En büyük sınav ateş imtihanı. Ateşle imtihan. Yanıp küle çevrileceğin, yok olacağın yerde var olacaksın. Ateşin bir tarafından girip öbür tarafından çıkacaksın sapasağlam olarak ateş yakacak bir şey bulamayacak sende: işte İbrahim olmak bu.
Her çağda, şartlar ne kadar ağır ve umutsuz olursa olsun inananlar için bir Nuh'un Gemisi vardır. İnananlar ona sığınırlar ve onu felâketlerin yatıştığı veya erişemediği, trajik çizgilerin durgunlaştığı bir yere ulaştırabilirse, kurtuluş yeniden başlayacak demektir. Her çağda, her uygarlık ve her inanç grubu için böyle bir "diriliş" umudu vardır.
Her şeyin son ucuna gitmek zorundaydı. Şeytan şeytan olacaktı, yılan yılan. Âdem'in Adem olması için şeytanın, yılanın ve insanın cennet varlığı olmaktan çıkmaları, cennetin şartlarından faydalanma kolaylığını yitirmeleri, cenneti yitirmeleri gerekiyordu. Cenneti bulmak için yitirmek gerekiyordu.
Ölümün ve mezarın anlamı da bu değil mi acaba? Bir düşüşten sonra bir yüceliş gelmesi için hayata ve insana yüklenmiş bir çile saati. Ah, bir sarkaç gibi bir ölüme, bir hayata gidip gelen ruhlarla sadece biyolojik yaşantının içinde vakit dolduran ruhlar arasında ne büyük uçurum vardır!