Nihilizmi Rus ovası ve Rus ruhu doğurdu. Bu, garip anarşizimdir ki, nazariyesi yoktur. İfadesi ve gayesi de mevcut değildir. Ama Nihilist vardır ve birçok asil Rus, bu nazariyesi olmayan, gayesi de bilinmeyen yolda kendini feda etmiştir.
Rus ovası halkının tarihinde denge veya ılımlılık(itidal) yoktur. Rus tarihinde insanlar, cemaatler ve fikirler daima bir uçtan diğer uca atılılrlar. Daima iki kutup arasında yaşarlar.
Rus ovası geniştir. Uçsuz bucaksızdır. Bu sonsuzluk içinde insan, her alanda, ancak ekstremlere ve ruhun duvarlarını parçalayan enginliklere yönelir. Tıpkı İsrail çöllerindeki cezbelilerin, coşkunluklarını, bu çöllerde kendilerini arayışları gibi...
Rus ovasında bu arayış, yalnız çağımızın değil, çağların kanunudur...
Bizim aşk hikayemiz, masallardaki gibi başlamıştı. Fakat sonu öyle gelmedi. Masallarda Keloğlanlar, yıldız şehzadeler, dev padişahının elinden sevgililerini kurtarmak için dağları, taşları aşarlar. Tılsımları bozup yedi kat yerin dibindeki karanlık mağaraların kapılarını açarlar. Bu masalların sonu daima, kuşun kafesten kurtuluşu ve kırk gün kırk gece süren düğünlerle biter.
Halbuki ben, bir kuş kadar masum bir kızın kendi kendini feda edişini olduğu gibi kabul ettim. Kaygısız bir ahundun, bir kelle şeker ve birkaç ruble para karşılığında okuduğu nikah duasının düğümünü çözemeden, bir tılsım karşında kaçan bir cin gibi, onun yaşadığı şehri terk ettim.
Halbuki hem senin ömür çürüttüğün o yarı kışla mekteplerin, hem dilsiz, kitapsız, fakat kof, asık suratlı hocaların arkasında, ne senin ne de onların bilmediğiniz başka bir âlem var: Bilgilerin, fikirlerin, kültürlerin âlemi. İnsanlığın yüzyıllar boyunca biriktirdiği fikir sermayesi... Sen onun yolunu bulmalısın yavrum, onun kaynağını... Sen anlamıyorsun ama her şey ona dayanarak yürüyor. Terakkiler, medeniyetler, hatta isyanlar, ihtilaller bile...
Sen kaynağı ara, asıl kaynağı... Bu kaynağa ya varır, ya varamazsın. Yahut da vardım zannader, kendini bir şövalye sanırken, bu hayat sirkinde ömrünün sonuna kadar, bir palyaço kılıcı şallar durursun. Ama öyle de olsa, gene kaynağa götüren yoldur... Sen onu ara yavrum, sen suyu ara...