yedi kollu şamdan
Stefan Zweig’in 1937’de yazdığı Gömülü Şamdan, Yahudilerin kutsal emaneti Yedi Kollu Şamdan’ın (Menora) tarihsel ve efsanevi yolculuğunu anlatıyor. Hikâye, 455 yılında Vandalların Roma’yı yağmalamasıyla başlar. Yahudi cemaati şok içindedir ve küçük Benjamin, şamdanı son görenlerden biri olur. Yaklaşık 80 yıl sonra yaşlanmış Benjamin, şamdanı geri getirmek için Bizans İmparatoru Justinianus’a başvurur. Zweig, tarihsel gerçekleri ve mitolojiyi harmanlayarak Menora’nın Roma’dan Kartaca’ya, oradan Bizans’a ve Kudüs’e uzanan serüvenini kurguluyor.
Kitap, Yahudi halkının sürgün, kayıp ve direniş temasını güçlü bir sembol üzerinden işliyor. Zweig’ın o dönemdeki Nazi tehdidine karşı yazdığı bir “umut ve dayanışma” mesajı taşıdığı söylenebilir. Ancak anlatım ağır, betimlemeler uzun. Açıkçası kitabı çok beğenmedim.
Mö.587 Babilliler tarafından tapınak yerle bir edildi ve Yahudiler 50 yıl sürgün yediler. Pers kralı keyhüsrev Babil devletini yıkınca Yahudilere geri dönme izni verdi ve tapınağı yapmalarında yardım etti. Bölge büyük İskender ile Makedonya hakimiyetine sonra mısır ile Helen krallığı seleukasların eline geçti. IV.Antiochus Epifanus mabede yunan ilahlarını koyarak tapmaya zorladı Makkabi isyanı çıktı Haşmonaim sülalesi egemen oldu. Roma hakim olunca Yahudi kralı Herod mabedi genişletti fakat Roma Ordusu Titus tarafından tapınak yıkıldı. asıl felaket roma imp. Hadrianus zamanında yaşandı Bar Kohba’nın çıkardığı isyana kızan Hadrianus tarafından izi kalmayacak şekilde yok edildi ve Judea olan bölgenin ismi Palestin (Filistin ) konuldu.
Kudüs’teki bilinen ilk Türk 766-809 yılları arasında halifelik yapan Harun Reşit’in hanımı Sogdlu Türk Maride
İlk Türk yönetici 838-841 Abbasi orduları komutanlığını yapan Fergana Türk hükümdarları soyundan Hayder Bin Kavus
878 Tolunoğullarına bağlandığında valiler Türk’tü
1095 Clermont konsili papa urbanus Bizans imp Alexios elçileri ile bir araya gelir ve İstanbul’da haçlı ordusu toplanır 15 ağustos 1096 Meryem’in göğe yükseldiği tarihte İstanbul’dan hareket ederler. Bu arada önemli nokta iki kilise birbirini aforoz etmesine rağmen ortak karar almıştır.
Theodor herzl II Abdülhamid’den Kudüs’ü Yahudilere toprak satılmasını istemiş Abdülhamid bunu engellemiştir. Zaten tahttan indirilmesinde sebataycılar ve yahudilerin payı büyüktür.
1189 III. Haçlı seferi ve yenilen İngiltere kralı aslan yürekli Richard gelişini kasteden İngiliz işgal orduları komutanı Edmund Allenby 11 aralık 1917 yılında Selâhaddin Eyyubi’nin mezarını tekmeleyerek kalk Selâhaddin yine biz geldik ( Haçlı Zihniyeti ) demiştir. Bu kin ve bitmeyen nefret hala devam
Gömülü Şamdan ~ Stefan Zweig
Herkese merhabaaaaa ^^
Bugün çok çok sevdiğim bir yazar olan Stefan Zweig'ın "Gömülü Şamdan" isimli novellasını yorumlamak üzere karşınızdayım:
Yedi Kollu Şamdan ya da bir diğer ismiyle Menora, Yahudilik'te kutsal sayılan bir emanettir. Kitabımız, Roma'daki Yedi Kollu Şamdan'ın Vandallar tarafından kaçırılmasıyla başlar. Yahudi cemaatinin yaşlıları, henüz yedi yaşında olan Benyamin'i, olanlara tanıklık etmesi ve gelecek nesillere aktarması için yanlarına alarak Şamdan'ı uğurlamaya giderler. Fakat Benyamin'in kaderinde, günün birinde yaşlı bir adam olarak Şamdan'ı yeniden görmek vardır. Bizler de Yedi Kollu Şamdan'ın yıllar içindeki yolculuğunu ve Benyamin'in onu kurtarma çabasını okuruz.
Kitap oldukça akıcı ve güzeldi. Ayrıca merak uyandırıyordu. Uzun zamandır Stefan Zweig'dan bir eser okumadığım için, yazarın kalemini aslında ne kadar çok özlediğimi fark ettim. Bu kitabı sizlere de tavsiye ediyorum. Yorumumu eserden birkaç alıntı paylaşarak bitirmek istiyorum:
~ "Katı düşüncelerin acı veren sapan demiriyle kırışmıştı alnı ama gür kaşlarının altındaki gözleri birer yıldız gibi müşfik ve saf kalmıştı."
