Sizin hiç Portuga'nız oldu mu??·184 syf.·
10/10
2026 96. kitabı
Bu kitabı bitirmedim!
o, beni bitirdi..
Gözyaşlarım yanaklarımda tuzlu bir gölet oluşturmuş durumda, boğazım düğüm düğüm, sayfalar arasına hıçkırıklarım karıştı..
35 yaşındaki halimle okuyunca meğer ne çok şey biriktirmişim içimde dedim, Zeze' yi değil büyümemiş leyla'yı okudum bu satırlarda..
Veryansın ettim, yerle yeksan oldum sanki sonlara doğru..
Yazar bu eseri 12 günde yazmış ama 20 yıl içinden atamamiş.. bu bana öyle metaforik geldi ki, bazı insanlar anlık gelir ama ömürlük iz bırakır, ben böyle anladım şu görüşte bile..
Herkesin bir Portuga'sı illa ki olmuştur.. şimdi size aslında bu kitabın beni neden yaraladığını anlatan kısa bir öykü sunacağım..
Daha 10 yaşlarındayım, bir öğretmenim vardı, ismi Abdullah..
Okula gelirken saçları rüzgarda dalgalanir, gülümsemesi değil okulu, Konya'yı kaplardı sanki..
Kareli bordo suveteriyle, elinde siyah çantası.. sanki okula değil sadece benim minik yüreğime gelirdi..
O, nöbetciyse ben de nöbetçi olmak isterdim..
O seviyor diye kitap okumaya başlamıştım, (sabah 5'lere kadar kitap okumam sırf bak ben okudum demek içindi)
O sevinsin diye dersinden dönem ödevleri alırdım.. (halbuki ne Türkçe dersiydi ne matematik..
O benim Portuga'mdı..
Aradan yıllar geçti ben büyüdüm liseye geçtim onun ise tayini çıktı..
Bu yaşımda hala o çocuksu yanıma özlem duyuyorum, bana bahşettiği baba sıcaklığını hâlâ arıyorum..
Sanırım Onun için zeze'den çok küçük Leyla'ya ağladım..
İçim titredi okurken, sesim, hıçkırıklarım evi doldurdu.. (Allah'tan oğullarım evde degildi çünkü sadece mutluluktan aglayışlarıma tanık olsunlar istiyorum..)
Olur da ömrüm vâkıf olursa 60'lı yaşlarımda yine okumak istiyorum, bakalım o yaşlı bünyemde Portuga'm hâlâ içimde yeşerecek mi?..
Öklid'in Elemanları
Matematik çoğu zaman sayılarla özdeşleştirilir. Oysa Öklid'in Elemanları, matematiğin aslında bir düşünme biçimi olduğunu gösteren en büyük eserlerden biridir.
Yaklaşık 2300 yıl önce yazılmış olmasına rağmen, bugün hâlâ matematiğin, mantığın ve bilimsel yöntemin temel taşlarından biri olarak kabul edilmesi başlı başına etkileyici. Bu kitap yalnızca geometri öğretmiyor; bir bilginin nasıl temellendirileceğini, hangi varsayımlardan hareketle nasıl kesin sonuçlara ulaşılacağını adım adım gösteriyor.
En çok etkilendiğim nokta, Öklid'in hiçbir bilgiyi "doğru kabul edin" diyerek sunmaması oldu. Önce tanımları ortaya koyuyor, ardından aksiyomları belirliyor ve her teoremi bir öncekinin üzerine inşa ediyor. Bu yapı, yalnızca matematiğin değil, sistematik düşünmenin de en güzel örneklerinden biri. Günümüzde bilimsel araştırmalarda kullandığımız ispat, tutarlılık ve mantıksal çıkarım anlayışının köklerini bu eserde görmek mümkün.
Ali Sinan Sertoz'un çeviri ve açıklamaları ise kitabı yalnızca bir klasik olmaktan çıkarıp anlaşılabilir bir başvuru kaynağı hâline getiriyor. Tarihsel bağlam, dipnotlar ve açıklamalar sayesinde okuyucu yalnızca Öklid'i değil, aynı zamanda matematik düşüncesinin nasıl geliştiğini de takip edebiliyor.
Bu kitap hızlı okunacak bir eser değil. Zaman isteyen, satır satır üzerinde düşünülmesi gereken bir çalışma. Fakat sabır gösterildiğinde karşılığını fazlasıyla veriyor. Her bölüm, matematiğin yalnızca hesap yapmak olmadığını; düzen, mantık ve kanıt üzerine kurulmuş evrensel bir dil olduğunu hissettiriyor.
