Özlem Mutlu
@krtozlem
Rehber Öğretmen
Lisans
Gebze
23 Eylül
16 okur puanı
Mart 2018 tarihinde katıldı
Sivas’ın köyünden çalışmak için İstanbul’a gelen onlarca kişiden biri “İflahsızın Memed”. İstanbul’da çalışan köylüsü “Gafur” dan aldığı mektupla gelir İstanbul’a. Gelir ama Gafur arka çıkmaz Memed’e. Memed hırslı gençtir, uğraşır çabalar hem okuma yazmayı söker hem de duvar işçiliğini öğrenir. Zamanla babası ve kardeşlerini de yanlarına alır. Dönemin siyasi süreci, parti yancısı olanlar ve olmayanların yaşam farklılıkları, hayatta kalma çabası.. Orhan Kemal bu konuları öyle güzel ustalıkla işlemiş ki kitabı okuma sürecinde aklım hep “İflahsızın Memed” de kaldı. Ne mutlu ki Orhan Kemal gibi bir yazara sahibiz.
25 kısa öyküden oluşan bu kitapta her öykünün içinde bir hayat mücadelesi var. Kimileri namusuyla, kimileri emeğiyle, kimileri kurnazlığıyla veriyor bu mücadeleyi. Ve hepsinin ortak amacı;
“Ekmek Kavgası”
Muhacir bekçi Murtaza.. Görev, otorite, disiplin bir insan olsaydı Murtaza olurdu. Vazife sırasında görmez idi gözü evladını, demezdi ciğerparem.. Çünkü dolaşırdı damarlarında mübarek kanı Kolağası Hasan Dayısının.. Çünkü “Yukarıda Allah, Ankara’da devlet hem da Hükümet, burda da ben!” olmuştu parolası.
Kitabı okurken o muhacir ağzını, fabrika kültürünü, işçi-patron ilişkilerini öyle derin yaşıyorsunuz ki. Yine her zamanki gibi yaşayarak okuduğum bir eser oldu. Tavsiyemdir.
Litvanyalı Jurgis ve ailesi, Şikago’ya çalışmaya gelen yüzlerce insanlardan biriydi. Şikago’da içi karanlık, acımasız, vahşi olaylarla dolu durumlar, süslenmiş bir şekilde insanlara sunuluyordu. Bu süslenmiş vahşilik insanları hem fiziksel hem ruhsal ölüme sürüklüyordu. Şikago’da Packingtown bölgesinde devasa et fabrikalarında işçiler ölümüne çalıştırılıyor. Bu fabrikalarda dana, sığır, domuz türü hayvanlardan sosis yapılıyor. Kitapta da yazdığı gibi sosis yapım aşamasında “domuzların çığlığı dışında her şey kullanılıyor.” Kapitalizm, kadın-erkek-çocuk ayrımı yapmadan her şeyi yerle bir ediyor. İşte Jurgis ve ailesi de kapitalizmden paylarını oldukça büyük bir şekilde alarak parçalanıyor.
Kitabın son 100 sayfasında ise roman kahramanımız Jurgis tanıştığı arkadaşı dolayısıyla şehrin kodaman tabakasını tanıyor. Fabrika yöneticileri, siyasetçiler, sendikalar vs arasında hangi olaylar dönüyor bunları öğreniyor. Evsiz kaldığı günlerden birinde sokakta dolaşırken SOSYALİZM ile tanışıyor. Jurgis,ruhu cinayete kurban gitmiş, umut ve mücadele etmeyi kesmiş bir adamdı.. Fakat “Sosyalizm” in sesi olacağına inanıyordu.
Kitap bana bir bölüme kadar ‘Gazap Üzümleri’ tadı verdi. Kitabı okuduktan sonra sosisten nefret edebilirsiniz.
Orhan Kemal’in yine bir solukta okuyacağınız muhteşem eseri. Dönemin toplumsal sorunlarını, aile yapısını, karakterleri öyle güzel işlemiş ki.. Okurken o aileden biri olup, o sofraya oturup, kardeşler arası o kavgalara şahit oluyorsunuz.