~ "İnsanlar için bilmemek, sormaktan daha kötüdür. Kim çok soru sorarsa çok şey anlar. Kim daha çok şeyi anlarsa o kişi adil olur."
~ "Kalbin yazısını suskunluğun karanlığında bile okumayı biliyordu."
~ "Fakat şimdi karanlığı öncekinden daha karanlıktı."
~ "Ancak inanmaktan vazgeçmeyerek katlanabiliriz dünyaya."
Mutlu, huzurlu ve bol kitaplı günler diliyorum... ^^
Süleyman'ın Tapınağından çıkan Yahudilerin kutsal emaneti olan Yedi kollu şamdan ın(menora) Roma'yı yağmayan vandalların eline geçmesi ile şok etkisi yaratır. İnançlarına sadık olan yaşlı heyeti Olanı biteni gelecek kuşaklara aktarmak için yedi yaşındaki Benjamin'i yanlarına alırlar menora için ve Benjamin için asıl hikaye o gün başlar... akıcı bir dil akıcı bir hikaye açıkçası ben beğendim ve öneririm
Bazı şeyler ancak gizli kaldığında gerçekten korunurEdebiyat
Geçen ay okuduğum o bireysel aşk hikâyelerinden çıkıp koca bir halkın kaderine, inancına ve tarihsel trajedisine odaklanmak bana çok iyi geldi. Çok saygı duyduğum, harika bir kitaptı. Ölmeden önce kesinlikle okunmalı diyorum.
Zweig o "vatansızlık" ve "aidiyet" temasını o kadar derinden işlemişti, öyle güzel tasvir etmişti ki; Bizans’ın karanlık dehlizlerindeki yolcuğa, Roma’nın yağmalandığı, kutsal emanetlerin elden ele geçtiği, epik ve hüzünlü bir tarihe ben de ışınlandım sanki. O uzun gece yürüyüşüne Benjamin ile beraber ben de çıktım sanki. O görevi tamamlayana kadar yaşananları okumadım, izledim sanki.
Sayfa 13’te bir bölüm vardı. “Tanrı Şamdanın(Menora) neden değerli olmasını istemiştir?” diye sorguluyordu bir adam. Sonra kendi kendine cevap veriyordu. “Basit bir madenden yapılmış olsa haydutlar kırar eritirdi. Oysa değerli olduğu için kırıp dökmeden dikkatle muhafaza ediyorlar.”
*SPOİLİ KISIM*
Kitabın sonunda ise o şamdanın birebir aynısını bir kuyumcu yapıyor ve uzaklara gönderiyor. Ama yıllar sonra bu sefer de o insan yapımı şamdanı ele geçiriyorlar. Ve bu kez onu saklamıyorlar, kırıp parçalıyorlar. İşte kitabın en vurucu kısımlarından biri bu detaydı bence.
İnsanlar kutsallığa saygı duymasa bile, altının değerine saygı duyarlar. Şamdanın altın olması, barbarların bile ona dikkatle dokunmasını sağlıyordu. Finaldeki o ters köşe ise tam bir trajediydi. Kuyumcunun yaptığı o birebir aynı şamdan, aslında inancın bir kopyası gibi. Ama o sahte şamdanın parçalanmasıyla, Zweig’ın bize şunu diyordu: Ruhu olmayan madde, ne kadar değerli görünürse görünsün, parçalanmaya mahkumdur.
Gerçek Menora (Şamdan) gizli kalırken, onun taklidinin yerle bir edilmesi; tarihin, krallıkların ve insan yapımı her şeyin geçiciliğini simgeliyor. Gerçek olan gömülü olandır, yani kalpteki
Spoiler içerir!!!1000Kitap
M.S. 455 yılında Roma vandallar tarafından 13 gün boyunca yagmalanir ve Yahudilere ait daha önce Süleymanin sarayından kacirilmiş ve Romaya getirilmiş kutsal 7kollu şamdan(MENORA) da vandallar tarafından romandan alınıp kartacaya savaş ganimeti olarak getirilmiştir.Romanin yagmalanip bu samdanin gemiye yüklenmesini gören yahudi grubunda o zaman 7 yaşında olan BENJAMİN MARNEFESCH da vardır ve çıkan arbedede koluna düşen şamdan onun kolunu sakat bırakmıştır.Şamdani son gören ve dokunan benjamindir, hikayemiz Benjaminin 88 yaşına geldiği zaman devam eder ,şamdan bu sefer kartacayi yagmalayip samdani bizansin başkentine getiren Romalıların eline geçmiştir.
Kahramanımız Benjamin romadan İstanbul'a yola çıkarak bu kutsal görevi yerine getirmek için JOJAKİM ile mücadele verecekler ve samdani Kudüse goturebileceklermi ,bu sorunun cevabı finalde .Akıcı ve tarihsel bir hikaye sunmuş bize Zweig...