Nazlı Sıla
@nsilaaa
John Steinbeck, Cennetin Doğusu ile sadece bir roman anlatmıyor; kuşaklara yayılan bir aynada kendimizi izlemeye davet ediyor. Aile, günah, bağışlama ve en çok da ‘seçme özgürlüğü’ üzerine yazılmış bu destansı kitapta, kendi hayatınızdan da çok şey bulacaksınız.
Steinbeck’in kaleminden dökülen bu hikâyeyi okurken, bir roman değil, sanki yazarın kalbinin en derin odalarına gizlenmiş bir aile albümünü karıştırıyor gibi hissedeceksiniz.
Mesela Samuel Hamilton karakterinde Steinbeck’in gerçek büyükbabasını görmek çok etkileyiciydi. Küçük bir araştırma bile, Cennetin Doğusunun yarı otobiyografik bir eser olduğunu anlamaya yeter.
Kurguyla gerçeğin bu kadar zarif bir şekilde iç içe geçtiği eserler gerçekten çok kıymetli.
Karakterlerin, “İyi olabilir miydim?” ya da “Kötülüğü seçmek zorunda mıydım?” sorularının gölgesinde yaşadığı bu romanda Steinbeck, iyiliğin de kötülüğün de bir miras olmadığını, aslında bir seçim olduğunu hatırlatıyor bize.
Ve bunu bir kelimeyle yapıyor:
Timşel.
“Hükmedebilirsin.”
İçimizdeki karanlık ne kadar derin olursa olsun, seçim hakkı hep bizde değil midir zaten?
Kitap bitti ama içimde bir yer hala Salinas Vadisi’nde kaldı.
Herkese keyifli okumalar dilerim.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Balcıgil bu kez alıştığımız tarihi karakter kurgularının biraz dışına çıkarak, Dante'nin İlahi Komedya eserinden esinlenerek bir kurgu yaratmış. Duran adlı karakterimiz İlahi Komedya oyununda baş rol oynayacaktır. Fakat karakterin içine tam giremediği için oyunun yönetmeni Cebrail, Duran'a bir oyun düzenleyerek İlahi Komedya eserinde yer alan Cennet, Araf ve Cehennem'i gerçek hayatta yaşatmaya başlamıştır. Bu yaşantıda da İlahi Komedya eserinde Dante'ye Vergilius eşlik ederken, Duran'a da Erdoğan bey eşlik etmektedir. Erdoğan bey karakteri ise kitabın sonunda çok güzel bağlanmıştı. Eserde Duran karakterinin adının Durante'nin kısaltması olması ve Dante'nin adının da Durante'den gelmesi detayı çok tatlıydı. Yine aynı şekilde İstanbul şehrinin keşmekeşinin, yozlaşmış yapısının cehenneme benzetilmesi de hoş bir kurguydu. Dini, felsefi, siyasi bir sürü düşünceye de yer veren kitap bence okunmaya değer bir kitap. Öncesinde İlahi Komedya kitabını düzgün bir şekilde okumuş olsaydım eminim daha da içselleştirirdim ama şuan bu halde de bir çok araştırma yapıp oldukça keyif aldım. İlahi Komedya'yı okumuş olanlarınız varsa bence bu kitaba da muhakkak şans vermelisiniz. Kitapta bana olmasa da olurdu dedirten tek şey Duran'ın babasının sürekli tarot falı açmasıydı. Bunun dışında her şey tadında ve akıcıydı. İyi okumalar dilerim.
Her kitabını severek okuduğum Balcıgil ile yine tarihte yolculuğa çıktım ve yolum yine Nazım Hikmet ile kesişti. Diğer kitaplarına da bakarak söylemem gerekiyor ki, bence Nazım'ı en iyi anlatan ve anlayan yazarlardan birisidir Osman Balcıgil.
