Orta çağda plotinos, güzelliği gizemli bir şekle büründürür. Onun için güzellik "Tanrısal aklın evrende ışımasıdır."
Reklam
Bakıldığında, hakiki ölçülülük bedene ait zevklerle içli dışlı olmamaktan ve ne saf olup ne de saf olana ait olmalarından dolayı onlardan uzaklaşmaktan başka ne olabilir ki? Ya da cesaret ölümden korkmamaktan başka nedir? Ölüm ise ruhun bedenden ayrı olmaklığı. Tek başınalığı seven için ise bunda korkulacak bir şey yok. Aslında, yüce gönüllülük tam da dünyevi şeylere tenezzül etmemektir; bilgelik ise, bayağı şeylerden yüzünü dönmekle ruhu yukarıdaki şeylere doğru yönlendiren akli faaliyet.
--
Henüz kendini güzel olarak göremediysen de tıpkı güzel olması gereken bir heykel üzerinde çalışan heykeltraşın heykelde zarif bir çevre açığa çıkarana dek onu kâh eksiltmesi, kah parlatması, bir tarafının pürüzlerini giderirken diğer tarafını temizlemesi gibi, sen de aynı şekilde gereksiz kısımları çıkart ve eğri olan yerleri düzelt, karanlığı dağıt aydınlığı sağla. Ve kendi heykelini yontmayı asla bırakma; ta ki ilahi erdemin ışıltısı sende parıldayıncaya, ta ki sen ölçülülüğü kutsal kaidenin üstünde yerleşmiş görünceye dek... Şimdi tüm dikkatinle bak ve gör! Zira o muazzam güzelliği gören göz yalnız bu gözdür.
~Plotinos/ Güzel Üzerine
_Homoiôsis theôi_
Evrim
Platon, Aristoteles ve Plotinos'un felsefeleri, evreni ve türleri, ya ezeli-ebedi idealar, ya maddeye içkin değişmez formlar ya da mükemmel bir kaynaktan hiyerarşik bir sudûr ile açıklar. Bu sistemlerin hiçbirinde, türlerin tarihsel bir süreç içinde maddi sebeplerle, basitten karmaşığa doğru değişip geliştiği fikrine (evrime) yer yoktur; çünkü hepsinde değişmez, aşkın veya içkin bir öz/esas arayışı vardır.
Reklam
Reklam