Levent Mollamustafaoğlu
@leventmolla
Endüstri Mühendisliği-Matematik okudu. Boğaziçi ve Harvard’da öğretim üyeliği yaptı. Mülksüzler, Korkunun Bütün Sesleri, Çarpık Dünya ve Yaşlı Kurtlar’ın çevirmeni. Yeni çeviriler ve tarihi romanlar üzerinde çalışıyor.
Enver Aysever'in bu deneme kitabı ilk bakışta sanki yazarlıkla ilgili ipuçları sunacak bir kitapmış izlenimi veriyor, en azından ilk deneme böyle bir beklenti yaratıyor. Daha sonra kitaptaki yazıların Aysever'in yazarlıkla ilgili genel düşüncelerini, beğendiği yazarlarla ilgili samimi anılarını, kendi yazarlık geçmişiyle ilgili bazı bilinmeyenleri anlattığı, ortak konusu kitaplar ve yazarlar olan bir derleme olduğunu anlıyorsunuz. Tabii ki bu tür bir deneme kitabı olması gayet mantıklı ama sanki kitabın tanıtımı ve sunumu farklı bir beklentiye yol açıyor.
Ben doğrusu kitapta aşırı ufuk açıcı bir içerik bulamadım ama yine de eli yüzü düzgün bir deneme kitabı. Aysever'in bu günlerde yazdığı siyasal yazılarını daha çok beğendiğimi belirtmeliyim.
Reklam
Ayşe Kulin bu son romanında daha önceki yapıtlarından farklı olarak bir distopya (negatif ütopya) anlatıyor. Bazı özellikleri açıkça günümüz toplumunun gidebileceği noktaları yansıtan bu geleceğin toplumu ölen tiranın en az kendisi kadar demir yumruklu oğlu tarafından yönetilmekte, herkes yalnızca kendi için önceden belirlenmiş eğitim ve iş olanaklarına bir dizi zor sınavdan sonra erişebilmekte, erkeklerin mutlak egemenliğinin sürdüğü toplumda kadınların bir yere gelmeleri son derece zor olmaktadır. Bilim kadını Yuna kendine tanınan özgürlük çerçevesinin içinde akademik çalışmalarını yapmakta, toplumun katı sınıflarına ve özellikle kadınlar üzerindeki baskılara karşı çıkmayı aklından bile geçirmemektedir.
Ben kitabı okuduğumda reaksiyonum "eeee?" oldu. Ayşe Kulin gibi iyi bir yazarın çok alışık olmadığı bir tarzda - aynı konuyu işleyen son derece başarılı bir sürü yapıt varken - yazmakta ısrar ettiğini anlayamadım. Kitap bir alegori değil, dolayısıyla simgesel olarak günümüz toplumuna falan işaret etmiyor, mesajını bayağı açık vermiş zaten, ama öyküsü yeterince özgün değil, stili Ayşe Kulin ortalamasının altında özelliklere sahip. Kısacası benim için bir hayal kırıklığı ve kaçırılmış bir fırsat...
Ahmet Ümit bu son romanında alışık olduğumuz cinayet/esrar türünden biraz - belki de oldukça - uzaklaşıyor.
Yıl 1926'dır. Genç Cumhuriyet yıllar süren savaşların yıkımından toparlanmaya ve kendine dünyada bir yer bulmaya çalışmaktadır. İttihat Terakki Cemiyeti'nin gizli örgütü Teşkilat-i Mahsusa üyesi Şehsuvar Sami büyük maceralarla ve düşkırıklıklarıyla dolu yaşamının son aşamasında yalnızca sakin bir yaşam sürmeyi düşlemekte, gençlik tutkusu olan yazarlığa geçmek ve biriktirdiklerini yazmak istemektedir. Ancak İzmir Suikastı'nın hemen ardından gelen o günlerde ülkede İttihatçı avına çıkılmıştır ve eski İttihatçılar birer birer öldürülmektedir. Kendi canından korkan Şehsuvar Sami evinden ayrılmış ve Pera Palas'ta en azından insanların gözleri önünde ölmeyi - eğer öldürülürse - tercih etmiştir. Bir yandan eski İttihatçı arkadaşları, bir yandan yeni hükümetin görevlileri sürekli onunla temasa geçmek istemektedirler. Bu ortamda Şehsuvar Sami, komitacılığa başladığı günlerdeki sevgilisi Ester'e yazdığı mektuplarda hem 1908'den beri başından geçenleri, hem de 1926'da olan günlük olayları anlatmaya başlar. Her ne kadar Ester'den herhangi bir yanıt gelmezse de bu mektuplar sayesinde rahatlamakta ve bir çoğunu belki yalnızca kendinin bildiği gerçekleri kaydetmektedir.
Ahmet Ümit belli ki Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemine damgasını vuran bu örgüt hakkında epeyce araştırma yapmış (romanı yazarken Avrupa'da bir kaç yeri gezdiğini ve incelemeler yaptığını biliyorum) ve her ne kadar roman anlatıcısının üslubunu taşısa da örgüt hakkında neler düşündüğünü dolaylı olarak anlatmış. Ben de çok iyi bilmediğim bir dönem hakkında onun yaklaşımını ve anlatımını beğenerek okudum. Ama Ahmet Ümit tiryakisi olarak romanın arka planındaki cinayet/esrar kurgusu beni çok tatmin etmedi.
