YESİLE CALSIN DİYE BEKLEDİGİMİZ KARA YUZUMUZ
Bu kitabı yaklasik uc haftadir elimin altinda tasiyordum. Hangisine baslayacagima karar veremedigim iki Guillaume Pitron kitabi vardi: Digital Cehennem ve Nadir Metaller Savasi. Ikisini de Is Bankasi Kultur Yayinlari’ndan almistim ve bir suredir beni bekliyordu. Bu sabah, yasadigim semtteki en sevdigim kafede, pazar sabahinin sakinliginde zihnim acikken bitirmeye karar verdim. Cafe Nero’nun her zamanki hayat dolu ugultusu, insani yormayan bir fon gibi etrafimda donuyordu. Yaklasik uc saattir Rafa el Tachuela dinliyordum; Flamenconun o ritmik ve iceriye isleyen dokusu bu okumaya bekledigimden cok daha iyi eslik etti. Madenler, enerji ve insanligin gelecegi gibi agir bir konuyu okurken Flamenconun yasam dolu melodileri sayfalarin arasina ince bir sicaklik katmis gibiydi. Cuma aksami Funda ile gittigimiz konseri de dusununce, bu hafta gecirdigim en nitelikli iki vakitten biri oldugunu soyleyebilirim.
Jeoloji muhendisligi gecmisim, mineralojiye duydugum cocukluk meraki ve bugun bankacilikta yonelmeye calistigim “energy & critical minerals finance” hatti nedeniyle bu kitap beni dogal olarak icine cekti. Okudukca yillardir zihnimde daginik duran bircok sey birlesmeye basladi.
Benim icin kitabin omurgasini, Cin’in nadir elementlerde sahip oldugu uretim gucune ragmen, ayni zamanda dar bir ideolojik cerceve ve yaraticiligi baskilayan bir yonetim sekli altinda var olmaya calismasi olusturdu. Pitron, bir yandan Cin’in dunyanin en kritik uretim zincirlerini kontrol edecek noktaya nasil geldigini, diger yandan bu yukselisin hangi yapisal sinirlarla cevrili oldugunu gosteriyor.
Kitabin temel argumani su: Batili ulkeler, kendi arka bahcelerinde cevresel yikim yaratacak cevher zenginlestirme sureclerini istemedi. Mıknatıs, lityum, grafit, galyum, germanyum ve diger kritik
Çok yanlış bir zamanda okuduğuma emin olduğum bir kitap oldu. Bir türlü okuyamadım diyebilirim, nerdeyse 20 günümü aldı. Yanlış zaman doğru kitap...
17 yaşında ağır bir depresyon geçiren aynı zamanda ileride tıp profesörü olacak olan yazarımız Kay Redfield Jamison babasının mesleğinden dolayı gökyüzüne hayran olan bir gençti. Yaşadığı ruhsal çöküntüler, beynindeki dengesizlikler, karmakarışık ruh durumları Jamison'da manik-depresif yani bipolar bozukluğu tanısı konmasına yol açmıştır. Lityum almayı reddetmesi, intihara eğilim göstermesi işleri daha da zorlaştırmıştır...
Bu kitap ile doğru bir zamanda tanışmanız temennisiyle, keyifli okumalar dilerim.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Bilimin Karşısında 100 Sahte HaberKitap İncelemesi
Kitap etkileyici ve oldukça spekülatif olmuş. Eseri okuduktan sonra eski bildiklerinizle beraber bu kitapta yer alanları karşılaştırarak ve araştırarak yeni doğrulara ulaşacağınıza eminim.
Kitapta ele alınan 100 konudan ben birkaç örnek vermek istiyorum.
“Pili Tekrar Şarj Etmeden Önce Tamamen Boşaltmak Gerekir”
Güncel pillerde bu tabu yıkıldı. Eski pillerde nikel-kadminyum ya da nikel-metal hidrür bulunduğu için şarjdan önce pillerin tamamen boşaltılması öneriliyordu. Ancak bugün kullanılan lityum iyon pillerle artık bellek etkisi (eski pillerin içerisindeki ikincil reaksiyonların, parazit alaşımların oluşmasına yol açması) yaşanmıyor.
