Çok fazla terim var ve açıkçası direkt bilgi yüklemeye yönelik. Öyle olunca hem mezhepler arası durum birbirine geçiyor, hem birtakım yanlış anlaşılmalar olabiliyor. Mesela kendi adıma, katoliklerdeli dini lidere papaz, ortodokslardakine ise başpsikopos deniyor olmasından ötürü piskoposluğu doğu kilisesine, ortodokslara, has sandım başta sonradan katoliklerde psikoposların evlenme durumuna geçince yanlış anladığımı fark ettim. Pek çok makam var, psikopos papaz rahip keşiş patrik vs ama tanımlama olmadığı için özellikle evlilik bahsinde açıkçası kafama oturmadı. Çünkü hepsi kafamda "din adamı" statüsünde kaldı, eğer başlangıç aşaması şudur sonra şu makam gelir veya şu işi yapana şu denir şeklinde bir tasnif olsa biraz daha net olabilirmiş.
Bundan başka, pek çok bilmediğim ayin ve tören hakkında bilgi sahibi oldum. Türkçeleri olmadığından terim olarak geldiler ve sanırım görmedikçe hatırlayamam bu tören isimlerini ama, hiç bilmediğim bu saha hakkında hiç değilse göz dolgunluğu edindim.
Şaşırdığım noktalardan biri de Hz. Meryem'in nişanlısı yusuf'tan bahsediliyormuş İncil'de. Hz. Meryem'nın bakire olarak hz. İsa'yı doğurması ama kimine göre o esnada kimine göre sonradan bir nişanlısının olması meseleye Hristiyanların nasıl pürü pak bakmaya devam ettikleri konusunda soru işaretlerine sebep oldu. Bir de yanlış değilsem Yahudiler hz. Yahya'ya hz. İsa'yı nispet etme eğililimdeler. Ortada nişanlısı vardıysa niçin elinde yetiştiği din adamına nispet edilir düşüncesiyle luka'da geçen bu nişanlı olayını çok gerçekçi bulmadım. Çünkü makul olan nişanlısına nispettir, Yahudiler buna rağmen harice nispet ediyorlarsa tarihi gerçeklik bu değildir.
Süryani kilisesinin davranışları ibadet şekilleri İslam'a oldukça benziyordu bundan başka. Konsil toplayıp din hakkında karar almaları ve
Hristiyanlığın önemli konularından biri olan Konsilleri detaylıca anlatan bir kitap. Sadece konsiller değil Hristiyanlığın gelişmesi ve yayılmasına da değinmiş. İznik Konsili 7 Konsil arasında ilktir ve diğer Konsiller de Türkiye de toplanmıştır. İznik Konsili'nin en önemli konusu İsa'nın Tanrı ile aynı aynı özden olduğunun kabul edilmesidir. Bir grup, İsa'nın yaratılmış insandan farklı olmadığını savunduğu için ve bu durum taraflar arasında sorun çıkardığı için konsil toplanmıştır. Konsili toplayan Roma İmparatoru I. Constantinus olmuştur. Bir diğer konusu ise paskalyanın ne zaman kutlanması gerektiğininin netleşmesi olmuştur. Dinler tarihine ilgilisi olan herkese tavsiye ederim.
Uzun zamandır kitaplığımda bekleyen ve nihayet okuyabildiğim bu kitabın ilk sayfaları Nasuh Mahruki’nin 1992-1994 yılları arasında yazdığı günlüklerden sonrası ise tırmanış yazılarının çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlanmış hali vardır.Kitabın içerisinde ki fotoğraflar okuyucuya görsel şölen sunmakta Mahruki’nin tırmandığı o zirveleri özellikle Khan Tengri zirvesi (7100m) dağ tırmanışları sırasında yapmış olduğu kamplar,tırmanış görüntüleri,kar mağarası kazarken vs vs kitapla bütünleşmiş halde keyif veriyor okuyucuya.
Kitap Mahruki’nin yazdığı günlüklerden oluşuyor evet ama pek çok okurunda dediği gibi bu bir nerde ne yaptımdan ziyade kişinin hayallerine dört elle sarılışı büyük bir azim irade ve bedensel gücün yanında zihinsel gücün temsili adeta.Yaşanmış onca zorluk karşısında pes etmeden ölümle bile isteye defalarca yüz yüze gelmenin ve başarmanın büyük sihri.
