İnsanlık tarihinde “armağan” kavramının yerini araştıran önemli bir kitap.. Hatta yazılan ilk kitaplardan… Ancak belirli kültürlerdeki yerini incelemiş. Bunu bizzat da gözlemlemiş. Bu açıdan çok değerli…
Dili oldukça ağır, okumak da anlamak da zor. Yarım bırakmak istemediğim için dipnotları atlayıp anlamadığım her cümleyi tekrar tekrar okumaktan vazgeçerek hızlıca ilerlemeye çalıştım. Daha sakin kafayla, daha fazla irdeleyerek, daha uzun zamana yayarak tekrar okumakta fayda var. Kompleks olmasına ve açıkçası aptalmışım gibi hissettirmesine rağmen yine de bana kattığı düşünceleri ve kazandırdığı perspektifleri çok sevdim. Gerçekten değerli bir kitap.
Puan vermedi·60 syf.·
2025 195. kitabı
Hobbes nedır? “insan insanın kurdudur” sözü olduğu söylenebilir. Geleneksel yorum, düşünürün bu sözü, doğa durumundaki insanın halet-i ruhiyesini ve insanın doğasını betimlemek için kullandığını ileri sürmüştür.
Emile Durkheim ’ın, ortaçağın felsefi yapısını kesintiye uğratan ve insan topluluğunun ve şeylerin üstünde, metafizikten arınmış, tamamıyla materyalist bir noktayı benimsemesi sebebiyle Hobbes’u sosyolojinin habercisi olarak niteleyen o sesini duyabiliyoruz.
Sağlığında yayımlanmamış bu notlar Durkheim’ın 1890’ların başında nelerle uğraştığını da gün yüzüne çıkarıyor.
Hobbes’un ahlak ve siyaset felsefesinin bir sentezi ortaya koyarken Durkheim aynı zamanda «özgür irade»nin oynadığı role de işaret ederek sözleşme kavramını sorgular.
Marcel Mauss’un, Durkheim’ın 1894-1895 yılları arasında Bordeaux’da verdiği derste tuttuğu notlar esas alınarak düzenlenmişt Mauss aynı zamanda yeğeni olduğu Durkheim’la birlikte Année sociologique dergisinde de çalışmıştır.
Bu notlar Durkheim’ın gerek felsefeyle olan bağına gerekse bir düşünürü, bir kuramı yahut bir ekolü öğretme şekline dair varsayımlarda bulunmamıza imkân tanıyor..
Kısacık içi dolu bir felsefe 
Hobbes Üzerine
Emile Durkheim ’ın, ortaçağın felsefi yapısını kesintiye uğratan ve insan topluluğunun ve şeylerin üstünde, metafizikten arınmış, tamamıyla materyalist bir noktayı benimsemesi sebebiyle Hobbes’u sosyolojinin habercisi olarak niteleyen o sesini duyabiliyoruz.
Sağlığında yayımlanmamış bu notlar Durkheim’ın 1890’ların başında nelerle uğraştığını da gün yüzüne çıkarıyor.
Hobbes’un ahlak ve siyaset felsefesinin bir sentezi ortaya koyarken Durkheim aynı zamanda «özgür irade»nin oynadığı role de işaret ederek sözleşme kavramını sorgular.
Marcel Mauss’un, Durkheim’ın 1894-1895 yılları arasında Bordeaux’da verdiği derste tuttuğu notlar esas alınarak düzenlenmişt Mauss aynı zamanda yeğeni olduğu Durkheim’la birlikte Année sociologique dergisinde de çalışmıştır.
Bu notlar Durkheim’ın gerek felsefeyle olan bağına gerekse bir düşünürü, bir kuramı yahut bir ekolü öğretme şekline dair varsayımlarda bulunmamıza imkân tanıyor..
Kısacık içi dolu bir felsefe Hobbes Üzerine
Şiddet ve Kutsal 
Rene Girard
Girard, kurbanın ritüel rolünü tartışarak, kimi
zaman "büyük tehlikeler karşısında ihmal edilmesi gereken kutsal bir yükümlülük", kimi zaman da "eşit ağırlıkta tehlikeler içeren bir tür suç faaliyeti" olarak görünmesini açıklamaya çalışıyor. "Kurban krizi" kavramını ve günah keçisinin rolünü araştırıyor. Yunan kültürünün incelediği yönler arasında Yunan trajedisi, Antik Yunan dini ve Yunan filozof Herakleitos yer almaktadır. Modern düşünürler arasında sosyolog Henri Hubert ve antropolog Marcel Mauss'un teorilerini gözden geçirir ve filozof Friedrich Nietzsche ile entelektüel Georges Bataille'ın çalışmalarını tartışır. Psikanalizin kurucusu Sigmund Freud'un Totem ve Tabu (1913) adlı eserini yeniden değerlendiriyor. Totem ve Tabu yaygın bir şekilde reddedilmiş olsa da, Freud'un bu eseri farklı bir şekilde ele aldığını ve kolektif cinayet kavramını kendi çalışmalarının temalarına yakın gördüğünü yazıyor. Ayrıca Freud'un Oedipus kompleksi teorisini ve ensest tabusunu yeniden değerlendiriyor. Ayrıca antropolog Claude Lévi-Strauss'un çalışmalarını da tartışır.
