımlılık yaratan okumalar için yaptığı keşfeder. Gessen, tamamıyla bir sonraki adımını öğrenme arzusuyla yönlendirildiğini bildirdi.
