İnsanlık tarihi boyunca coğrafya, rejim, ideoloji ya da gelişmişlik düzeyi fark etmeksizin değişmeyen en eski, en evrensel kural belki de budur: Güç ve kaynak kimin elindeyse, o gücün etrafındakiler bir şekilde o kaynaktan beslenir.
Bizim kültürümüz bunu "Bal tutan parmağını yalar" diye çok net özetlemiş; İngilizler benzer bir mantıkla "Ateşe yakın olan, ateşten ısınır" der. İsimler, kılıflar, ülkeler değişiyor ama o "parmak yalama" iştahı ve mekanizması hiç değişmiyor.
Aradaki tek fark, bu işin hangi kılıfla yapıldığı:
Bizim gibi coğrafyalarda süreç biraz daha doğrudan, aile içi ortaklıklar, hızlı ihale süreçleri ya da gemicilik gibi doğrudan ticari yatırımlarla yürüyor. Her şey daha göz önünde ve "bizim çocuk işini biliyor" mantığıyla ilerliyor.
Batı’da ise bu iş bir sanata, devasa bir illüzyona dönüştürülmüş durumda. Doğrudan nakit vermiyorlar; onun yerine "lobicilik faaliyetleri", "X vakfına yapılan uluslararası bağışlar", "saati 500 bin dolarlık konferans konuşmaları" ya da "yönetim kurulu danışmanlıkları" gibi tamamen yasal çerçeveye oturtulmuş, kılıfı önceden dikilmiş yöntemler kullanıyorlar.
Yani günün sonunda, ister Washington’daki lüks bir lobicilik firması olsun, ister Brüksel’deki bir AP bürokratının paravan vakfı, isterse bizdeki bir aile şirketi... Sistem hep aynı kapıya çıkıyor. Gücü elinde tutan yapı, kendi elitini ve kendi "Nepo Baby" (torpilli evlat) ağını yaratıyor.
Aslında küresel sistemin makyajını kazıyınca altından çıkan bu çıplak insan doğası ve güç rasyonalitesi çok iyi görünüyor. Dünya ne kadar "modernleşirse" modernleşsin, o balın başında duranın iştahı hep baki kalıyor.
Donald Trump’ın özellikle ikinci kez Beyaz Saray’a dönmesinin ardından servetinde yaşanan muazzam artış, ekonomi ve finans dünyasında en çok konuşulan konulardan biri. Forbes ve Bloomberg gibi kurumların güncel analizleri, servetindeki net artışı yaklaşık 3 milyar dolar olarak hesaplıyor.
Forbes verilerine göre Trump’ın net serveti 2024 yılında 3.9 - 4.3 milyar dolar bandındayken, 2025 ve 2026 yılı güncel raporlarında bu rakam 7.3 milyar dolara kadar tırmandı.
Bu durum, Amerikan siyasi tarihinde bir başkanın görevdeyken elde ettiği en büyük finansal büyüme olarak kayıtlara geçti.
Trump ilk başkanlık döneminde kripto paralara şüpheyle yaklaşsa da, ikinci dönemi öncesinde ve sonrasında bu sektörü tamamen kucakladı.
Kendi ve oğullarının başlattığı World Liberty Financial adlı merkeziyetsiz finans projesi ve adıyla çıkan dijital varlıklar, Beyaz Saray'a dönüşünün yarattığı rüzgarla milyarlarca dolarlık hacme ulaştı.
Trump'ın yönetiminin kripto piyasasını regüle etme ve önünü açma yönündeki resmi politikaları, doğrudan kendi dijital varlıklarının da değerini katladı. Forbes'a göre son dönemdeki servet artışının neredeyse üçte ikisi tamamen bu kripto hamlelerinden geldi.
İlk döneminde durgunluk yaşayan Trump markalı gayrimenkul ve lisanslama işleri, yeniden başkan seçilmesiyle birlikte uluslararası arenada adeta doping aldı.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Hindistan ve Vietnam gibi ülkelerdeki dev lüks konut ve golf tesisi projelerine "Trump" isminin verilmesini içeren yeni lisans anlaşmaları imzalandı.
Sadece bu uluslararası isim hakkı sözleşmeleri, şirketin kapitalizasyon değerini yüzlerce milyon dolar yukarı taşıdı. Ayrıca ABD içindeki otel ve golf resort zincirlerinin gelirleri de %30'a yakın artış gösterdi.
Trump’ın finansal tablosunun bu kadar
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Türkiye'nin çok partili siyasi tarihine baktığımızda, liderlerin yakın çevrelerinin, kardeşlerinin ya da çocuklarının ticari faaliyetleri neredeyse her dönem siyasetin en büyük kriz ve tartışma başlıklarından biri olmuştur.
Siyaset sosyolojisinde ve hukukta bu durumun kronik bir sorun olmasının temel sebebi, "siyasi güç ile ticari faaliyetin yapısal olarak birbirinden ayrıştırılamamasıdır." Liderin akrabası ne kadar "kendi bileğinin hakkıyla" ticaret yaptığını savunursa savunsun, o ismin arkasındaki siyasi gölge; bürokraside kapıların daha hızlı açılmasına, kredilere daha kolay erişilmesine veya denetimlerin gevşemesine yasal ya da psikolojik bir zemin hazırlar.
1970'li yıllarda Süleyman Demirel'in başbakanlığı döneminde, yeğeni Yahya Demirel üzerinden patlak veren "Hayali İhracat" skandalı, Türkiye'nin yolsuzluk tarihinin en bilinen sembollerinden biridir.
Olayın Özü: Yahya Demirel, mobilya ihraç ediyormuş gibi sahte belgeler düzenleyerek devletten yüksek miktarda vergi iadesi (teşvik) almıştı. O dönem yapılan incelemelerde, ihraç edildiği beyan edilen ceviz kaplamalı lüks mobilyalar yerine yurt dışına aslında değersiz sunta veya kereste gönderildiği ortaya çıktı.
Siyasi Etkisi: Bu skandal, Demirel'in siyasi kariyerinde muhalefet tarafından (özellikle Bülent Ecevit liderliğindeki CHP tarafından) en sert eleştirilen zayıf nokta oldu. Demirel, "Yeğenimin yaptığı ticaretten ben sorumlu değilim" dese de, kamuoyunda "devlet imkanlarının aileye sunulması" algısı kalıcı hale geldi. 1990'larda ise bu kez Demirel'in diğer yeğeni Murat Demirel'in adı Egebank'ın içinin boşaltılması skandalına karışacaktı.
1980'li yıllarda Turgut Özal, Türkiye'yi dışa açık kapitalist bir ekonomiye dönüştürürken, ailesinin ve çocuklarının yaşam tarzı ile ticari ilişkileri "Özalizmin" en çok
Gece olunca şehir susar, ışıklar bile yavaşlar. İnsan da o sessizlikte kendi içini daha net duyar.
