Oğuzhan Kartal
@meteor88
167 okur puanı
Mayıs 2023 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
yedi kollu şamdan
Stefan Zweig’in 1937’de yazdığı Gömülü Şamdan, Yahudilerin kutsal emaneti Yedi Kollu Şamdan’ın (Menora) tarihsel ve efsanevi yolculuğunu anlatıyor. Hikâye, 455 yılında Vandalların Roma’yı yağmalamasıyla başlar. Yahudi cemaati şok içindedir ve küçük Benjamin, şamdanı son görenlerden biri olur. Yaklaşık 80 yıl sonra yaşlanmış Benjamin, şamdanı geri getirmek için Bizans İmparatoru Justinianus’a başvurur. Zweig, tarihsel gerçekleri ve mitolojiyi harmanlayarak Menora’nın Roma’dan Kartaca’ya, oradan Bizans’a ve Kudüs’e uzanan serüvenini kurguluyor.
Kitap, Yahudi halkının sürgün, kayıp ve direniş temasını güçlü bir sembol üzerinden işliyor. Zweig’ın o dönemdeki Nazi tehdidine karşı yazdığı bir “umut ve dayanışma” mesajı taşıdığı söylenebilir. Ancak anlatım ağır, betimlemeler uzun. Açıkçası kitabı çok beğenmedim.
Reklam
Beş Kasvetli Hikâye
Stefan Zweig’in bu kitabı 5 öyküden oluşuyor ve genel olarak oldukça kasvetli, karanlık bir atmosfere sahip. Zweig’ın psikolojik derinliği ve ince üslubu burada da kendini gösteriyor ancak öykülerin büyük çoğunluğu yalnızlık, mutsuzluk, pişmanlık ve insan ruhunun karanlık yanları üzerine kurulu.
Öykülere Kısa Kısa Bilgiler:
Ay Işığı Sokağı: Kitaba adını veren öykü. Bir liman kentinde treni kaçıran bir adamın, ay ışığı altındaki sokaklarda duyduğu bir sesin peşine düşerek yabancı bir hayatın içine girmesi ve yaşadığı duygusal sarsıntı.
Leporella: Zeki ama kaba ve itici bir hizmetçi kadının, efendisine aşırı bağlılığı yüzünden giderek tehlikeli bir saplantıya dönüşen hikâyesi.
Nişan: Savaş sırasında düşman topraklarında mahsur kalan bir Fransız albayın çaresizlik, onur ve hayatta kalma mücadelesini anlatan trajik bir öykü.
Leman Gölü Kıyısında Olay: Savaş yüzünden memleketinden kaçan bir firarinin, gölde ölmek üzereyken kurtarılması ve ailesine, vatanına duyduğu derin özlemi.
Avare: Lise çağını çoktan geçmiş, hâlâ okula gidip öğretmen ve arkadaşlarından zorbalık gören bir gencin iç dünyası ve isyanı.
Zweig’ın karakter analizleri güçlü olsa da, beş öykünün de ağır ve umutsuz havası birleşince kitap boğucu bir etki bırakıyor.
Bir Kadının Paranoya ve Vicdan Azabıyla İmtihanı
Evli ve varlıklı bir kadın olan Irene’nin yasak bir ilişki yaşadıktan sonra içine düştüğü yoğun suçluluk, panik ve paranoya halini anlatıyor. Kocası avukat, saygın bir burjuva hayatı sürerken, Irene bir anda her yerde izlendiği, her şeyin açığa çıkmak üzere olduğu korkusuyla boğuşmaya başlar. Zweig, bu psikolojik gerilimi ustalıkla derinleştirerek kadının iç dünyasını, korkunun insanı nasıl yavaş yavaş tükettiğini ve mantığı nasıl ele geçirdiğini çok başarılı bir şekilde betimliyor.
Öykü özellikle ikinci yarısında tempo kazanıyor ve psikolojik tahliller oldukça çarpıcı. Zweig’ın karakterin zihninin içine girme yeteneği burada da kendini gösteriyor. Ancak bazı bölümlerde betimlemeler ve iç monologlar uzayınca tempo düşebiliyor.
Beklentiyi Karşılamayan Gece: Olağanüstü Bir Gece
Stefan Zweig’in bu öyküsü, varlıklı ve seçkin bir burjuva olan Baron Friedrich M. von R.’nin hayatındaki tekdüzeliği ve duygusal uyuşukluğu anlatıyor. Hayattan artık tat alamayan, her şeyi tatmış ve sıkılmış bir adam olarak başlayan hikâye, bir at yarışı günüyle radikal bir şekilde değişir. Baron, sıradan bir günde ani bir dürtüyle “suç” işler, burjuva ahlakının dışına çıkar ve kendini Viyana’nın alt katmanlarına, gece hayatının en dibine sürükler. Bu olağanüstü gece boyunca korku, heyecan, utanç, haz ve suçluluk gibi duyguları yoğun şekilde yaşar.
Zweig, karakterin iç dünyasını ve ani dönüşümünü ustalıkla betimliyor. Ancak hikâye fazla uzun gelen betimlemeler ve psikolojik çözümlemelerle ilerliyor. Bu da insanı oldukça sıkıyor. Genelde Stefan Zweig kitapları akıcı olur. Ama bu kitap beni çok bunalttı.
Stefan Zweig’tan Üç Dokunaklı Öykü
Stefan Zweig’in bu kitabı üç ayrı öyküden oluşuyor: Sahaf Mendel, Görülmeyen Koleksiyon ve Unutulmayacak Bir İnsan. Üçü de Zweig’ın usta anlatımıyla, insan ruhunun inceliklerini, tutkularını ve trajedilerini kısa ama yoğun bir şekilde ele alıyor.
Sahaf Mendel, kitaplara adanmış hayatını Viyana kahvelerinde geçiren, olağanüstü bir hafızaya sahip sahaf Jakob Mendel’in I. Dünya Savaşı’yla birlikte nasıl yıkıldığını anlatıyor. Görülmeyen Koleksiyon ise savaş sonrası enflasyon döneminde, kör bir koleksiyonerin değerli gravür koleksiyonunun trajik kaderini işliyor. Unutulmayacak Bir İnsan ise parayı değil, dostluğu ve iyiliği biriktiren Anton’un kısa ama iç ısıtan öyküsüyle kitabı daha umutlu bir tonda bitiriyor.
Zweig bu üç öyküde de savaşın, ekonomik krizin ve modern dünyanın bireyi nasıl ezdiğini çok dokunaklı ve incelikli bir dille anlatıyor. Özellikle ilk iki öykü hüzünlü ve düşündürücü, son öykü ise biraz daha hafif ve ilham verici.
Reklam