Qəlb şairi Əli Kərim
Puan vermedi·336 syf.··
Beğendi
·2026 21. kitabı
·44 günde okudu
·Okunma: 01 Haziran 2026 22:19
Qəribsədim uzaqlarda,
Könlüm-gözüm səni andı.
Ayrıldığım nə müddətdi,
Bir əsrdi, yoxsa andı?..
PDF oxumağa səbri olmayan mən, Əli Kərimin şeirlərini oxumaq üçün bu çətinliyə də qatlandım. Məktəb və gənclik illərimin ən sevdiyim şairlərindən biri olub o. Şeirlərinin çoxunu oxuyanda elə bilirdim ki, misralar birbaşa mənə ünvanlanıb. Kitabxanaya hər gedişimdə onun şeirlərinin çap olunduğu jurnal, qəzet və ya kitab axtarır, tapdığımı böyük həvəslə oxuyurdum.
Ürəyim sən deyən çox cavan deyil,
Nə qədər dərdini daşıyıbdır o.
O qədər sürətlə vurub ki, sənsiz,
Bəlkə də lap yüz il yaşayıbdır o!
Aradan iyirmi ildən çox vaxt keçsə də, Əli Kərimin şeirlərini yenidən eyni həyəcan və eyni duyğularla oxudum. Bəzi misralar insanın yaddaşında elə iz qoyur ki, illər keçsə də öz təsirini itirmir.
Sənin baxışını yığdım gözümə,
O xoş ətrini də səpdim evimə.
Sözün də qapımın ağzında durdu,
O bir hasar oldu hər gələn qəmə.
Əli Kərimin şeirlərindən incəlik, zəriflik və səmimiyyət axır. O, özünəməxsus üslubu və təkrarsız poetik dünyası ilə Azərbaycan ədəbiyyatında seçilən şairlərdəndir.
Kədər başdan-başa sinəmi tutmuş,
Nəfəs almağa da yer saxlamamış.
Fəsillər astaca üstündən keçər,
Əriməz orada boranlı bir qış.
Bu kitab mənim fantastik janra atdığım ilk addım idi. Bilərəkdən böyük, ağır və beynimi yoracaq bir dünya seçməmişdim; məqsədim sadəcə yumşaq bir keçid etmək, bu janrın dadını xəfifcə hiss etmək idi. Bir Wattpad kitabı seçərkən gözləntilərimi çox yüksək tutmamışdım, bəli, amma kitabın son səhifəsini bağlayanda içimdə qalan o qəribə boşluq hissini də heç gözləmirdim.
Əslində hər şey mənim üçün ən vacib olan yerdə — hekayənin tam başladığı nöqtədə qırıldı. Baş qəhrəmanın heç bilmədiyi bir kitab kainatına düşdüyü anı, o ilk saniyələrdəki şoku, qorxunu, çarəsizliyi və o dünyaya uyğunlaşmaq üçün verdiyi mübarizəni oxumaq, onunla birlikdə sarsılmaq istəyirdim. Amma yazıçı bizi birbaşa keçiddən üç il sonraya atdı. Halbuki oxucu ilə xarakter arasında o qırılmaz bağı quracaq ən dəyərli mərhələ məhz o ilk anlar idi. O sehrli keçid yazılmadığı üçün, sanki hekayənin ruhu lap başdan yarım qalmışdı.
Zaman keçdikcə qızın "ana hekayəyə təsir etməmək" üçün davamlı özünü geri çəkməsi, hadisələrdən qaçması məni yormağa başladı. Bu qaçış hekayəyə sirr və ya maraq qatmadı, əksinə, bütün enerjini aşağı saldı. Mən qorxub gizlənən deyil, öz cığırını açan, səhvlər edən, taleyə meydan oxuyub hekayəni dəyişdirən cəsur bir qəhrəman oxumaq istəyirdim.
Ən böyük xəyal qırıqlığım isə o "pis" xarakter oldu. Kitab boyu qulağıma davamlı olaraq onun nə qədər təhlükəli, nə qədər amansız olduğu pıçıldandı. Amma mən bunu bircə an belə hiss edə bilmədim. Çünki bizə onun qorxulu tərəfləri göstərilmədi, sadəcə "o pisdir" cümləsi təkrarlandı. Bir xarakteri dərin etmək üçün təkcə sözlər bəs etmir axı... Ümumiyyətlə, kitabda xarakterlərin iç dünyası o qədər zəif işlənmişdi ki, münasibətlər ön planda olsa belə, o duyğuların səmimiyyəti mənə keçmədi.
