Öz ilişki iş ilişkisidir. Toplum gerçek bir kümedir çünkü insanlar arasında devamlı+karşılıklı ilişki vardır. fakat bu ilişkiler nedir ?
Yukarıda da söylediğimiz gibi insan ilişkileri iki türlüdür:
1) Maddi, iş ilişkileri; 2) Manevi, düşünce ilişkileri.
Acaba bu iki çeşit ilişkiden hangisi ana ve öz ilişkidir de ötekisini doğurur ? Şüphesiz iş ilişkisi. Nasıl ? Bunu anlamak için örnekler verelim.
-Bir fabrikanın işçileri birbirleriyle fikir ilişkilerinde bulunur ve tanışırlar fakat tanışma görüşmelerine sebep nedir ? Fabrikada çalışma zorunluluğu değil mi ? Eğer bu fabrikada işi olmazsa yüzlerce insan bir araya gelemeyecek ve aralarında başka bir iş ilişkisi de yoksa birbirleriyle tanışıp görüşemeyeceklerdi de.
-Derebeylik zamanında her köylü tarlasının ürünüyle beslenir, davarının yünüyle giyinirdi. Dışarıdan ne bir şey satın alır ne de bir şey satardı. Sadece ürünün yarısını, yahut üçte ikisini ağasına verirdi. Böyle bir köylü, ağasından ve köyünden yani iş ilişkisinde bulunduklarından başkasını tanımaz, dünya yıkılsa aldırmazdı. Onun için, bir köyün dili, hiç ilişkide bulunmadığı uzak bir köyün diline tamamıyla uymazdı. Bugün bile, derebeylik olan Doğu illerimizde, arası 10 saati geçmeyen Palu’nun Zazacası Dersim’in Kürtçesi başka başka dillerdir (Dil, manevi ilişki aracıdır). Halbuki bugün İstanbul'da çalışan tütün işçisini ele alalım. Onun işlediği tütün ta Amerika'ya gider. Yani işçi Amerika ile iş ilişkisinde bulunur. Amerika'da kriz çıkarsa kazançlar azalır, tütün tüketimi azalır. Amerika, Türkiye'den tütün almaz. Türk işçisi işsiz kalır. o zaman ister istemez Amerika'da ne olup bittiğini öğrenir ve ta Amerika ile bir çeşit düşünce ilişkisi kurar. Kendi yağıyla kavrulan bir Dersimli köylü bir gün iş bulmak için Amerika'ya gitse köyüne 10 saat mesafedeki