Muallim Naci Efendi: Hayatı ve Eserlerinin Tedkiki1000Kitap
Bu eser, Tanzimat sonrası Türk edebiyatının önemli isimlerinden Muallim Naci’nin hayatını, sanat anlayışını ve eserlerini ilmî bir bakışla inceleyen kapsamlı bir çalışmadır.
Eserin İçeriği
Kitap genel olarak üç ana çerçevede ele alınır:
Hayatı: Doğumu (1849, İstanbul), Eğitim süreci, Memuriyet hayatı, Gazetecilik faaliyetleri (özellikle Tercüman-ı Hakikat çevresi), Edebî tartışmalardaki yeri, Edebî Kişiliği, Klasik şiire bağlılığı, Dil konusundaki hassasiyeti, Eski–yeni edebiyat tartışmalarındaki tavrı (özellikle Recaizade Mahmud Ekrem ile olan münazaraları)
Eserlerinin Tahlili
Şiirleri
Sözlük ve dil çalışmaları
Tenkit yazıları
Eğitimle ilgili görüşleri
Eserin Önemi: Bu çalışma, Muallim Naci’yi sadece “eski taraftarı” bir şair olarak değil;
dil bilinci yüksek, kültür taşıyıcısı ve ciddi bir münekkit olarak değerlendirmesi bakımından önemlidir. Ayrıca Tanzimat sonrası edebî kamplaşmaların ilmî zeminde incelenmesine katkı sağlar.
Celal Tarakçı 
Muallim Naci Efendi Hayatı ve Eserlerinin Tedkiki
Celal Tarakçı Muallim Naci Efendi Hayatı ve Eserlerinin Tedkiki
Puan vermedi
Batı Edebiyatı’ nda ünlü münekkit Hippoliyte Taine gibi, kendini çok iyi yetiştirmiş ve en büyük yazarlara bile yol göstermiş nice usta eleştirmenler vardır. Bunlar sayesinde, o şairler ve yazarlar ile ortaya koydukları eserleri gittikçe değer, önem ve öncelik kazanmış; böylece onlar, dünya çapında tanınmak ve okunmak şansını elde etmişlerdir.
Tenkitli Neşir Kılavuzu (Osmanlı Türkçesi Metinleri İçin)Berat Açıl · İSAM - İslam Araştırmaları Merkezi · 08 okunma
Puan vermedi
Bilindiğiüzere; Tanzimat Sonrası Arayışlar Dönemi’ nde edebiyatımızda, Batı’lı anlamdaki bir diğer yeni tür, Edebî Tenkit’dir. Batı dillerindeki karşılığı “critique” ( kritik) olan tenkit; genel olarak, çeşitli konularda yapılan çalışmaların, ortaya konulan eserlerin doğru, başarılı veya yanlış, başarısız yahut eksik yanlarını belirterek, onları gerçekleştirenlere yapıcı eleştirilerde bulunmak ve sonuçta yardımcı, yol gösterici olmaktır. Bu işi; öncelikle bilim, kültür, sanat..v.b. alanlarda gerekli bilgilerle donanarak temelden çok iyi bilen, kavramış bulunan ve sonra da, yüksek bir hayat ve sanat görüşü ile objektif ölçüler içerisinde, yani tam bir tarafsızlıkla gerçekleştiren kimselere ise, “münekkit” ya da “eleştirmen” adı verilmektedir.
10/10
2025 83. kitabı
• Bu ayki sayıda, benim de hayran olduğum isimlerden Ali Emiri Efendi’ye yer verilmiş. Tarihçi, edebiyatçı, şair, yazar, kütüphaneci, nadir eserler ve arşiv uzmanı, münekkit, kitap kaşifi olarak tanıtılmış.
• Kanuni Sultan Süleyman Han’ın son vasiyeti detaylı bir şekilde aktarılmış.
• Kapak konusu ise Balkanlar’da Müslüman kimliğinin kalbi “Deliorman”. Dergi, Deliorman’ı “Serhaddin ucunda bir gölge, bir dua gibi durur bazı yerler; sessiz, vakur, derin…” sözleriyle tasvir ediyor. Özetle: Deliorman sıradan bir bölge değil; Türklerin Balkanlar’daki varlıklarını, kültürel kimliklerini ve tarihi direnişlerini temsil eden bir hafıza mekânıdır.
• “Her gün için bir parça ekmeğim ve ibadet edeceğim bir mescidim olsun, bu bana yeter.” diyen Nizamülmülk’ün manevi dünyasına yer verilmiş.
