Sorun Nerede ?
27 Mayıs 1960 darbesinin önemli isimlerinden olan Orhan Erkanlı, kitabında darbenin öncesi, sonrası, dönemin öne çıkan isimleri, darbelerin nedenleri, anayasalara karşı çelişkili tutumun kökenleri vs konularda görüşlerini anlatıyor.
"Değişe değişe 1961 Anayasası ne hale gelecek bilinmez. Ancak son dönemde normal yollardan veya silah zoruyla iktidara gelenlerin hepsi işe iki noktadan başladılar: Anayasa suçu işleyenleri cezalandırmak, yürürlükteki anayasaları değiştirmek.
Hakiki suçlu veya suçlular kimler? Anayasalar mı, yoksa yasaları uygulamayan ve anlamayanlar mı?"
Kendini de yer yer eleştirebiliyor olmasını çok kıymetli buldum yazarın.
Dönemi merak edenler için, MBK içinden birinin gözüyle olaylara bakmak adına incelenebilir.
Puan vermedi·568 syf.·
2022 34. kitabı
Eserde Cumhuriyet tarihimiz için dönüm noktası olan çok partili siyasal hayata geçişin doğumunu ve emekleme sürecini anlatılmaktadır.
İkinci Dünya Savaşının bitmesi ile beraber dünya iki kutba ayrıldı: Batı Bloku ve Doğu Bloku. Türkiye kendisine Batı Blokunda yer edinmeyi hedeflemişti. Ancak bunu tek partili demokrasi ile sağlayamayacağını düşünüyordu. Çünkü Tek Parti rejimi, Doğu Blokundaki Bolşevik Parti rejimini anımsatıyordu. Bu sebeple, Türkiye Cumhuriyetinin siyasi yapısında değişikliklere gidilme kararı alındı. Öncelikle Milli Şef İsmet İnönü'nün Milli Şef ünvanına son verildi ve CHP içindeki muhaliflere, parti dışında muhalefet yapılmasının önü açıldı. Celal Bayar'ın başını çektiği muhalif grup, 1946 yılında Demokrat Partiyi kurdu.
İsmet İnönü hemen seçim kararı alarak yurt çapında seçime gidildi. Literatüre daha sonra ''sopalı seçim'' olarak geçen 1946 seçimleri, açık oy ve gizli sayım ilkesi ile gerçekleştirildi ve CHP oy çoğunluğu ile iktidarına 4 yıl daha devam etti. Geçen dört yıllık süre içinde gizli oy-açık sayım ilkesi kararı alınarak seçim kanununda değişikliği gidildi.
14 Nisan 1950 seçimleri gizli oy-açık sayım-çoğunluk usulü sistem ile yapıldı ve seçimde %55 oyu alan DP iktidara geçti. Kansız bir şekilde iktidar el değiştirdiği için buna Beyaz İhtilal denildi ve CHP nin 27 yıllık iktidarı sona erdi. Peki halk neden CHP iktidarına son verdi? Değişmesine sebep olan en büyük etmen, ekonomiktir. Özellikle İkinci Dünya Savaşı yıllarında halkın refah durumu oldukça kötüdür ve Süleyman Demirel'in dediği gibi "Boş tencerenin deviremeyeceği iktidar yoktur."
DP iktidara gelir gelmez ülke çapında büyük ekonomik hamleler yapıldı. İnönü'nün Devletçi politikaları yerine daha liberal, serbest teşebbüsü teşvik eden hamleler yapıldı. 1950-1954 yılı arasında
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Dikkat spoiler içerir.
Demokrasimizin İsmet Paşalı Yılları serisinin oldukça güzel beşinci kitabı. Bu kitap ta 27 Mayıs darbesinden 1961 seçimlerine kadar olan süreci anlatıyor. Darbesen yazar ve İsmet Paşanın nasıl haberdar olduğu, darbe sonrasında yapılanlar, Cemal Gürsel ile ilk görüşmeler, MBK faaliyetleri, Türkeş'in kendini kurnazca Başbakanlık Müsteşarı yapması ve ihtilali ikinci adamı görüntüsü vermesi, ordudan ihraç edilen subaylar ve bunların Eminsu adını alıp, geri dönmek istemeleri, ancak bunun başarılı olamaması, darbecilerin en başta ayağımızın tozu ile gideceğiz demelerinden sonra koltuğun tatlı gelmesi ve ülkeyi düzeltmeden gitmeyeceklerini söylemesi gibi konular anlatılıyor. Sonrasında Menderes'in nasıl yakalandığı, askerin ona karşı davranışları, Türkeş grubunun azıtması, Gürsel'in cumhurbaşkanlığı sevdası, İsmet Paşa ile anlaşmasından sonra meşhur 14ler olayı, bu arada 147likler denen üniversitelerden kovulan profesörler, seçime İnönü zoru ile 1961 yılında gidileceğinin söylenmesi gibi konular anlatılıyor. Turhan Feyzioğlu'nun anayasa çalışmaları, 147 olayını halledemediği için istifa etmesi, Ekrem Alican'ın kurduğu YTP için Gürsel'in desteği, Gümüşpala'nın AP'sine karşı alınan tavır, bu arada Cevdet Sunay'ın başkanlık ettiği SKB ve bunların Yassıada mahkemeleri sonucunda infazları gerçekleştirmesi, aynı bunun gibi Hava kuvvetleri komutanı Tansel konusunda da Gürsel'in bir şey yapamaması, Demokratların propagandası sonucunda halk oylamasında %40 hayır çıkması, yapılan seçimler ve CHP açısından büyük şok anlatılıyor. AP'nin yaşanan olaylar sonunda DP veliahtı olarak çok fazla oy alması, doğuda YTP üstünlüğü ve İsmet İnönü'nün seçim sonuçlarına itiraz etmemesi gibi konular anlatılıyor. Mutlaka okunması gereken kitaplardan biri daha.
