Levent Mollamustafaoğlu
@leventmolla
Endüstri Mühendisliği-Matematik okudu. Boğaziçi ve Harvard’da öğretim üyeliği yaptı. Mülksüzler, Korkunun Bütün Sesleri, Çarpık Dünya ve Yaşlı Kurtlar’ın çevirmeni. Yeni çeviriler ve tarihi romanlar üzerinde çalışıyor.
Şirin Devrim'in bu aile biyografisi yazılalı epeyce zaman geçmiş (1994) ama benim ilgimi çekmesi doğal olarak aynı adlı dizinin televizyonlarda ve platformlarda popülerleşmesiyle oldu.
Şirin Devrim, meşhur Şakir Paşa'nın sondan bir önceki kızı Fahrünnisa'nın kızı. Böyle olunca, anlattığı olaylar kendi yaşam çizgisine bağımlı ve dolayısıyla dizide işlenen olaylardan yirmi yıl kadar sonrasından başlayarak işleniyor. Ağırlık da kendi ailesinde.
Dizinin fanı olup kitaba koşanlar biraz hayal kırıklığına uğrayacaklar, ama kitap Osmanlı'nın çöküşünden sonra Cumhuriyet'in ilk yıllarında önemli bir Osmanlı ailesinin ve çevresindeki toplumun değişimi konusunda güzel ipuçları veriyor.
Beni şaşırtan, bu modernist ailenin her bir ferdinin nasıl bu kadar değişik ilgi alanları olduğu ve sanat ve kültür alanında genç Türkiye'nin en önemli karakterlerine dönüşmüş olabilmeleri. Sanırım Şakir Paşa'nın çocuklarını ve özellikle kızlarını Osmanlı baskıcı toplumunun bütün sınırlamalarına karşın özgür ve çağdaş bireyler olarak yetiştirebilmesi bunun nedeni.
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Çoğu insan, çocukluk yıllarında Jules Verne’in romanlarıyla tanışmıştır; bu eser de onun en bilinen romanlarından biridir. Pek çok çocuk, kitaptan esinlenilerek yapılan animasyonlara da aşinadır.
Bu roman, hafif ve keyifli bir macera sunar; günümüzde de birkaç günde dünyayı dolaşan ya da bir haftada Avrupa ülkelerini keşfeden gezginlerin YouTube videolarında benzer bir ruh hâlini görmek mümkündür. Kitabın temel kurgusu artık eskisi kadar etkileyici olmasa da, kaleme alındığı dönemde yeni filizlenen bilimsel ilerlemelere duyulan hayranlığı yüceltmek açısından önemliydi. Her ne kadar eser, yer yer emperyalist ve sömürgeci bir bakış açısını yansıtsa da, hâlâ okunmaya değer ve keyif verici bir anlatıya sahiptir.
1970’lerde Fransız televizyon dizisi Arsène Lupin’i izlemiştim ve o yaşımda çok beğenmiştim. Sonunda diziye ilham veren kitabı da okudum, gerçi aradan yaklaşık 50 yıl geçmişti.
Lupin’in sürekli hamleler ve karşı hamlelerle ilerleyen anlatımını biraz basit buldum; belki de yarım yüzyılda biriktirdiğim geniş suç edebiyatı örnekleri sayesinde. “Gizem” kısmını ise oldukça sönük buldum. Biraz anakronistik davrandığımın farkındayım, ama serinin ilk kitabını okuduktan sonraki hislerim bunlar.
