Bildiğim bir şey varsa o da hiçbir şey bilmediğimdir.1000Kitap
Sokrates’in herhangi bir eser kaleme almamış olması, aslında onun felsefesinin en tutarlı kanıtıdır. O, bilgiyi kâğıda hapsetmek yerine, yaşayan insan zihninde, karşılıklı bir diyalog süzgecinden geçirerek aramayı seçti. Platon’un kaleminden süzülüp bize ulaşan "Sokrates’in Savunması", sadece Atina mahkemelerinde geçen bir davanın kayıtları değil; insan olma onurunun, dogma karşısında verdiği o kadim ve sarsıcı mücadelenin destanıdır.
Platon’un hocası için söylediği şu söz, eserin anahtarı niteliğindedir: "Sokrates, her şeyden kuşkulanmanın doğurduğu belirsizliği aşabilmek için, mutlak etik değerlere dayanarak gerçek bilgeliği aramanın gerektiğini savunur." Sokrates’in suçu, Atina’nın o dönemdeki "karanlık" huzurunu bozmak, gençlerin zihinlerinde şüphe tohumları ekmek ve "bildiğini sananların" cehaletini yüzlerine vurmaktı. Bugünün dünyasında bile "sorgulayan zihnin" neden hala bir tehdit olarak algılandığını, 2400 yıl öncesinden bizlere haykıran bir metin bu.
"Bildiğim bir şey varsa o da hiçbir şey bilmediğimdir. 
Sokrates "
Bu cümle, cehaletin en utanç verici formunun "bildiğini zannetmek" olduğunu gösteren bir bilgeliğin zirvesidir. Sokrates, ölümü bir kaçışla -firar ederek veya cezayı paraya çevirerek- erteleyebilecekken bunu reddeder. Çünkü o, ölümden değil; haksızlıktan, kendi ilkelerine ihanet etmekten ve ruhundaki o ahlaki tutarlılığı yitirmekten korkmaktadır. Onun için "kendini savunup ölmeyi, yalvarıp yakararak yaşamaya yeğ tutmak", mağlubiyet değil, felsefi bir zaferdir.
Kitabın yapısını incelediğimizde; Euthyphron ile başlayan, savunmayla zirveye ulaşan, Kriton ile sadakati/hukuku sorgulatan ve Phaidon ile ruhun ölümsüzlüğüne odaklanan dört bölümlük bir "yaşam kılavuzu" ile karşılaşıyoruz. Özellikle Kriton bölümündeki o firar teklifi, Sokrates’in kendi
Sokrates "
Bu cümle, cehaletin en utanç verici formunun "bildiğini zannetmek" olduğunu gösteren bir bilgeliğin zirvesidir. Sokrates, ölümü bir kaçışla -firar ederek veya cezayı paraya çevirerek- erteleyebilecekken bunu reddeder. Çünkü o, ölümden değil; haksızlıktan, kendi ilkelerine ihanet etmekten ve ruhundaki o ahlaki tutarlılığı yitirmekten korkmaktadır. Onun için "kendini savunup ölmeyi, yalvarıp yakararak yaşamaya yeğ tutmak", mağlubiyet değil, felsefi bir zaferdir.
Kitabın yapısını incelediğimizde; Euthyphron ile başlayan, savunmayla zirveye ulaşan, Kriton ile sadakati/hukuku sorgulatan ve Phaidon ile ruhun ölümsüzlüğüne odaklanan dört bölümlük bir "yaşam kılavuzu" ile karşılaşıyoruz. Özellikle Kriton bölümündeki o firar teklifi, Sokrates’in kendi
Kriton, Platon’un en kısa ama en düşündürücü diyaloglarından biridir. Eser, ölüm cezasına çarptırılan Sokrates ile dostu Kriton arasında geçer. Kriton, Sokrates’i hapisten kaçırmak ister; dostlarının yardım etmeye hazır olduğunu ve kaçmasının mümkün olduğunu anlatır. Ancak Sokrates, haksızlığa uğramış olsa bile yasaları çiğnemenin doğru olup olmadığını sorgular. Böylece kitap, adalet, vicdan, toplum kuralları ve insanın kendi ilkelerine sadık kalması üzerine güçlü bir felsefi tartışmaya dönüşüyor.
Kitabın dili oldukça sade ve akıcı; ağır bir felsefe kitabı hissi vermeden düşündürmeyi başarıyor. Diyalog şeklinde ilerlediği için okuması kolay ve sürükleyici. Felsefeye yeni başlayanlar için güzel bir giriş kitabı olduğu gibi, “doğru olan nedir?” sorusunu seven herkes için de keyifli bir okuma sunuyor. Kısacası, ince ama etkisi büyük bir çerezlik klasik.
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
"Tek bildiğim şey, hiçbir şey bilmediğimdir."
Her şeyden kuşku duyarak, “Sokratik Diyalog” yöntemi ile bilgiye ulaşmayı amaç edinen düşünürün felsefesini yansıtan bu kitap öğrencisi Platon tarafından yazılmıştır ve 4 bölümden oluşmaktadır.
İlk bölüm “Euthyphron” da dinsizlikle suçlanan Sokrates’in dini inanışları hakkında bilgi verilir.
İkinci bölüm “Sokrates’in Savunması” dava sürecini anlatır. Kentin inandığı tanrılara inanmadığı, yeni tanrılar icat ettiği ve gençleri yoldan çıkardığı gerekçesiyle suçlanmaktadır.