Keyifle okuduğumu söylemeliyim,cesaretine inancına hayran kaldım bu tür kitapları seviyorsanız tavsiyedir efendim.Kitapla ve sevgiyle kalınız.
Selamlar. Serinin son kitabını da sonunda bitirdim. All Souls serisi aslında benim yıllar önce başladığım bir seriydi. Her ne kadar hikayesi çok güzel olsa da kitapları ardı ardına okumaya elim gitmemişti. Yazarım kalemin çok sevmiş olsam da hikayenin bir tık yavaş ilerlediğin düşünüyorum. Bu da seriyi okumayı biraz zorlaştırdı benim için.
Seride karakterleri ve karakter öykülerini çok sevdim. Yazar bütün karakterler üzerine tek tek çalışıp hepsinin hayat hikayesinin detaylı bir şekilde işlemiş. Matthew derinliği çok fazla olan bir karakter. Hem çok uzun yıllar yaşayıp hem de pek çok gizli kapaklı iş yaptığı için Matthew'la ilgili sürekli yeni bir şey öğreniyoruz. Bu durum benim hoşuma giden şeylerden biriydi.
Diana'nın bu kadar güçlü bir cadıyı dönüşmesini çok sevdim. Seri boyunca Diana'nın karakter gelişimi beni fazlasıyla tatmin etti.
Özellikle bu kitapta bir sürü farklı olay çözülüyor. Kahramanlarımız bir yandan Konsil'le uğraşıp, bir yandan Ashmolle 782 sayfalarını bulmaya çalışırken, diğer yandan Filiz Aile kurmaya çalışıyorlar derken aynı anda kitapta birden fazla olay yaşanıyor. Tabii ki bu olayların her birinin tek tek çözülmesi gerekiyor. Kitabın bu kadar uzun olmasının nedeni aslında bütün olayların son kitapta çözülmek zorunda kalması. Kitap uzun olmasına rağmen hiç sıkılmıyorsunuz. İkinci kitapta tarih bilgisi okurken biraz sıkılmıştım ama aynı sorun bu kitapta yoktu.
Kitapta esas kötü karakterimiz değişiyor. Kahramanlarımız birinci ve ikinci kitapta daha çok Konsil'le savaşırken bu kitap başka ve çok daha kötü bir adamla savaşıyorlar. Yazar bu kitapta vahşet yazmaktan geri durmamış. Kötü adamın işkence sahnelerini okurken hem biraz rahatsız oldum hem de yazarın kaleminden etkilendim.
Philippe'le ilgili gerçek beni çok sarstı. Zaten Philippe'in olduğu
Dipnot okumayı sevdiren kitap.1000Kitap
Not: Kitap hakkında yazılan en uzun incelemelerden birisi olacak.
Bu incelemeyi, kitabın içerisinden almış olduğum ve kaynak eserlerden topladığım notlarla birleştirip bir edebiyat dergisinde yayımlatmak üzere paylaşıyorum.
* Dante, “öteki dünyaya” yaptığı düşsel geziyi destanlaştıran İlahi Komedya’yı 1307 - 1321 yılları arasında kaleme aldı. Dil olarak Latince yerine Toscana lehçesini kullanarak, İtalyan dilinin ilk ve en uzun soluklu şiirini yazdı. Cehennem, Araf, Cennet ana başlıklarını taşıyan üç bölüme (cantica) ayrılan şiirin toplam dize sayısı 14.233’dür.
Peki, Dante bu eserinde ne anlatıyor?
Öncelikle kitabın ismini açıklamakta fayda var, neden İlahi Komedya?
Dante, yapıtına Comedia (o dönemde bu sözcük tek ‘m’ ile yazılıyordu) adını vermiş önce. Çünkü Cehennem bölümünün ürkütücü ortamına karşılık, şiir, komedilerde olduğu gibi mutlu sonla sonuçlanır; üstelik herkesin anladığı bir dille (İtalyanca) yazılmıştır. İlk kez 
Giovanni Boccaccio ’nun eklediği Divina (İlahi) sıfatı 1555 yılında Venedik’te Ludovico Dolce’nin yaptığı baskıda kitabın kapağında da yer alınca, o tarihten sonra yapıtın adı Divina commedia (İlahi Komedya) olarak benimsenmiştir.