Kitaba gelecek olursak, kitap 1961 yılının Paris'inde, Nazım'ın imza gününde 32 yıllık dostu Ömer ve yanında gelen kızı Ümit ile karşılaşmasıyla başlıyor. Bu karşılaşmada yaşanan yüzleşmeler ile bir anda 1929 yılına dönüyoruz ve ara ara yine 1961e dönerek adeta zamanda yolculuk yaşıyoruz. Ben siyaseti çok anlamayan birisi olarak bu yazılanlardan o kadar çok şey öğrendim ki, bana inanılmaz bir okuma keyfi yaşatırken aynı zamanda bir sürü bilgi de kattı. Genel olarak bu yazarın her kitabında aynı duyguları hissediyorum zaten. Kitapta tanıdık bir çok isimle de karşılaşıp onlar hakkında da şaşırtıcı bilgiler edinmek mümkün.
Son olarak, kitapta bu karakterlerin dışında bir de canım Leyla'm var. Ömer'in canı, Nazım'ın yoldaşı, Ümit'in annesi, kalplerde yaşayan güzeller güzeli kahraman Leyla.
Hikayesi sizi yaralayacak ve muhtemelen kitabın sonunda siz de gözyaşlarınızı tutamayacaksınız.
Keyifli okumalar dilerim.
Kitabın başlarında mizahi dili ve akıcı anlatımıyla dikkat çekici bir başlangıç yaptığını düşünmüştüm. Ancak ilerledikçe, anlatımın tek yönlü olduğunu ve yazarın çoğu durumu “erkeklerin doğasında var, anlayış gösterin” çizgisine çektiğini fark ettim. Sosyokültürel faktörlerin neredeyse tamamen göz ardı edilmesi, beni oldukça rahatsız etti.
Yazar, kitabın başında “erkek beyinli kadınlar, dişi beyinli erkekler” gibi ifadelerle kapsayıcı bir dil kullanacakmış izlenimi veriyor ama metnin geneline bakıldığında bu sözler sadece olası tepkileri önlemek için yapılmış gibi hissettirdi. Çünkü pratikte kadın dendiğinde gerçekten kadınlar, erkek dendiğinde erkekler kastediliyor gibi yazılmış.
Kaynakça olmaması da bence bir sorundu. Bilimsel veriler sunulsa da bunların nereden alındığı, hangi deneylerden yola çıkıldığı rahat ulaşabileceğimiz şekilde sunulabilirdi. “Böyle bir deney varmış” gibi bir anlatım tarzı, bir nörobilimciye göre yüzeysel kalıyor. Hele kitapta geçen o kurgu çift hikayesi... Kadın figürü neredeyse “inadından adamı süründürür” gibi anlatılmış. Gerçeklikten ve insani çeşitlilikten uzak buldum.
Elbette kitap tamamen boş değil; içinde düşündürücü bilgiler, eğlenceli deney anlatımları vardı. Ama beklentim nörobilim temelli, dengeli ve kapsayıcı bir bakış açısıydı — basit ve taraflı bir anlatım yerine. O yüzden kitabı okurken bazı yerlerde ciddi anlamda “bu kadar indirgemeci bir anlatıdan ne alabilirim ki?” diye düşündüm. Galiba dilin bu kadar basit olması bana uymadı. Yazara başka bir kitabında daha şans vereceğim ve kendisi hakkında netleşeceğim. Eğlenceli deneyler öğrenmek ve sosyal medyada gördüğü birçok bilgiyi kitapta topluca okumak isteyenler ve yalın anlatımı sevenler kitaba şans verebilirler, eminim beğeneceklerdir.
Zihinsel engelli bir birey olan Charlie'nin bir ameliyat ile zekası artırılmaya çalışılır. Bizler de ameliyat sonrasında Charlie'nin yazdığı ilerleme raporları ile süreci takip ediyoruz. Zekanın fazlasının da azının da iyi olmadığını, insanların zekayı tehlike olarak gördüklerini çok net anlıyoruz kitaptan. Charlie'nin süreç içindeki çırpınışları beni mahvetti. Mükemmel bir kitap olduğunu düşünüyorum. Bence herkes okumalı. Keyifli okumalar.