Ən acınacaqlısı isə o idi ki, fantastik kainat sadəcə cansız
Reklam
Kitap, güzeldi. İkinci kitap için oldukça iyi buldum aslında. Eğitimsiz birinin bir anda üstün bir güç kullanmasını bekleyemeyeceğimiz ve zamanında basit bir insanın hiç alışık olmadığı peri güçlerine alışması için iyi bir vakit ayrılmış. Uyum falan da güzel sadece bazı yerlerde okuyucunun bile bilmediği olaylar olması biraz kalbimi kıran bir durum. AMA Ama esas sorunum çeviri ve yazım. Bakın ciddi söylüyorum şu baskıları tekrarlarken arada bir redaksiyonuna, edisyonuna, çevirisine bir kez daha bakın. Canımızı çıkaran şey kurgunun iyiliği kötülüğü değil yazım hataları, uygunsuz çeviriler ve noktalamalar. Böyle olunca en mükemmel olan eseri bile okuyamıyor insan. Elimin kaleme gidebileceği her an kitaptaki yazım hatalarına noktalamalara müdahale ettim. İtalik yazması gereken yerlere ise kaleme ulaşsam dahi müdahale edemedim ve bu acayip sinir bozucu. Evet Türkçe'nin her yönünü, her bir kelimesini kullanmak çok güzel bir şey takdir de ediyorum ama biraz daha yontulsa mıydı acaba lap diye konmak yerine???
Şeirlərin qayda-qanunu, üslub və tərzinin necə olması haqqında çox az məlumatım var. Buna görə rəyimi həvəskar bir oxucu kimi bildirirəm. Və əvvəlki təhlillərdə vurğuladığım bir misalı yenə çəkirəm. Bir nəfər gözəl birinə, "saçını azca dağılıb" desə, onu çirkin hesab etdiyindən yox, gözəl görüb, sevib, qüsursuz olmasını istədiyindən demiş olar. Mənim tənqidlərim də bu cürdür. Yoxsa ki, çox sevərək, bəzilərini isə yaşayaraq oxudum. Bəziləri sanki mənim hisslərimə tərcüman olmuşdu. Yenə də, lap azca tənqidim olacaq.
Sən yağışı sevəndə - şeiri timsalında digərlərindəki bəzi nüanslara da toxunacam.
Ola bilsin, şairin tamam başqa məqsədi olub və mən yalnış anlamışam. Amma "cıracam çəkilləri, unudacam, qədrimi bilmədin, əlin boş qalacaq" kimi ifadələrin, təhdid, sitəm və ya minnət olduğunu düşünürəm ki, aşiqə bunların heç niri yaraşmır. Təbii ki, yazmaq üçün dərdi olmalıdır şairin. Amma bu dərd, "sən ki məni sevmədin, mən dünəndən sevmirəm səni" tərzində dərd olmamalıdır. Məsələn Füzulinin
"Füzuli, dərdinin qədrin nə bilsin hər ötən bidərd?!"
Və ya
"dərdə bax, dərdimin dərmanı dərdimdi mənim"
Xətayinin
"bir dərdim var min dərmana dəyişməm"
Kimi ifadələri, həzz verən, eşqdən doğan bir dərddir.
Başqa bir unutduğum şair demişdi :
"Mənə arxa çevirsən, incimərəm, gülün önü arxası olmaz"
Məsələn çöllərə düşən Məcnun, Kəbə pərdəsindən yapışanda "Leyla qədrimi bilmədi, rədd elədi, çöllərə düşdüm, Allahım cavabını ver"
demir, "Allahım, Leylaya olan eşqimi artır ki, daha çox həzz alım" deyir.
Əziz şairimiz Rəşid bəyin, başqa bir misrasına diqqət çəkim:
Səni sevdim sənə görə;
Sevilməmişdin deyə.
Bu və bu kimi misralarda da azcana minnət hiss edirəm.)
Lap ürəyimin dibindən xəbər verən başqa bir misradan da danışım. "Sənsizliyə" şeirində deyir ki, "heyf ki, ağlım kəsməyib, sən
Paulo Koelhonun bu kitabı məni lap dərinliklərimdən sarsıtdı. Veronika ölmək üçün dərman içir, amma yanlışlıqla ürəyi zədələnir və ona cəmi bir neçə gün ömrü qaldığını deyirlər. Məhz bu "bir neçə gün" ərzində o, əslində heç vaxt yaşamadığını anlayır – sevməyi, nifrət etməyi, səhv etməyi, çılğın olmağı... Kitabın ən vurğuladığı mesaj budur: "Dəli olmaq – başqalarının istədiyi kimi yox, öz istədiyin kimi yaşamaqdır." Veronikanın son anlarda qazandığı azadlıq, onun bəlkə də qazana biləcəyi ən böyük qələbədir.
Baş qəhrəmanı heç sevmədim, hərəkətləri və düşüncəsizliyi adamı lap əsəbiləşdirir. Xüsusən də evli ola-ola belə şeylər etməsi adamı özündən çıxarır. Əslində indiki zəmanədə belə hərəkətlər çox sadələşdirilib, sanki yuxudan durmaq kimi adi bir vərdişə çevrilib. Kitabın sonunda yazar iki fərqli sonluq verib; mənə görə birincisi ən düzgünü idi, amma ikincisi elə o qəhrəmanın özünə yaraşan bir hərəkət oldu. Qəhrəmandan xoşum gəlməsə də, kitab insanın daxilindəki o "şeytani" tərəfi və psixologiyasını lap yerində təsvir edib.
Reklam
Reklam