the egg?
Şayet Edgar Allan Poe, Vikingler ve Yahuda İşkariyot ve benim okurum gizliden gizliye aynı kaderi paylaşıyorsa -olası yegâne kaderi yani- o zaman evrensel tarih tek bir insanın tarihidir.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
"İrade olgusunun zuhur etme biçimi sadece şimdiki zamandır, geçmiş ya da gelecek değil. Bu ikisi, salt bir kavram ve bilginin sürekliliği ve bağlantısı çerçevesinde vardır; o da bilgi, mantığın ilkesine tabi olduğu sürece. Hiç kimse geçmişte yaşamamıştır ne de gelecekte yaşayacaktır, tüm hayatın yegâne formu şimdiki zamandır" (Die Welts als Wille und Vorstellung, Cilt 1, s. 54).
Bu konunun uzmanlarına dair sonsuz bir katalog vermek imkânsız; Brahma'nın gündüzlerini gecelerini düşünüyorum; aslında bir piramit olan hareketsiz saatin her bin bir yılda güle dönen bir kuş kanadı tarafından usul usul fırçalandığı dönemleri; altından demire doğru yozlaşan Hesiodos'un insanlarını, ateşten var olan ve ateş tarafından döngüsel olarak yutulan Herakleitos'un dünyasını, Seneca'nın ve Hrisippos'un ateşle yok edilen ve suyla yenilenen dünyalarını; Vergilius'un dördüncü eklokunu ve Shelley'nin ona yaptığı muazzam anıştırmaları, Eski Ahit'te "Vaiz" kitabını, teosofistleri, Condorcet'nin ortaya attığı onluk sistem tarihini; Francis Bacon ve Ouspensky'yi düşünüyorum; Gerald Heard ve Spengleri, Vico'yu, Schopenhauer'i ve Emerson'u; Spencer'in First Principles'ını ve Poe'nun Eureka'sını... Bu kadar bol miktarda tanıklığın ardından Marcus Aurelius'tan sadece bir paragraf alıntı yapacağım: "Üç bin yıl ya da bunun on katı bile yaşasan, kimsenin yaşamakta olduğu yaşamdan başka bir yaşamı kaçırmadığını, kaybettiği yaşamdan başka bir yaşam sürmediğini aklından çıkarma; bu nedenle en uzun süre de, en kısa süre de eşittir. Çünkü şimdiki zaman herkese aittir, ölmek kısa mı kısa bir an olan şimdiki zamanı yitirmektir. Aslında hiç kimse ne geçmişi ne de geleceği yitirir, çünkü sahip olmadığı şeyi kim alabilir ondan? Öyleyse şu iki şeyi unutma: Birincisi, şeyler aynı yörüngelerde döner durur, bunun için izleyici ha yüz yıl ha iki yüz yıl ha sonsuz bir zaman boyunca aynı görünümle karşılaşsın, hiç fark etmez" (Düşünceler, 14).
"Epikuros'un yaptığı gibi maddeyi sonsuz olarak değil sonlu olarak düşünelim. Sonlu sayıda parçacık sonsuz yer değişikliği yapmaya elverişli değildir, sonsuz bir süre içindeyse, bir olası düzen ya da konum sonsuz kere yeniden tekrarlanacaktır. Dolayısıyla, bu dünya tüm ayrıntılarına varana dek yeniden oluşturuldu ve yıkıldı ve yeniden oluşturulacak ve imha edilecek, sonsuz bir biçimde" (Dialogues, VIII)...
uuuuuugh, okay.
Nietzsche, enerji bahsine başvurur: Termodinamiğin ikinci yasasına göre enerjiyle ilgili kimi süreçler geri döndürülemez niteliktedir. Isı ve ışık birer enerji formunun ötesinde değildir. Siyah bir yüzey üzerine ışık vermek onu ısı haline getirmeye yeterlidir. Öte yandan ısı asla ışık enerjisine dönüşmeyecektir. Bu zararsız ya da yavan görünen sağlama, Bengi Dönüşün "döngüsel labirenti"ni ortadan kaldırır.