Hüseyin Akagündüz
@murathanl
25 okur puanı
Aralık 2019 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
1700 tarihine kadar devlet idaresinin başı veziriazam makamına, yalnız askeri başarı kazanmış kumandanlar geliyordu. 1683-1699 bozgun yıllarından sonraki yeni dönemde Osmanlı Devleti'nin başına, artık savaş meydanlarında başarı peşinde koşmayan ama devletin devamı için diplomasinin hayati önemini benimsemiş, dış işlerinden sorumlu reisülküttablar gelecektir. Bunlardan ilki Karlofça Barış Antlaşması'nı imzalayan Rami Mehmet Paşa'dır. XVIII. yüzyıl boyunca veziriazamların çoğu bu meslektendir.
Ahmed Cevdet (1823-1895)
Saicill-i Ahval'de kayda geçirilen ilk paşadır (no:23). Çok yönlü, çok meslekli bir devlet adamıdır. Richard Chambers onu din adamı, hukukçu, tarihçi, şair, çevirmen, alim, dil uzmanı, öğretmen, idareci ve devlet adamı olarak tasvir ediyor. Vezir olan bu eski alim gelenekte ,işe yarar her şeyin modernliğe kazandırılmasını temsil eder. Örnek erkanı şahsında mükemmel biçimde sentezleyen kişidir. Cornell Fleischer'in Mustafa Ali ile ilgili ifadesini kullanacak olursak, entelektüel ile bürokratın karışımı olan Ahmed Cevdet, Ahmet Vefik Paşa'nın edebiyatta yaptığını hukuk alanında yapar; bu da onu bazı tarihçilerin gözünde Tanzimat'ın en büyük devlet adamı yapmıştır.
Paşaların İhtişamı
Haşmetli paşa çok farklı şekillerde kendini gösterir: Bürokrat olarak kurumların reformuna öncülük eder; sefir olarak "sefaret işlerine aşina"dır; nazır olarak "becerikli politikacı"dır; kaptan-ı derya olarak "büyük denizcidir"; içerideki kargaşalara ve dışarıdan gelen tehditlere karşı güçleri ve gönülleri seferber eden askerdir. Ve imparatorluğun son döneminde askeri başarılardan nadiren yüzü gülse de başı dik, eğilip bükülmeden savaşmayı bilir. Asker yetişmemiş olsa bile onda her zaman bir lider kumaşı vardır: Kırım Harbi sırasında silah kuşanan bürokrat Fuad Paşa, Sezar gibi davranır, adamlarının önünde Arcole köprüsünü geçen Bonapart gibidir.
İmparatorluk Tarihine Uygun Bir Unvan: Osmanlı Paşası
Paşalıkla ilgili olarak imparatorluk tarihinin muhtelif devirlerinde ön plana çıkmış isimleri şöyle bir düşündüğümde, ilk söyleyebileceğim şey, en has Osmanlı unvanını bu devlet görevlisinin taşıdığı olurdu. Sultanların uygarlığını başka kim onun kadar yansıtabilir? Devlet erkanının onurlandırıldıkları (emir, bey, mirimiran, vezir gibi) diğerlerinin aksine bu paye daha imparatorluğun kuruluşunda ortaya çıkmıştır. Tarihte ileri doğru gidildiğinde ise paşalık Osmanlılardan sonra ancak on iki sene yaşayabilmiş, Türkiye Cumhuriyeti'nin 1934'te çıkardığı yasayla yasaklanmıştır.