“Ispanak En Fazla Demiri İçerir ve Kuvvetlendirir”
“Temel Reis gibi güçlü olmak istiyorsan o tabak bitecek.” Sanırım hepimiz çocukluğumuzda böyle kandırıldık. Ancak ıspanak demir bakımından en zengin yiyecek değildir çünkü bitkilerden alınan demir vücutta emilimi en iyi sağlanan demir değildir. Bitkilerde bulunan “heme olmayan” demirdense, vücutta emilimi en yüksek olan “heme” demiri kırmızı ette, balıkta ve kabuklu deniz ürünlerinde bulunur. Kekik, kimyon ve köride bile yüz gram başına ıspanaktan daha çok demir bulunmaktadır. Kuvvetlenmek ve en yüksek demiri almak için değil, sağlıklı ve düzenli bir beslenme için ıspanak da şart diyelim o zaman.
“Yaban Arıları Hiçbir İşe Yaramıyor”
Barbekü keyfindesiniz ya da güzel bir karpuz kesilmiş ve çatalınızı uzatacakken arkadaşın birisi gelir ve “Merhaba komşum, ben yaban arısı. Payımı alıp gideceğim.” der. Tabii o an birçoğumuz onu öldürmek isteriz, kimimiz ondan korkarız. Öncelikle çok verimli olmasa da yaban arıları da polen dağıtan türe dahildir. İkinci olarak tüysüz tırtılları avlayarak paralize eder ve toprak altına taşırlar. Yani bahçe işleri ile ilgilenenlere müttefik oluyorlar. O
Kay Redfield Jamison'un anı/biyografisi eseri.
Manik -depresif rahatsızlığının gelişimlerini, akademisyenlik yolundaki süreçte olumlu olumsuz katkılarını dile getirmiş.
Aile hayatı, askeri yaşamdaki disiplin ve bunun baskısı bunu reddeden bir beyin , durdurulamayan bir zihin, yoğun ve farklı alanlarda çalışmalarla frenlenmeye çalışılmış.
Hastalığının farkında olan ve bunun üzerine de çalışmalar yaparak kendi hastalarında da deneyimleyerek bu konuda akademik kariyer yapmış biri.
Bu süreçte yaşamış olduğu sorunları, duygudurum bozukluklarını, ailesinin yaklaşımı ve eşinin bu durumu , kendisinin de psikoloji alanında uzman olmasına karşın, bir süre sonra kabullenemeyişi ve ayrılmaları, aile içindeki yansımalarını örnek olmuş.
Akademik kariyer aşamalarında tanıştığı akademisyenlerle olan yakinliklari ve onların bu hastalığı fırsata çevirmesine yardımcı olmaları ilerlemesini kolaylaştırmış.
Yaşadığı aşkı ve onun da hastalığı iyileştirici etkisi konusu da dile getirilmiş.
Minik-depresif hastalığı kalıtsal olup, çocuğa da geçebilen bir hastalık. Bunun için kullanılan Lityum ile ilgili önyargıları, yan etkileri ve kullandığında ve kullanmadigindaki durumları açıklayarak anlatmış. Bu zorlu hastalık sürecinde intihar etme durumları da hastalığın tehlike boyutu.
Bir psikolojik hastalığın insanı aile, çevre, akademik, duygusal olarak nasıl etkilediğini ve buna bütün bu çevrenin nasıl tepki verdiğini, nelerle karşılşılabileceğini edebi ve psikolojik bir dil karışımıyla, biyogrofiden çok hikayemsi bir tarzda kaleme almış.
Akıcı bir anlatımı var, psikolojik terimlerle boğulmamış eser.
Celal Şengör'ün birçok düşüncesine katılmak mümkün değil maalesef. Bunların başında ise psikologlara ve psikanalistlere karşı takındığı küçümseyici tavır geliyor.
