DİLEK TEKGÜL
@monsterrrr
Yapacak çok şey var sadece dünya korkak.
Şu anda okuduğu kitaplar
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
lütfen eğer vaktiniz olursa Algernonun arka bahçesindeki mezarına birkaç çiçek koyun olurmu
Sayfa 325 - Koridor
Kör Baykuş: Psikanalitik ve Varoluşçu Bir Okuma·104 syf.·Psikoloji
10/10
2025 5. kitabı
Sâdık Hidâyet’in Kör Baykuş’u, modern edebiyatın karanlık bir zirvesi olarak, yalnızca İran edebiyatı için değil dünya edebiyatı için de merkezi bir yere yerleşir. Roman, ilk bakışta bir bireyin zihinsel çözülüşü olarak okunabilir; ancak derinlemesine bakıldığında, hem psikanalitik hem de varoluşçu düzlemde insanın temel açmazlarını sahneye koyar.
Psikanalitik açıdan bakıldığında, romanın anlatıcısı Freud’un “bastırılmış olanın geri dönüşü” kavramını ete kemiğe büründürür. Anlatıcının karşısına çıkan kadın figürü, bir yandan arzu nesnesi (Freud’un “objektal aşkı”), diğer yandan ölümle ve yok oluşla özdeşleşmiş “ölüm dürtüsü”nün (Thanatos) yansımasıdır. Kadın, bilinçdışının hem cazibe hem de tehdit üreten yüzü olarak belirir. Onu öldürme arzusu, aslında kendi içsel çatışmasının, yani Eros ile Thanatos arasındaki gerilimin dışavurumudur. Kadının gerçek olup olmaması önemsizdir; zira Lacan’ın ifadesiyle o, “arzu nesnesi olarak eksik olan şey”dir (objet petit a). Bu eksiklik, anlatıcının bütün varoluşunu yöneten boşluğun ta kendisidir.
Varoluşçu düzlemde ise Kör Baykuş, Sartre’ın “hiçlik” ve Heidegger’in “ölüme-doğru-varlık” kavramlarını hatırlatır. Anlatıcı, sürekli bir yabancılaşma hâlindedir: dünyaya, başkalarına ve en çok da kendisine yabancı. Zaman algısı parçalanmış, mekân duygusu çökmüştür; bu, varoluşun sürekliliğini sağlayan “anlam dokusu”nun dağılmasıdır. Heideggerci bir dille söylersek, anlatıcı “das Man”ın gündelikliğinden çoktan kopmuş, ama “özgün varoluş”a da ulaşamamıştır; arada, boşlukta asılı kalmıştır.
Romanın sonunda anlatıcının “kamburu çıkmış yaşlı adama” dönüşmesi, bu iki düzlemin birleştiği noktadır. Psikanalitik açıdan bu dönüşüm, bastırılmış suçluluk ve ölüm dürtüsünün bedenleşmesidir: anlatıcı artık kendi bilinçdışının kurbanı olmuş, hayaletine