Üçüncü bölüm olan “Kriton” da mahkumiyet sonrası bir yurttaşın saygı duyması gereken ilkeler tartışılır. Kriton hocasının ziyaretine gelerek onu firar etmesi için ikna etmeye çalışır ancak Sokrates, böyle davranmasının hayatı boyunca savunduğu ilkelere ters düşeceğini yine “Sokratik Diyalog” yöntemi ile Kriton’un da kabul etmesini sağlayarak, teklifi reddeder.
Dördüncü bölüm olan “Phaidon”da ise Sokrates’in son günü anlatılırken ruh hakkındaki düşünceleri yansıtılır. İnsanın hayata nasıl yaklaşması gerektiği ile ölümü nasıl karşılaması gerektiğini bilen Sokrates korkusuzca ve özgür bir biçimde hayata veda eder.
Sokratik Sorgulama yöntemini kitabı okurken çok daha net bir şekilde algılama ve deneyimleme imkanı buluyor okuyucu. Gençleri yoldan çıkarmakla ve yeni tanrılar icat etmekle suçlanan Sokrates aslında, her şeyi olduğu gibi kabul etmeyip sorgulama yöntemini seçtiği için ölüm cezasına çarptırılmıştır. Savunma sürecinde yargıçların ölüm cezası için kullandıkları oy, Sokrates’in yargıçların adalet mekanizmasını korkusuzca, ironi yolu ile alt etmesi ve gözler önüne sermesi üzerine yüksek oranda artış göstermiştir. Bu durum karşıdaki ne kadar doğru konuşursa konuşsun gücü eline alan kişiye yöneltilen eleştiriye karşı, mantık ve adalet mekanizmasının
Platon’un kaleme aldığı bu felsefi eserde, Sokrates’in ne kadar bilge ve derin düşünceli bir filozof olduğunu bir kez daha görüyoruz. Bana göre Sokrates, bu dünyaya gelmiş geçmiş en iyi ve merhametli insanlardan biridir. Hatta belki başka bir dönemde yaşasaydı ona peygamber damgası bile vurulabilirdi. (Birçok felsefi eserde Sokrates’in gaybdan sesler duyduğu, kutsal rüyalar gördüğü ve rüyalarında her şeyin ona açıklandığı belirtilir. Hatta “Kriton” eserinde Sokrates, dostu Kriton’la konuşurken bugün değil, rüyasında gördüğüne dayanarak iki gün sonra öleceğini söyler.)
Gelelim kitabın konusuna:
Kriton kimdir? Kriton, yaşça Sokrates’le aynı olmasına rağmen onun öğrencisi ve en yakın dostuydu. Sokrates’in düşmanları, bazı sofistler tarafından onu mahkemeye verirler. Yasaya göre sözde Sokrates, felsefi düşünceleriyle gençleri yoldan çıkarıyor, onları dinden uzaklaştırıyor ve devletin tanrılarını inkâr ediyormuş gibi gösterilir. Bu yüzden Sokrates yargılanır ve ona ölüm ya da sürgün cezası verilir.
Sokrates vatanını terk etmek istemez ve baldıran zehrini içerek ölümü seçer.
Ancak dostları onun haksız yere yargılandığını bilirler ve Kriton başta olmak üzere birkaç arkadaşı, idamdan önce onu hapishaneden kaçırmaya gelirler.
Asıl ilginç kısım da bundan sonra başlar:
Sokrates’in kaçma şansı varken, para karşılığında hayatını kurtarma imkânı varken; küçük yaştaki oğullarını ve eşini geride bırakıp, düşmanları karşısında yenilmiş gibi görünmeyi göze alarak zehri içip ölümü seçer. Peki neden böyle yapar?
Cevabını ise Sokrates ile Kriton arasında geçen bu felsefi diyaloğu okuduğunuzda öğrenecek ve Sokrates’in ne kadar bilge ve derin bir filozof olduğunu bir kez daha anlayacaksınız.
Felsefe setimin ikinci kitabı ile merhaba. Platon; hocası Sokrates’in Euthyphron ve Kriton ile diyaloglarını aktardığı bir kitap. Kendi babasını mahkemeye veren Euthyphron bize dinin ne olduğunu, doğruyu yanlışı hangi açıdan değerlendirmemiz gerektiğini Sokrates’in sorularıyla kendi penceresinden değerlendiriyor. Tabi çok tanrılı dini inançları üzerinden gerçekleşiyor bu konuşmalar. Din, ahlak, doğru ve yanlış tartışılıyor ve farklı bir bakış açısı kazandırıyor. İkinci kısmında ise yine Sokretes’in Kriton ile diyalogları mevcut. Burada ise ölümü bekleyen Soktares onu kurtarma çabasında olan Kriton’a görevin etikliğini ahlaki açıdan anlatıyor. Kolay, anlaşılır ve su gibi biten beğendiğim bir kitap oldu.
Euthyphron (Dindarlık Üzerine) - Kriton (Görev Üzerine)Platon (Eflatun) · Kapra Yayıncılık · 20211,216 okunma
Felsefi bir kuruyemiş gibi, badem ve fındıkların arasındaki o beyaz leblebi tadını verdi. Sokrates'in savunmasından sonra okunması gerek. Basit hissettirmemesi adına gerçekten anlam yükleyerek okumak lazım. Ayrıca Kriton'a mı yoksa Sokrates'e mi katılacağım düşüncesiyle kendimi boğduğum için 2 kez okumam gerekti. Kararım Kant. Sokrates'e katılırsam anarşist kimliğim bozulacak korkusu yaşamadım değil. Anarko-Komünizme karşı ne varsa söylemiş adam. Galiba Sokrates'e katılmıyorum. Yine de savunma okunduysa bu kitap da okunmalı.