Bakınız: youtube.com/shorts/osS-V4Md...
Bazı konularda fikrimiz olabilir fakat bir mesleğin uzmanlığı çok ayrı bir şeydir. Bir insan nasıl ki cerrahi tedavi alanında birkaç bilgi edinip cerrahlık yapamaz ise, bir jeolog da tutup bir psikoloğu tedavi edemez. Konuşmanın bu kısmının sallamasyon olduğu aşikar. Velev ki tedavi olmak maksadıyla gittiği bu meslek mensupları, mesleğinde yetersiz olsun. Yine de bu bireysel tecrübe ile kalkıp da; "Çocukluğunu anlat demek zirvadır, bilimsel değildir, safsatadır.." demek bilim ile örtüşen bir tutum değildir. Çünkü tekrar söylüyorum bu "bireysel" bir deneyim ve bireysel bir tecrübedir, genele indirgenemez.
Kimisinde lityum değeri eksik olur kiminde ise kan tahlili ile anlaşılabilecek bulgular görünmez. Bunlara ise travma denir.
Öncelikli olarak Psikiyatriste gitmek ve tahlil yaptırmak akıllıca olabilir. Çünkü travmatik bir süreci anlamak ve yorumlamak hatırı sayılır bir zaman gerektirir. Ama jelibon dağıtır gibi antidepresan dağıtmak da bazı psikiyatristlerin yanlış tedavi biçimi. Bireyi birçok yönden etkileyecek bir ilacı kullanmaktansa, psikanalistik çözümleme sürecini deneyip, rahatsızlığı doğal yöntemlerle çözmeye çalışmak çok daha faydalı olacaktır. Psikanalizin, terapinin, travmaların bilimsel olup olmadığını burda tartışmayacağım. Serbest çağrışımı, büyüdüğün evi, anne / babanı, çocukluğunu, utançlarını, korkularını... kısaca geçmişini yeni bir bakış açısıyla gözden geçirmenin faydasını ve bilimselliğini tartışmak bir akıl tutulmasıdır. Bu bir bilim alanıdır ve faydası bilimsel olarak kanıtlanmıştır.
Fikirlerine katılmak bir
İlay Çelik Sezer, “IPCC Altıncı Değerlendirme Raporu Işığında İklimin Geleceği ve Çıkış Yolları” başlıklı yazısında küresel ısınma; diğer bir ifadeyle küresel iklim değişikliği tehdidi karşısında neler yapılması gerektiğini Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli altıncı değerlendirme raporu ışığında gözler önüne seriyor. Nilay Dökümcü, Sinan Yirmibeşoğlu ve Burcu Özsoy da küresel ısınma neticesinde Svalbard Takımadası’nın biyoçeşitliliğinin azalmasına yönelik yapılan çalışmaları özetliyorlar. Erdem Ünal “Üretken Yapay Zekâ Çağı ve ChatGPT” başlıklı yazısında, üretken yapay zekânın ne olduğunu, yeteneklerini ve ayırt edici yapay zekâdan nasıl farklılaştığını inceliyor. Emine Adadan, kimyasal türler arasındaki güçlü etkileşimleri, Tuba Sarıgül ise moleküller arası zayıf etkileşimleri ele alıyor. “Canan Dağdeviren ve Ekibi Geliştirdi: Giyilebilir Ultrason Tarayıcısı ile Erken Meme Kanseri Tespiti” ve “Lityum Metal Pillerin Performansı Giderek Artıyor” başlıklı yazılarımız ile farklı ilgi alanlarına hitap eden Bilim Haberleri, Bilim Çizgi, Tekno-Yaşam, Merak Ettikleriniz, Bilim Tarihinden Notlar, Doğa, Gökyüzü, Düşünme Kulesi, Satranç, Ayın Matematik Sorusu, Zekâ Oyunları ve Yayın Dünyası başlıklı köşelerinin içerikleri de beğenerek okuyacağınızı umuyoruz.
