Primo Levi - Bunlar Da Mı İnsan?
Bu kitabı okurken bir hikayenin içinde değil, insanlığın en karanlık aynasının karşısında duruyormuş gibi hissettim. Levi, yaşadıklarını dramatize etmiyor, acıyı süslemiyor; tam tersine, sakin ve neredeyse soğukkanlı bir dille anlatıyor. Ama tam da bu yüzden insanın içi daha çok sızlıyor.
Kamplarda insan olmanın ne demek olduğu sürekli sorgulanıyor: Açlıkla, aşağılanmayla, numaralarla yaşarken insan kalmak mümkün mü? Levi’nin asıl sorusu şu gibi geliyor bana: “Bunları yapanlar mı insan değil, yoksa bunlara maruz kalanlar mı?”
Bunlar Da Mı İnsan? sadece bir tanıklık değil; unutmanın da affetmenin de ne kadar tehlikeli olabileceğini hatırlatan bir vicdan kitabı. Okuması zor, ama okunması şart.
“Yağmur yağarken ağlamak istiyor insan.”
“Tuhaftır ki, her şeye karşın mutluymuşuz gibi bir duygu var içimizde; bizi umutsuzluğun tam kenarında tutup yaşamaya zorlayan şey, işte bu duygu.”
“Öldüren, insandır; haksızlık eden, insan... Tüm dayanakları yok olan, yatağını bir cesetle paylaşan insan, insan değildir.”