Benim için Öklid'in Elemanları, yalnızca geometri kitabı değil; insan aklının sistemli düşünmeyi nasıl inşa ettiğini gösteren tarihî bir belge niteliğinde. Matematikle ilgilenen herkesin, özellikle de matematiğin felsefesini ve tarihini merak
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Yazardan okuduğum ilk kitap, dili ne kadar akıcı ise duygusu da aynı oranda ağır diyebilirim. 33 Yaşında matematik öğretmeni karakterimiz akciğer nakli bekliyor ve uygun organ bulunamazsa hayata veda etmek zorunda kalacak. Bu bile yeterince trajik ancak karakterin başka sorunlarına da ortak oluyoruz okurken. Neredeyse yaşamının en başından olduğu yaşa gelene kadar olan süre içerisinde dolaşıyoruz. Farklı anılar arasında dolaşırken sade bir dil kullanmış yazar, daha doğrusu bilinç akışı ile tamamen düşündüğü şekliyle bize aktarmış. Hem bu kadar yalın bir şekilde anlattığı için hem de yaşananların trajik olması nedeniyle duygusal açıdan okuru oldukça etkileyen bir eser.
Bir kitabı okurken anlatılan olaylarla empati kurarız ve üzülürüz ancak belli bir mesafeden hissederiz bunu öte yandan benzer bir tecrübeyi yaşadıysak bu üzüntünün bir adım ötesine geçer, acıyı kalbimizde hissederiz. Bu kitap da benim için onlardan biri.
John von Neumann - Bilgisayar ve Beyin Üzerine·82 syf.·Bilim
7/10
2026 14. kitabı
İncelemeyi hak eden bir yazar ve kitap olduğunu düşünerek başlamak istiyorum.
Bilgisayar ve Beyin 
John von Neumann
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki en eski ve en seçkin akademik ders serilerinden biri olan Silliman Konferansları’nı vermek, tüm dünyadaki akademisyenler arasında bir ayrıcalık ve onur olarak kabul edilir. Geleneksel olarak öğretim görevlisinden yaklaşık 2 haftalık bir süre boyunca bir dizi konuşma yapması, ardından derslerin el yazmasını Silliman Konferansları’nın evi ve merkezi olan Yalze Üniversitesi’nin himayesinde yayınlanacak bir kitap haline getirmesi istenir. John von Neumann’da bu ayrıcalıklı kişilerden birisiydi. Neumann kariyer olarak Zürih Teknik yüksek okulu’nda ve Budapeşte Üniversitesinde kimya ve matematik okudu. 1927 yılında Berlin üniversitesinde doçent olarak atandı, bunların dışında Hamburg üniversitesinde bir yıllık misafir öğretim üyesi, Princeton’da akademik kadroya katılarak ABD’de kalıcı olarak yerleşti. Neumann’ın bilimsel ilgisi; kuantum, matematiksel mantık, ergodik, sürekli geometri, işlemciler, soyut matematik, kuramsal hidrodinamik, diferansiyel denklemler, nükleer fizik ve fiziğin uygulamalı alanları olmuştur.
Yer aldığı projeler ENIAC, JONIAC. Neumann Joniac projesinde beyin ve işleyişi hakkkında çalışmalara başlayıp nöroloji ve psikiyatriye merak salmıştır. Çevresinde bu tür uzmanların olmasını istemiş ve bunlarla temaslar kurup konferanslar düzenlemeye başlamıştır. Silliman konferanslarıyla da bu işi geliştirmeyi ve büyütmeyi düşünmekteydi. 1955de talihsiz bir haber sonrası Neumann’a kemik kanseri teşhisi konuldu ve aniden hastalığın verdiği olumsuzluklarla donuklaştı. Silliman konferansları için hazırladığı notları bir yandan düzenlemeye çalışıp alanında çalışmalar yapmaya devam etmekteydi. 1956 ocak ayında tekerlekli
Bilgisayar ve Beyin John von Neumann
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki en eski ve en seçkin akademik ders serilerinden biri olan Silliman Konferansları’nı vermek, tüm dünyadaki akademisyenler arasında bir ayrıcalık ve onur olarak kabul edilir. Geleneksel olarak öğretim görevlisinden yaklaşık 2 haftalık bir süre boyunca bir dizi konuşma yapması, ardından derslerin el yazmasını Silliman Konferansları’nın evi ve merkezi olan Yalze Üniversitesi’nin himayesinde yayınlanacak bir kitap haline getirmesi istenir. John von Neumann’da bu ayrıcalıklı kişilerden birisiydi. Neumann kariyer olarak Zürih Teknik yüksek okulu’nda ve Budapeşte Üniversitesinde kimya ve matematik okudu. 1927 yılında Berlin üniversitesinde doçent olarak atandı, bunların dışında Hamburg üniversitesinde bir yıllık misafir öğretim üyesi, Princeton’da akademik kadroya katılarak ABD’de kalıcı olarak yerleşti. Neumann’ın bilimsel ilgisi; kuantum, matematiksel mantık, ergodik, sürekli geometri, işlemciler, soyut matematik, kuramsal hidrodinamik, diferansiyel denklemler, nükleer fizik ve fiziğin uygulamalı alanları olmuştur.
