Mustafa Gökduman
@lvlustafa
Zihnimiz birliğe gereksinim duyar ve teoloji bunu eskiden karşılıyordu; ama pozitif felsefe bu gereksinimi teolojiyle ölçüştürülemez derecede daha iyi karşılar. Hepsi bu değil; zihnimiz rasyonel açıklama ihtiyacı duyar ve burada da pozitivizm baskın çıkar, çünkü inanç nesnesi olması gereken şeyi yalnızca o gösterir.
Onun sayesinde akıl ve kalp sonunda uzlaşır. Öyleyse pozitivizmin teolojinin yerine geçmesi gereklidir. Bu barışçı bir şekilde gerçekleşecektir. Aslında yıkılanın yerini doldurmak için, yalnızca eksiksiz hazırlanmış bir sistem olmazsa şiddete başvurmak kaçınılmaz olur. Fransız Devrimi buna en iyi örnektir; yalnızca yadsımak konusunda yetenekli ve örgütleme konusunda yeteneksiz olan metafiziğin kendini zorla kabul ettirmekten başka çaresi yoktu. Pozitivizmin organik üstünlüğü bu konuda başarı sağlaması için yeterlidir.
Pozitivizm, fizik fenomenlerinin incelenmesiyle gerçekleştirilmiş ilerlemeleri toplumsal olguların incelenmesine yaymak için bir girişimdir.
İnsan aklı, gök fiziğini, gerek mekanik gerek kimyasal Yer fiziğini; ayrıca gerek bitkisel gerekse hayvansal organik fiziği kurmuş olduğuna göre, geriye yapması gereken, toplum fiziğini (sosyoloji) kurarak gözlem bilimleri sistemini tamamlamak kalmıştır. Bugün zihnimizin pek çok bakımdan en büyük ve en acil ihtiyacı budur.
Kutsal hak dogması, teolojik felsefenin politikaya uygulanmasının sonucudur; halkın egemenliği dogması metafizik politikaya aittir. Metafizik, her zaman yaptığı gibi, teolojinin bir tasarımını soyut bir dille söylemekle yetinmiştir; halkın egemenliği, kralların eski tarırısal haklarının halkın kutsal hakkı haline getirilmesinden başka bir şey değildir. Bu devrimci hak talebinin, farklı egemenlikler arasındaki ilişkilere dair gerçek bir nosyona rasyonel bir yöntemle ulaşılıncaya kadar, farklı rejim denemelerine ve politik deneylere olanak sağlamak gibi bir faydası olmuştur.
Belirli bir araştırma sınıfı kendine has güçlükler sergilediğinde, insanoğlu bu yanıltıcı problemlere metodolojik bir yol keşfederek ya da var olan bir yolu geliştirerek bu güçlüklere karşı koyar. Ne kadar bilim, yani ne kadar farklı fenomen kategorisi varsa, onların karakteristiğine sahip o kadar yöntem vardır.