Kitabı isminden dolayı tercih ettim ehe ama olaylar aşırı sardı. Bir insan neyle yaşarsa ve düşünürse kaderi oluyor cidden. Cem'in hikayesinin mutsuz biteceğini tahmin etmiştim zaten ama Mahmut usta da aynı sonu yaşamış olsaydı çok üzülürdüm.
Orhan Pamuk, Kırmızı Saçlı Kadın’da Doğu ve Batı edebiyatının en temel taşlarından iki büyük efsaneyi —Batı’nın babasını öldüren Oidipus’unu ve Doğu’nun (Şehname) oğlunu öldüren Rüstem’ini— modern Türkiye’nin sosyopolitik fonunda, 1980’lerden günümüze uzanan bir kuyu kazma hikayesiyle birleştiriyor. Romanı bu denli sarsıcı yapan şey de tam olarak bu: Karakterlerin kendi özgür iradeleriyle hareket ettiklerini sanırken, aslında görünmez, melankolik bir iplikle o antik efsanelerin kaçınılmaz kaderine doğru sürüklenmeleri.
1. Çıraklık, Kuyu ve Vicdanın Ağır Yükü
Romanın ilk bölümü, okuyucunun boğazında bir yumru, içinde bitmek bilmez bir vicdan azabı bırakıyor. Genç Cem’in, kendisine hem usta hem şefkatli bir baba olan Mahmut Usta’yı o karanlık kuyunun dibinde bırakıp İstanbul’a kaçması, insanın en karanlık ve ilkel korkularından birini tetikliyor: Hata yapmak ve sorumluluğundan kaçmak. Pamuk, kuyuyu sadece su aranan fiziksel bir boşluk olarak değil; suçluluğun, tarihin, unutulmak istenen sırların ve bilinçaltının derin bir sembolü olarak kurguluyor. Cem’le birlikte okuyucu da o vicdan azabını sırtlanıyor ve onunla birlikte büyüyor.
2. Birey Olma Çabası ve "Baba" Gölgesinin Eziciliği
Roman boyunca bizi en çok sıkıştıran ve sorgulatan tema, otorite ile birey olmak arasındaki o ezici çatışma. Cem’in hayatı, biyolojik babasının eksikliği, Mahmut Usta’nın mutlak itaat bekleyen eski usul koruyuculuğu ve son olarak kendi oğlu Enver’in isyanıyla şekilleniyor.
Enver’in babası Cem’e yönelttiği o can alıcı soru, aslında modern insanın en büyük çıkmazı: "İtaatkâr bir oğul olursam, Avrupai bir birey olamam. Avrupai bir birey olursam da, bu sefer itaatkâr bir oğul olamam." Kitap, ne kadar özgürleşirsek özgürleşelim, o "baba gölgesinden" ve otorite ihtiyacından tamamen kaçamayacağımızı
Kırmızı Saçlı Kadın'ı bitirdiğimde, içimde hem babasını kaybetmiş bir çocuğun o tanıdık öksüzlüğü hem de kaderin o kaçınılmaz ağlarına takılmış olmanın getirdiği musibet bir çaresizlik vardı. Kitap beni o eski, kurak Mahmutgata kasabasına, o kuyu kazma seslerinin yankılandığı derin sessizliğe öyle bir çekti ki, sayfaları çevirirken resmen burnuma o nemli toprağın, o ter kokusunun eziyeti geldi.
Cem’in, ustası Mahmut Usta ile kurduğu o baba-oğul bağı ve o çadır tiyatrosundaki kırmızı saçlı kadına duyduğu o ilk, o yakıcı gençlik aşkı içimi sızım sızım sızlattı. Ama beni asıl darmadağın eden şey, o kuyunun başında yaşanan o talihsiz kaza ve Cem’in ömür boyu sırtında taşıyacağı o devasa suçluluk duygusu oldu. Pamuk, Doğu’nun Rüstem ile Sührap hikayesiyle Batı’nın Oedipus mitini öyle bir ustalıkla harmanlıyor ki, insan kendi tarihinin ve babasının günahlarından asla kaçamayacağını anladığı an boğazı düğümleniyor. Yıllar sonra o kuyunun başında, geçmişin o kanlı canlı gerçeğiyle yüzleşildiğinde, kaderin o korkunç ironisi karşısında gözyaşlarımı tutamadım.
Kapağı kapattığımda, o karanlık kuyunun dibine bakıp kendi babamı, kendi köklerimi ve hayatta yaptığım o geri dönüşü olmayan hataları düşündüm. Kırmızı Saçlı Kadın, benim için sadece bir aşk ya da cinayet romanı değil; babasızlığın, suçluluğun ve bizi her saniye sinsice izleyen o kör talihin kalbimi sızlatarak anlatıldığı sıcacık, sarsıcı bir modern trajedi.