Kitabın konusu kısaca şöyle;
Dante’nin Cehennem, Araf ve Cennet’e yaptığı düşsel bir gezinin öyküsüdür. Dante’ye Cehennem’de ve Araf’ta Latin şair 
Vergilius rehberlik eder. Araf’ın tepesinde (XXX. Kanto) Vergilius yerini Beatrice’ye bırakır. Cennet boyunca Dante’ye Beatrice rehberlik eder. Gezi 1300 yılı 7 Nisan Perşembeyi 8 Nisan Cumaya bağlayan gece başlar, 14 Nisan Perşembe günü sona erer.
Beatrice, Dante'nin 9 yaşındayken görüp aşık olduğu kadındır. 1288 yılında Beatrice, Floransa'lı şövalyelerden Simone dei Burdi ile evlenir. Fakat Beatrice evliliğinden sadece iki sene sonra, 1290'da henüz yirmi dört yaşındayken kesin
Giovanni Boccaccio ’nun eklediği Divina (İlahi) sıfatı 1555 yılında Venedik’te Ludovico Dolce’nin yaptığı baskıda kitabın kapağında da yer alınca, o tarihten sonra yapıtın adı Divina commedia (İlahi Komedya) olarak benimsenmiştir.
Kitabın konusu kısaca şöyle;
Dante’nin Cehennem, Araf ve Cennet’e yaptığı düşsel bir gezinin öyküsüdür. Dante’ye Cehennem’de ve Araf’ta Latin şair Vergilius rehberlik eder. Araf’ın tepesinde (XXX. Kanto) Vergilius yerini Beatrice’ye bırakır. Cennet boyunca Dante’ye Beatrice rehberlik eder. Gezi 1300 yılı 7 Nisan Perşembeyi 8 Nisan Cumaya bağlayan gece başlar, 14 Nisan Perşembe günü sona erer.
Beatrice, Dante'nin 9 yaşındayken görüp aşık olduğu kadındır. 1288 yılında Beatrice, Floransa'lı şövalyelerden Simone dei Burdi ile evlenir. Fakat Beatrice evliliğinden sadece iki sene sonra, 1290'da henüz yirmi dört yaşındayken kesin
Öncelikle ölümünden dolayı bu bilge insan Aytunç Altındal'ı rahmetle anıyorum. Umarım ebedi istirahatgâhında rahattır. Önemli bir hatırlatma ve ikâz: Okuyacaklarınız sizi derinden sarsabilir hazırlıklı olun. Bu arada 30 küsür yıllık çalışmanın ürünüdür bir kalemle çöpe atamazsınız. Ki kanıtlar ortada. İznik konsiline(325) kadar Hristiyanların cumartesi günü yani Yahudi geleneğine göre ibadet etmeleri de cidden ilginçti. İsa yaşadıysa dahi o da cumartesi günleri edermiş. Aytunç Altındal'ın okuduğum ilk kitabıydı daha nicelerine... Bkz: Tyanalı Apollonius (Zeitgeist'i şimdi daha iyi anloyorum. Paganizmle neyi kastettiklerini falan... 2-3 ay öncesine kadar İncil diye bir kitabın hiç yazılmadığını zannnetsemde Kuran'a itibar ettiğimden yazıldığına inanıyorum.)
İlginçtir ki, 1. yüzyıldaki ilk otuz yılda yaşadığı varsayılan İsa, Yahudi'ydi ve burası çok önemlidir ki, eğer
onun yaşadığı dönemde birisi çıkıp da kendisine "İncil=Bible" çok iyi bir kitap deseydi, inanın, İsa o kişinin
yüzüne şaşkınlıka bakar ve acaba neden söz ediyor diye merak ederdi. Tarihçi Hendrik Willem van Loon'un gösterdiği gibi, İsa'nın yaşadığı dönemde hiçbir Yahudi "İncil=Bible" diye bir sözcük duymamıştı. Bu sözcük
1. İznik Konsili'nden soma o dönemde (4. yüzyıl) İstanbul'daki Kilise'nin Patriği olan John Chrysostom tarafından icat edilmişti ve Konsil'de sayısı 4'e indirilen
Gospeller ile Apokirif sayılmayarak Kutsal hale getirilmiş olan diğer metinleri simgeliyordu. Van Loon'un da belirt-
tiği gibi günümüze kadar gelen İncil=Bible, İsa'nın ölümünden yaklaşık 700 yıl kadar soma (8. yüzyıl) tamamlanmış ve en az 60 kadar yerel ve genel toplantılar, konsiller yapıldıktan soma Doğu ve Batı Kiliseleri tarafından kabul edilen metinler haline gelmiştir. Aslı İbranice ve Aramice olan Eski ve Yeni Ahit daha
