İşte Stefan Zweig'ın "Amok Koşucusu"
1. Karşılaşma: Anlatıcı, bir gemi yolculuğu sırasında, tuhaf davranışlarıyla dikkat çeken (sürekli güvertede volta atan, içine kapanık, tedirgin) bir yolcuyla tanışır. Bu kişi, Hollanda sömürgesi Cava'da (bugünkü Endonezya) uzun yıllar doktorluk yapmış biridir.
2. İtiraf: Doktor, anlatıcıya güvenerek içinde biriktirdiği korkunç bir sırrı anlatmaya başlar. Uzak bir karakolda, yıllarca süren yalnızlık ve dışlanmışlık sonucunda iç dünyası dengesini kaybetmeye başlamıştır.
3. Kader Anı: Bir gün, son derece zengin, gururlu ve soğuk bir Avrupalı kadın, ona gizli bir hamilelikten kurtulmak için yüklüce bir para teklif eder. Doktor, mesleki etik kurallarına bağlılığı ve belki de kadının küstah tavrı nedeniyle bu teklifi reddeder.
4. Pişmanlık ve Amok: Kadın gittikten sonra doktor, kendini kaybeder. Reddettiği için derin bir pişmanlık ve kadına karşı kontrol edilemez, saplantılı bir tutku duymaya başlar. "Amok" denen, Malay kültürüne özgü bir tür ölümüne öfke ve intikam krizine girer. Kadını bulmak için onun peşinden şehre koşar.
5. Çaresizlik ve Trajedi: Kadını sonunda bulur, ancak artık çok geçtir. Kadın kendi başına tehlikeli bir kürtaj girişiminde bulunmuş ve ölüm döşeğindedir. Doktor, tüm çabalarına rağmen onu kurtaramaz. Kadın ölür.
6. Sonuç: Doktor, yaşadığı suçluluk ve çaresizlikle tamamen yıkılır. Gemi yolculuğu, onun için kaçış değildir. Anlatıcıya hikayesini anlattıktan sonra, içindeki amok tutkusunun ve suçluluk duygusunun sonucu olarak kendini gemiden atarak intihar eder.
Ana Temalar:
* Yalnızlığın ve izolasyonun insan psikolojisi üzerindeki yıkıcı etkileri.
* Bastırılmış duyguların (cinsellik, tutku, öfke) kontrolden çıkması ("Amok" metaforu).
* Vicdan azabı ve suçluluk duygusunun ezici