Lectore
@lectore
حريم شخصي
1. Şīʿa’da Mevḍūʿāt Eserlerinin Telifinin Gecikme Sebepleri
İmamların kendileri adına hadis uyduran kimselere karşı uyarılarını ve
başta İbnu’l-Ġaḍāʾirī (ö.410/1020) olmak üzere ilk dönemlerden itibaren Şīʿī
alimlerce hadis uyduran kimselere karşı yürütülen cerḥ faaliyetlerini, Şīʿa
tarafından uydurma hadislere karşı tarih boyunca ortaya konan çabanınöstergesi olarak kabul eden Ḥubbullāh’a göre, yine Şīʿa içerisinde mevḍūʿ
hadislerin tasnifine yönelik bir telif faaliyetinden söz edilemeyeceği de
ortadadır. 9 Ḥubbullāh, Şīʿa içerisinde bu konuya açıklama getirmek için
ortaya konan sebepleri şu şekilde sıralamaktadır:
1. Uṣūlu’l-Ḥadīs̱ sahibi ʿAbdulhādī el-Faḍlī’den naklettiği görüşe göre
Şīʿa ilk dönemlerde, Emevī ve ʿAbbāsī hakimiyetleri gibi bir siyasi güce sahip olmadığı için, Şīʿa içerisinde hadis uydurma faaliyetleri oldukça kısıtlı
düzeyde gerçekleşmiştir. El-Faḍlī’ye göre mezkur iki devletin yöneticileri
siyasî güçlerini muhafaza etmek için uydurma faaliyetlerinde ön ayak olurken, bu yöneticilere yakınlaşarak menfaat elde etmek isteyen kimseler de
bu doğrultuda rivayetler uydurmuşlardır. Şīʿa’yı etkileyen en önemli hadis
uydurma faaliyeti, itikadî alanda ġulāt eliyle olandır. Ḥubbullāh bu görüşün meseleyi izahta yetersiz kaldığını düşünmektedir. Zira siyasi âmilin etkisini tek yönlü okumak hatalı bir yaklaşımdır. Hâkimiyeti elinde bulunduranların muarızlarına yönelik hadis uydurma faaliyetlerine karşı, muarızlar da aynı yöntemi kullanmışlardır. Ayrıca Şīʿa’da hadis tedvininin gerçekleştiği hicrî dördüncü asır, Buveyhīler,
Fāṭimīler ve İdrisīler gibi Şīʿī eğilimli birçok devletin hüküm sürdüğü bir döneme tekabül etmektedir.
2. Ḥubbullāh’ın yer verdiği bir diğer görüş Riżā Ustādī’ye aittir.
Ustādī’ye göre ilk asırlarda yaşanan iki aşamalı tasfiye
Puan vermedi·383 syf.·
2020 9. kitabı
