Geceleri yatağımızda uyanık halde uzanıp endişelenirken belki de bir rüyayı görmemeye çalışıyoruzdur. İnsanların genellikle endişelerden çok rüyalardan mustarip olduk ları kesindir. Gelecekte bir felaket olacağını düşünen si- radan endişe, rahatlıkla Freud'un cezalandırma rüyaları adını verdiği şeyin bilinçteki eşdeğeri olarak görülebilir; cezalandırma rüyaları, "Yasak istek gerçekleştirimini uy- gun bir cezayla ikame ederler; yani reddedilen itkiye tepki anlamına gelen suçluluk duygusu isteğini gerçekleştirirler. Öyleyse endiseler, isteklerin ya da zul- medici bir biçime bürünmüş isteklerin cezası olabilirler; endişelenmek gibi tanıdık bir edim esnasında felaketi hem engellemeyi hem de hızlandırmayı istiyor olabiliriz. Olasılıklarla cilveleşirken hem avcıyızdır hem de av. Freud'un ifadesini süsleyip, başarı nedeniyle mahvolanlar olduğu gibi başarısızlığı bekleyerek, daha doğrusu açıkça başarısızlığa uğrama isteği ya da başarı korkusu nedeniy- le mahvolan insanlar da olduğunu söyleyebiliriz