Akıl bahsini uzatmaya değmezdi. Eğer O Nûra bakarken gözlerimizin pasını silmek diye bir ilk borcu ödeme zoru olmasıydı. Akıl gözü olmadan hiçbir şeye bakamayacağımıza göre, demek ki, başlıca usûl mes'uliyetini yerine getirdik. Akıl gözü, kendi körlüğünü bile gözüyle görmeli ki, kabul etsin. Bu derecesi olur mu körlüğün? Akla de ki: Senin son ve en büyük fatihliğin, kendi kuvvetinle kendi kendini avlaman, kelepçelemen ve teslim olmandır! Onun içindir ki dediler: Bu iş ne akılla olur, ne de akılsız...
Sayfa 25 - I. EN EVVEL ve EN ÜSTÜN, -AKIL-, BÜYÜK DOĞU Yayınları
Akıl, bu zaman ve mekân dışı tecelliye, başını eğip teslim olur mu? Mutlaka karıştırmak, kurcalamak, âdi kıymet mantığından bir tevil koparmak ister. [...] Ama bu irtifada aklın uçabilmesine imkân yok! İmam-ı Gazalî büyük eserinde bu hükme ne de iyi varmış; ve aklı ne de güzel, akılla sımsıkı kavrayıp boğmuştur. İşte: "Aklı tükettim. Gördüm ki, büyük sırrı kavramaya peygamberin ruh feyzine sığınmaktan, onun içinde erimekten ve teslim olmaktan başka çare yoktur. Öyle yaptım ve kurtuldum."
Sayfa 22 - 23 I. EN EVVEL ve EN ÜSTÜN, -AKIL-, BÜYÜK DOĞU Yayınları
İBRAHİM ismi, Süryanice ve "Şefkati Baba" mânâsında; "güçlü bakış" diyenlerde var... İbrahim Aleyhisselâm , çocukluk ve yetişme dönemleri boyunca "salt hakikate-öze, ruha" ulaşma çabasında; bu çerçevede önce "hasseler-duyulara" gelen şeyler ve hasselerin tecridi ile meşgul. Bu hususta O'nun, "geçici şeyler İlâh olmaz!" şeklindeki akıl yürütmeleri ölçü ve başvurulan; geçici, izâfî, izâfe edilen şeyler, "Yaratıcı" olamaz!..
AKL: Sürmek. Ölmek. İp ile bağlamak... AKİL, "ekl" kökünden; yiyen, yiyici... EKL: Ek-L... Lâm harfi, Allah'ın "Kahir-Üstün gelen, yenen, galip gelen, mecbur eden" ismi ile ilgili... Aklın, kendini yedikçe büyüyen ve teslim olan olduğu belli; aczini idrâk ettikçe... "Akıl" ve "Akil" birlikte düşünülmeli...
Sayfa 143 - 144 VIII. HUR-BAZİ (YENİ BİR DUYUŞ-ANLAYIŞ), İBDA Yayınları