Puan vermedi
Kırmızı Saçlı Kadın, İstanbul yakınlarında bir kasabada su kuyusu ustası Mahmut Usta ile çırak Cem arasındaki ustalık ilişkisi üzerinden baba-oğul çatışmasını merkeze alır. Cem, kuyucu ustasının yanında çalışırken hem kendi kimlik arayışına girer hem de mitolojik ve edebi anlatılarla gerçek hayat arasındaki paralellikleri keşfeder. Bu süreçte karşılaştığı kırmızı saçlı bir kadın, onun hayatındaki kırılma noktalarından biri olur.
Roman, Oidipus ve Rostam-Sührab gibi baba-oğul mitlerine göndermeler yaparak kader, suçluluk ve kimlik temalarını işler. Yıllar sonra geçmişiyle yüzleşen Cem’in hikâyesi, bireysel seçimlerin ve kaçınılmaz görünen kader algısının nasıl iç içe geçtiğini gösterir. Orhan Pamuk’un anlatımı, Doğu-Batı çatışması ve anlatı içindeki anlatı teknikleriyle bu temaları derinleştirir.
Kötü zamanların mutsuz insanlarının hikayesi...
Kitap 19. yüzyıl Osmanlı Döneminin çalkantılı yıllarını kurmaca dahilinde ele alıyor. Bu kurmacanın içerisine tarihi gerçekler usta bir şekilde yerleştiriliyor. 2. Mahmut Dönemi saray bürokrasi, saray kadınları, Yeniçeri ocağının kaldırılması, Mora İsyanı, Kavalalı Mehmet Ali Paşa hadiseleri romanın arka planında okura sunuluyor.
İskender Pala romanları içerisinde en kısa olanlardan biri olduğunu söyleyebilirim. Ama yazarın ustalığı kısa da olsa her yönden eserine yansıyor. Üslubunun sağlamlığı, kurmacanın kusursuzluğu eseri yetkin kılıyor. Kaşıkçı elması sarayda en değerli mücevherlerden biridir kuşkusuz. Tarih boyunca hiç çalınmamıştır. Ama eserin kurmaca örgüsü gereği çalınıyor. Bu soygun ekseninde saraydaki durum merkezde olmak üzere kötü zamanların mutsuz insanlarının hikayesi olay örgüsünü şekillendiriyor.
Tarihi, en az tarihi araştırmalar kadar tarihe yönelik yazılan romanlarda etkili bir şekilde kaleme alabiliyor. Bana göre de tarihsel dönemin ruhunu en iyi bu romanlarda hissedebiliyoruz. 19. yüzyıl zamanın ruhunu hissetmek isteyen herkese tavsiye olunur.
Tarihi polisiye sevenler buraya gelsin :)1000Kitap
Kalemini sevdiğim yazarların güncel kitaplarına daha farklı bir önem veriyorum. Çünkü gerçekten o satırlarda kendimi, yaşadığım çağı ve içinde bulunduğum, hissettiğim duyguları buluyorum.
Soygun, İskender Pala'nın son kitabı ve bu kitapta tarihle polisiyeyi ustaca bir araya getiriyor. Ben ilk defa bu tarz bir kitap okudum. Ve aşırı keyif aldım. Hem tarihi bilgileri doğru bir kaynaktan öğreniyorsunuz hem de bir bulmacanın içinde kayboluyorsunuz.
Düşünsenize soygun adında bir kitap yazıyorsunuz konusu, özenle seçilmiş karakterlerden bir ekip kurup sarayda bulunan tarihe mâl olmuş çok kıymetli bir elmasın çalınması için plan kurmak ve bunu başarılı bir şekilde gerçekleştirmek. Ve bunu yaparken okura her satırda nasihatler veriyorsunuz.. Bu ancak İskender pala kalemine yakışırdı zaten.. ve gerekeni bu kitapta yaptı.
Kitapta soygun planı kuran ve bir araya gelen her karakter gerçekten özenle seçilmiş ve her karakterden hayatınıza pay çıkarabileceğiniz özelliklere yer verilmiş. İskender pala bunu her satırda okuruna hissettiriyor.
Hikâye 1826 yılının puslu ve sert günlerinde, 'Vaka-i Hayriye' denilen Yeniçeri Ocağının Kaldırılmasının hemen ardından başlıyor. Sultan II. Mahmut dönemi. Devlet yeni bir düzene geçmeye çalışırken saray içi güç mücadeleleri, halk arasındaki huzursuzluk ve eski düzenin kalıntıları güçlü bir şekilde hissediliyor.
Kitap, birbirinden farklı 3 adamın etrafında dönüyor. Zindanda yatan bir müderris, arastada çalısan bir mücellit ve Kapalıçarşı'da usta bir elmastıraş. Sonradan ekibe dahil olan Cündi Beşe ve Aşık Zahid de gruba katılır.
Bu beşli sarayın en değerli (Kaşıkçı) Elmasını çalmak üzere zorlu bir plana dahil edilir. Planı hazırlayan ve emri veren kişi, sarayın içinden tilki gibi kurnaz bir yüksek makam sahibidir. Kim olduğunu söylemeyelim ki