Konya'da meydana gelen şüpheli bir otel yangınını araştırmak için Türkiye'ye gelen Karen Kimya'nın tasavvuf ve gizemi bir araya getiren hikayesi. Ahmet Ümit'in klasik polisiye romanlarından farklı olarak, mistik ve felsefi yönün ağır bastığı bir kitap olmuş. Yine de polisiye, gizem yönü de heyecanlıydı fakat bu sefer çok şaşırtıcı değil tahmin edilebilir bir son. Ahmet Ümit kitaplarını biraz alın oldukları için elime almaya biraz çekiniyorum ama bu da İstanbul Hatırası gibi bir çırpıda bitti.
Beş Şehir, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın sadece Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul şehirlerini değil, aynı zamanda bu şehirlerin şahsında Türk kültürünün, tarihinin ve medeniyetinin ruhunu aradığı, bir medeniyet denemesidir. Yazar, bu beş şehri sadece coğrafi sınırlarıyla değil; hafızaları, mimarileri, insanları ve onları var eden yaşanmışlıklarıyla birer yaşayan organizma gibi ele alır. Kaybolmaya yüz tutmuş geleneklerin, eski ile yeninin çatışmasının ve modernleşme sancılarının ortasında, kendi iç dünyasının estetik süzgecinden geçirdiği şehirleri, melankolik ve bir o kadar da zarif bir dille resmeder. Bir şehri anlatırken aslında kendi çocukluğunu, anılarını ve milletinin kaderini anlatan Tanpınar, bu eseriyle şehir ve insan arasındaki o kopmaz, kadim bağı, deneme türünün en yüksek mertebesinde bir sanat eseri olarak sunar.
Reklam
Tanıdık sokaklar, tanıdık izler…
Ahmet Ümit’in Bab-ı Esrar romanını okurken beni en çok etkileyen şeylerden biri, hikâyenin geçtiği mekânların bana yabancı gelmemesiydi. Roman boyunca Konya’nın sokaklarında dolaşırken, sanki ben de karakterlerle birlikte o yolları yürüyormuşum gibi hissettim. Bunun en önemli sebebi ise Konyalı olmamdı. Günlük hayatta defalarca geçtiğim ya da adını duyduğum yerlerin bir romanın atmosferine dönüşmesi, kitabı benim için daha özel bir hâle getirdi.
Roman, polisiye ve tasavvuf unsurlarını bir araya getirirken merkezine Mevlânâ’yı ve onun düşünce dünyasını yerleştiriyor. Aslında kitabın bende karşılık bulmasının bir nedeni de bu oldu. Bir dönem Mesnevî’yi oldukça yoğun şekilde okumuş, Mevlevîlik üzerine araştırmalar yapmıştım. Üniversite yıllarında sema gösterilerini büyük bir ilgiyle takip ediyor, bu kültürün tarihî ve manevi yönlerini öğrenmeye çalışıyordum. Daha sonraki yıllarda bu ilgim eskisi kadar yoğun devam etmese de, romandaki birçok gönderme bana tanıdık geldi. Bu yüzden kitapta anlatılan bazı olayları ve sembolleri yalnızca bir okuyucu olarak değil, daha önce bu konularla ilgilenmiş biri olarak da değerlendirme fırsatı buldum.
Romanın başkahramanı Karen Kimya Greenwood’un Konya’ya gelişiyle başlayan olaylar, zamanla yalnızca bir yangın soruşturmasının ötesine geçiyor. Geçmiş ve bugün arasında kurulan bağlantılar, Şems ile Mevlânâ’nın ilişkisine yapılan göndermeler ve tasavvufi yorumlar romanın dikkat çekici yönleri arasında yer alıyor. Özellikle tarihî olaylarla kurgu arasındaki geçişler oldukça akıcı şekilde verilmiş.
Kitabın en güçlü taraflarından biri, okuyucuyu sürekli merak içinde tutabilmesi. Polisiye yönü sayesinde olayların nasıl çözüleceğini öğrenmek isterken, tasavvufi yönü de insanı düşünmeye sevk ediyor. Ancak zaman zaman tasavvufî açıklamaların ve
Beş Şehir Ahmet Hamdi Tanpınar1000Kitap
Ahmet Hamdi Tanpınar tarafından kaleme alınan Beş Şehir, Türk edebiyatının şehir ve medeniyet tasavvurunu en güçlü şekilde yansıtan eserlerinden biridir. Eserde Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul şehirleri tarihî, kültürel ve estetik yönleriyle ele alınır. Tanpınar, bu şehirleri yalnızca coğrafi mekânlar olarak değil, Türk milletinin hafızasını, medeniyet birikimini ve ruh dünyasını taşıyan canlı varlıklar olarak değerlendirir.
Yazar, geçmiş ile bugün arasında köprü kurarak şehirlerin mimarisini, insanlarını, geleneklerini ve tarihî hatıralarını edebî bir üslupla anlatır. Özellikle Osmanlı ve Selçuklu mirasının şehir hayatındaki izlerine dikkat çeker. Eserde şehirler üzerinden zaman, tarih, kültür ve kimlik meseleleri işlenirken, modernleşme sürecinde kaybolan değerler de sorgulanır.
Beş Şehir, sadece bir gezi veya şehir kitabı değil; aynı zamanda Türk kültürünün sürekliliğini ve medeniyet anlayışını ortaya koyan önemli bir düşünce eseridir. Tanpınar'ın güçlü gözlem yeteneği ve şiirsel dili sayesinde şehirler, okuyucunun zihninde tarihî ve kültürel derinliğiyle yeniden canlanır. Bu yönüyle eser, Türk şehir medeniyetini anlamak isteyenler için temel kaynaklardan biri kabul edilmektedir.
Kaybettiği sevgilisini (Fesleğen) aramak için Konya'ya doğru yola çıkan "Seyyah" isimli bir karakterin hikayesidir. Bu arayış, Konya'nın mistik atmosferinde Mevlânâ ve Şems'in öğretileriyle birleşerek dünyevi bir aşktan ilahi aşka (Allah aşkına) doğru bükülür. İnsanın kendi içsel huzurunu ve teslimiyeti ("Eyvallah" demeyi) bulma yolculuğudur.
Sıradan insanların hayatlarında yaşadığı olayları samimi ve etkileyici bir şekilde anlatan bir romandır. Sezgin Kaymaz, kendine özgü anlatımı ve mizahi diliyle okuyucuyu hikâyenin içine çekmeyi başarıyor. Kitapta günlük hayatın içinden karakterler, onların yaşadıkları zorluklar, düşünceleri ve duyguları ele alınıyor.
Ankara ve Konya gibi şehirlerin atmosferini de başarılı bir şekilde yansıtan yazar, sıradan görünen hayatların aslında ne kadar ilginç hikâyeler barındırabileceğini gösteriyor. Akıcı dili, güçlü karakterleri ve gerçekçi anlatımı sayesinde kitap okuyucuda derin bir etki bırakıyor.
Reklam
Reklam