• Gazneli Mahmud’un veziri, Lahor’un ilk Müslüman valisi Melik Ayaz tanıtılmış. Onun şu sözü öne çıkarılmış: “Geldiği yeri unutan, gittiği yerde kaybolur.”
• Ailecek en keyifli bulduğumuz bölüm olan “Testgâh” bu ay “Babalar ve Oğulları” başlığıyla hazırlanmış.
Ve daha bir çok içeriğiyle fevkalade bir sayıydı..Eylül sayısı da keyifli ve akıcı oldu İstifadeli okumalar dilerim kitapla kalın efendim.
Şiir severler;Şiir
Kesinlikle ama kesinlikle alın ve okuyun. Hatta çokça okuyun. Ve dahi çok alın dostlarınıza hediye edin...
Bence.
“Şu doktor her dertten anlar” dediniz
Kanayan yaramı bilmedi eyvah!
“Şu ressam yüz rengi sayar” dediniz
Akımı, karamı bilmedi eyvah!
“Şu hoca” dediniz, düştüm peşine
Feyzini aradım boşu-boşuna
Yalan tuzu kattı çıkar aşına
Helali, haramı bilmedi eyvah!
Üstün saydığınız Âşık Emrah’tan
Sordum anlamadı of ile ahtan
Yürekten sevene eyledi bühtan
Mecnun’u, Kerem’i bilmedi eyvah!
Hâkim dediğiniz uymaz kanuna
“Yiğit” dediğiniz eder donuna
“Öğretmen” dediniz, gittim yanına
Dinimi, töremi bilmedi eyvah!
Fikir denizinde tükendi gel-git
Lüzumsuz şeylere harcandı vakit
Sevip, övdüğünüz “usta münekkit”
Oynanan dramı bilmedi eyvah!
“Keramet ehlidir” dediğiniz zat
Sabırda hiç yoktur, küfürde inat
Ahmet Haşim'e ve "Bize Göre" Adlı Eserine DairEdebiyat
Ahmed Haşim… Edebiyatımızın büyüklerinden. Şiiri söz ile musikî arasında sözden çok musıkîye yakın bir sanat olarak düşünen Fecr-i Âti edebiyatının kayda değer birkaç isminden biri. O kimi zaman göl kenarında bir kamış olmak istedi kimi zaman ise ağaç dallarındaki kuşları anlattı okurlarına. Kim ne derse desin anlamayana dahi bir şeyler hissetirirdi şiirleri. Kendisini beğenmeyen bu şair şiirlerini sevdirmişti bizlere. Birde seyahatnamesi vardı şairimizin ‘ Frankfut Seyahatnamesi ‘ adlı. Hastalığı sebebiyle yapmak zorunda olduğu bir seyahatten bile bir eser çıkarmıştı. Sonra Gurabhane-i Laklakan adlı bir eseri vardı. Bu ismi Osmanlıların hayvan haklarına ne kadar riayet etiğini gösteren dünyanın ilk leylek hastanesini açmaları şerefine vermişti kitabına. Ve gün geldi öldü şairlerin en garibi… Bazılarının gönüllerinde bazılarının ise zihinlerinde kaldı hatırası. Ona dair çok şey yazıldı çizildi. Ders kitaplarında sık sık fotoğraflarını gördük. Lakin şairimizin zihin dünyasına ve vakalara bakış açısına dair mukaddimesinin şerhi dışında fazla bir şey yazılmadı. İşte biz bu yazımızda dilimizin döndüğünce bu konudan bahsedeceğiz. Bunu yapmanın en iyi yolu onun denemelerinden oluşan ‘ Bize Göre’ adlı eserini incelemektir. Esasen bende ilk bu eserini okumuştum. Bu eserde ne olduğunu hala çözemediğim bir şey beni tüm eserlerini de okumaya yöneltti.
İsterseniz sözün bundan sonrasını Ahmet Haşim’e bırakalım ve onun sözleriyle devam edelim:
"…Büyük Üstadım Gourmont, şunu der: Bütün canlı yaratıklara göre insanı üstün yapan, becerilerinin çeşitliliğidir. En zeki hayvan, bir tek şeyi yapar. Fakat onu en iyi şekilde yapar… Halbuki bin alana yayılmış insan faaliyetinin eserleri, ister istemez eksik ve geçicidir. Hayvan, amacına varmış duruyor. İnsan amacını hala aramakla meşgul.