Yer aldığı projeler ENIAC, JONIAC. Neumann Joniac projesinde beyin ve işleyişi hakkkında çalışmalara başlayıp nöroloji ve psikiyatriye merak salmıştır. Çevresinde bu tür uzmanların olmasını istemiş ve bunlarla temaslar kurup konferanslar düzenlemeye başlamıştır. Silliman konferanslarıyla da bu işi geliştirmeyi ve büyütmeyi düşünmekteydi. 1955de talihsiz bir haber sonrası Neumann’a kemik kanseri teşhisi konuldu ve aniden hastalığın verdiği olumsuzluklarla donuklaştı. Silliman konferansları için hazırladığı notları bir yandan düzenlemeye çalışıp alanında çalışmalar yapmaya devam etmekteydi. 1956 ocak ayında tekerlekli
Bu kitap güzeldi. Kitabın içinde ünlü matematik bilimcilerini onların matematik ile ilgili neleri buldukları hangi yılda doğdukları ne nerede doğdukları yazıyordu. Kitapta aynı zamanda matematik ile ilgili sorular soruluyordu ardından sorunun cevabı veriliyordu. Espride yapılıyordu. Kitabın dili sade ve akıcıydı. Kitabın yazılmasının asıl sebebi matematikten korkanların matematikten korkmaması için yazılmıştı. Matematiği seven ve merak edenlere öneririm.
Lâle Müldür’ü daha yakından tanıma fırsatı bulduğum bir söyleşisinde onun şiire ve hayata bakışının eserleriyle ne kadar iç içe olduğunu fark ettim. Çocukluk yıllarında bir pencere kenarında oturup dış dünyayı seyreden, gördüğü bir kuşu, martıyı ya da kediyi kendi iç dünyasında yeniden kurarak şiire dönüştüren bir şairden söz ediyoruz. Yazdığı şiire sonradan müdahale etmeyen, onu tamamladıktan sonra geride bırakan ve yeni şiirlerin peşine düşen bir yaratım anlayışına sahip. Şiiri kimi zaman ruhunu ele geçiren bir varlık gibi tanımlayan Müldür, “Şiir bütün kariyerimin önüne geçmiştir.” sözüyle de şiirin hayatındaki yerini açıkça ortaya koymaktadır.
Söyleşide aktardığı yaşam hikâyesi de şiirlerini anlamak açısından oldukça dikkat çekicidir. Robert Koleji’nde matematik ve fen bilimlerinde gösterdiği başarı, fizikçi olma hayali ve babasıyla notları üzerinden yaşadığı inatlaşma, onun karakterindeki sorgulayıcı ve bağımsız yönü göstermektedir. Kendisini bir “ruh gezgini” olarak tanımlayan şair, Roma’ya duyduğu hayranlığı dile getirirken Latin Amerikalıları, Kazakları ve farklı coğrafyaları hiç görmeden şiirlerinde yaşatabilmiştir. Bu yönüyle onun şiiri, mekânları ve zamanları aşan bir hayal gücüne sahiptir.
Lale Müldür’ün şiirlerinde fizik, mitoloji, şamanizm, Hristiyanlık, İslam tasavvufu ve birçok kültürel unsur bir arada bulunur. Farklı inançlar, semboller ve düşünce sistemleri onun şiir evreninde birbirine karışarak özgün bir yapı oluşturur. Bu nedenle Müldür’ün şiirleri yalnızca bireysel duyguların değil, aynı zamanda insanlığın ortak kültürel hafızasının da izlerini taşımaktadır.
Özellikle Anemon ve Apokalips Amonyak adlı eserlerinde bu mitolojik ve simgesel dünyanın izlerini yoğun bir şekilde görmek mümkündür. Şaman giysilerindeki sembollerin bir inancı, dünya