Şiddet ve kutsal arasındaki ilişkiyi inceleyen Girard, eserinde bu konuya odaklanır. Girard'ın teorisine göre, toplumlardaki şiddetin temelinde mimetizm (taklitçilik) ve kutsalın rolü bulunmaktadır. Girard, insanların birbirlerini taklit etme eğiliminde olduklarını ve bu taklitçiliğin rekabeti ve çatışmayı doğurduğunu öne sürer.
1. Mimetizm ve Rekabet: Girard'a göre, insanlar birbirlerini taklit ederler, ancak bu taklit, rekabeti de beraberinde getirir. İnsanlar, birbirleriyle aynı nesneleri istemeye başladıklarında rekabet doğar ve bu rekabet zamanla şiddete dönüşebilir.
2. Sündürme Mekanizması: Girard, toplumlardaki şiddeti kontrol etmek için "sündürme mekanizması" terimini kullanır. Bu
İlk baskısı 1925 yılında yapılan, türünün ilk örneklerinden sayılan kitabın Türkçe baskısı maalesef okur dostu bir baskı olarak karşımıza çıkmıyor. Her sayfada "1" rakamıyla başlayan dipnotlar yeterli açıklamaları sunmuyor. Buna rağmen neredeyse sayfayı tamamen kaplayan dipnotlar var. Bu durum okurken epey zorladı. Yazarın dipnotlardaki açıklamaları da açıklanmaya muhtaçmış gibi geldi. Bu anlamda, Alfa Yayınlarının alışık olduğum yayın kalitesinden farklı bir yere koyuyorum. Kitapta; Potlaç ve Kula gibi çeşitli armağan verme kültürleri inceleniyor. Potlaç, "Pasifik Kuzeybatısı Kızılderililerinde değiş tokuş şeklinde gerçekleşen bayramlarına Şinok dilinde verilen isim" olarak tanımlanıyor. Bugünkü anlamda paranın olmadığı kültürlerde armağan vermenin toplumsal statüye etkisi, armağan verme ritüelleri gibi konuları kitapta bulmak mümkün. O günlerden bugüne değişerek gelen "armağan, armağan vereni yüceltir, armağan alanı alçaltır" inancının kökleri de kitapta bulunan başka bir konu. Etnografya çalışmalarının bu ilk örneği, armağanın bugünkü anlamından çok farklı (ama yine de bağlantısı kopmamış) armağan verme geleneklerinin örneklerini sunuyor.
Ziya Gökalp hazinesine kaldığımız yerden devam ediyoruz. Bu kitabında daha çok felsefe ve felsefeciler üzerinden ilerlediğini belirtmeliyim. Dilin güzelliğinden, insanlara her konuda fikirlerini belirtmeyi ihmal etmemiş yazarımız.
Eski Türklerde Din üzerine yazdığı yazı ise gerçekten takdire şayan.
Ayrıca Tevfik Sedat, Demirtaş ve Gökalp gibi takma adlarla felsefe dergisinde yazdığı yazıları içeren bir eser olduğunu da belirtmeliyiz. Ancak bunu Genç Kalemler Dergisi mi yoksa öncülüğünü yaptığı Yeni Mecmua mı yoksa başka bir dergi mi, bilemiyorum dostlar. Bunu araştırdımsada bulamadım.
Makalelerde ismi geçen insanlar için de birkaç cümle ayırmışlar ki bu bölümü de çok sevdim. Normalde okur geçersiniz ama merak etseniz çoğunu bulamayacağımız o isimleri de paylaşmak istiyorum: Alkibyades (MÖ. 450-404), Henri Bergson (18558-1941), George Berkley (1685-1753), Rene Descartes (1596-1650), Emile Durkheim (1858-1917), Eflatun – Platon (MÖ. 428-347), Alfred Fouillee (1838-1912), Ebu Hamid Muhammed Gazzali (1058-1111), Jean Marie Guyau (1854-1887), Harald Höffding (1843-1931), William James (1842-1910), Emmanuel Kant (1724-1804), Lucien Levy Bruhl (1857-1939), Marcel Mauss (1872-1950), Ebul Hasan Ali Bin Muhammed Maverdi (974-1058), Stuart Mill (1800-1873), Muhiddin Arabi (1162-1240), Max Müller (1823-1900), Friedrich Nietzsche (1844-1900), Max Simon Nordau (1849-1923), Ernest Renan (1823-1892), Herbert Spencer (1820-1903), Auguste Comte (1798-1857), Hyppolite Taine (1828-1893) ve bu insanların çoğu da yaptıklarıyla fark yapmış insanlar.
Böylece güzel bir eseri daha geride bırakmış olduk. Keyifli okumalar güzel dostlar..