Dikkat spoiler içerir.
Ülkemizdeki pek çok ihtilalin içinde yer alan tankçı üsteğmen İlhan Baş'ın nezdinde 27 Mayıs'tan 12 Mart' a kadar olan sürecin anlatıldığı oldukça güzel bir araştırma eseri. Burada ilk olarak 27 Mayıs'ta görev alması ve aldığı inisiyatiften dolayı meşhur Albay Talat Aydemir'in gözüne girmesi, 27 Mayıs öncesi Türkeş ile arası çok iyi olan Aydemir'in sürgünde döndükten sonra eskisi kadar iyi olmaması ve sonrasında Türkeş'i sürülmesi, MBK üyelerindeki anlaşmazlık ve 14ler olayı, asker içinde farklı cuntacı gruplar oluşması, yanlış verilen bir alarm yüzünden Aydemir tarafından başlatılan ilk ihtilal girişimi ve kan döküleceğinden çekindiği için İnönü'nün kurnazca yaklaşımı ile ihtilalin engellenmesi, sonrasında ordudan emekli olması anlatılıyor. Doğu Beyazıt'a tayini çıkan İlhan Baş, Aydemir ile irtibatı bırakmayıp ikinci darbe girişiminde TRT binasını basması, ancak bu sefer de darbe başarılı olmayınca hapse girmesi, idam kararı çıkması ama sonrasında müebbet hapise çevrilmesi, MBK üyesi Ekrem Acuner'in YTP yerine emekli komutan Ragıp Gümüşpala'nın AP'nin birinci parti gelmesi, orduda işlerin iyice karışması, Aydemir'in idam edilmesi, yeni anayasa ve sonrasında adım adım 12 Mart'a gidilmesi, pek çok darbe girişimini Cevdet Sunay Genelkurmay başkanı iken halletmesi, Fethi Gürcan gibi albayların da idam edilmesi gibi konuları detaylıca anlatılıyor. Muhsin Batur paşanın orduda parlaması, Faruk Gürler ile planları, Demirel ile kavgaları, İlhan Baş'ın af ile çıktıktan sonra eskiden bastığı TRT'de memur olarak çalışmaya başlaması 2001 yılında kalp krizinden vefat etmesi de anlatılıyor. O dönemdeki Türk ordusunun nasıl olduğunu çarpıcı bir şekilde anlatan oldukça güzel bir kitap.
MBK üyesi Dündar Taşer odağında derlenmiş bir kitap. Kitapta 27 Mayıs'a giden süreci, şahitlerinin ve faillerinin gözünden okuyacaksınız. Bununla birlikte 13 Kasım 1960'da tasfiye edilen, 14'ler olarak isimlendirilen, komite üyelerinin sürgün esnasında birbirleriyle haberleşmelerini, teşkilatlanma çabalarını, liderlik meselesini, yurda dönüş arzusunu ve pek çok şahsi münasebeti birbirlerine yazdıkları mektup metinlerinden okuyabileceksiniz. Bunun yanında Taşer'in not defterinden aktarılan notları da ilk kez okuma fırsatına sahip olacaksınız.
Taşer, 27 Mayıs'ın MBK'sinin üyelerinden, 14'lerin arasında yurda dönüşün ardından Türkeş'le yol arkadaşlığına devam eden isimlerden, ülkücü hareketin fikrî mimarlarından. Mesele ise Taşer'in 1967 ve sonrasında kaleme aldığı köşe yazılarının derlenmesiyle meydana gelmiş bir eser. Mesele'de ekseriyetle dönemdeki siyasi, toplumsal, ekonomik, kültürel hadiseler ele alınıyor. Ancak bu, asker kökenli bir kimseden beklenmeyecek derecede usta bir şekilde kalem oynatarak yapılıyor. Bunun yanına engin görüş ve devlet gibi düşünen bir beynin damıtılarak herkesin anlayacağı hale getirdiği fikirleri eklenince Mesele daha da önemli hale geliyor. Ülke bütünlüğünü, millî varlığı, Atatürk mirasını hedef alan komünizmin çoğu köşe başlarını zaptettiği ve zaptedemediği noktalardaki kimseleri ise tehdit ve göz boyamayla bertaraf ettiği günlerdeki hükümetin, özelde Süleyman Demirel'in, ortacıların, ihmalkârların, özünden kopmuşların millî bir gözden eleştirisidir Mesele. Bu okuma sayesinde o dönem komünizmin ne denli büyük bir tehlike olduğunu, devletin yerine getirmediği vazifelere talip olup bedelini kanıyla ödeyen Türk milliyetçisi gençlerin ise komünizmin önünde ördükleri duvarın mahiyeti daha iyi anlaşılacaktır. Zira o dönem yapılan mücadele sağ-sol, karşıt görüşten ziyade, gayrimillî bir hücuma karşı millî bir mukavemetten başka şey değildir.
