İnsan sever de, hayatında kaç kez gerçekten sevilir?
Sabahattin Ali’nin Kürk Mantolu Madonna adlı romanını okurken bunun yalnızca bir aşk hikâyesi olmadığını düşündüm. Bana göre bu kitap, anlaşılmadan yaşamanın, duygularını içinde saklamanın ve insanın hayatına dokunan bazı kişilerin etkisinin yıllar geçse de silinmemesinin hikâyesidir.
Raif Efendi, çevresindeki insanların sıradan ve silik gördüğü bir karakterdir. Ancak onun iç dünyasına girdikçe, sessizliğinin güçsüzlükten değil, yaşadığı derin hayal kırıklıklarından kaynaklandığını anlarız. İnsanların çoğu birbirini dış görünüşüyle değerlendirirken, yazar bize görünmeyen hayatların da ne kadar büyük acılar ve duygular taşıyabileceğini gösterir.
Maria Puder ile Raif Efendi arasındaki ilişki beni en çok etkileyen noktalardan biri oldu. Çünkü bu ilişki, alışılmış aşk hikâyelerinden farklıdır. Birbirlerini değiştirmeye çalışmadan, oldukları gibi kabul etmeleri sevginin en saf hâlini düşündürüyor. Ancak hayat bazen insanın en değerli gördüğü şeyleri elinden alabiliyor. Kitap da tam olarak bu gerçekle yüzleştiriyor bizi.
Roman boyunca aklımdan şu düşünce geçip durdu: İnsan bazen bir kişiyi değil, o kişinin yanında hissettiği hâlini özler. Belki de bazı insanlar hayatımıza uzun süre kalmak için değil, bize kendimizi göstermek için girerler.
Kitabı bitirdiğimde geriye büyük bir aşkın romantikliğinden çok, geç kalmışlık hissi kaldı. Söylenemeyen sözler, paylaşılamayan duygular ve yanlış zamanda yaşanan karşılaşmalar… Sabahattin Ali, insanın kalbinde yıllarca sessizce taşınabilecek duygular olduğunu çok sade ama etkileyici bir şekilde anlatıyor.
Kısacası Kürk Mantolu Madonna, aşkı anlatırken aslında insanın anlaşılma ihtiyacını, yalnızlığını ve hayat boyunca peşinden taşıdığı özlemleri anlatan unutulmaz bir roman. Okuyana şu soruyu bırakarak bitiyor gibi geliyor bana: İnsan
Sabahattin Ali..
Eski bir dostun veda mektubu gibi hissettirdi kitap bana
"Başın öne eğilmesin" kitabı, O'nun çocukluğundan başlayarak, Avrupa'daki aydınlanma yıllarına, öğretmenlikten hapishane günlerine ve nihayetinde o meçhul yolculuğuna kadar uzanan çalkantılı yaşamını gözler önüne seriyor. Hıfzı Topuz, Sabahattin Ali'yi sadece bir "edebiyatçı" olarak değil; bir baba, bir eş, bir öğretmen ve en önemlisi, inançları uğruna bedel ödemekten bir an bile çekinmeyen bir "insan" olarak anlatıyor.
O da herkes gibi sevdi, özledi, hayal kırıklığına uğradı ve yoruldu. Ama başını asla öne eğmedi. Sistemin çarkları onu ezmeye çalışırken, o kendi vicdanının sesiyle ayakta kalmaya devam etti.
Bu kitap ona karşı olan hayranlığımı daha da pekiştirdi.
Bu kadar derin bir hüznü ve bu kadar güçlü bir adalet
arayışını bir arada nasıl taşıyabilmişti? O, sadece kitaplarında değil, gerçek hayatında da "Kürk Mantolu Madonna"daki Raif Efendi'nin naifliğini, "Kuyucaklı Yusuf" un isyankâr ruhunu ve "Sırça Köşk"ün o keskin eleştirel gözünü içinde barındırıyordu.
Aşk adamıydı Sabahattin,. Onun için aşk, birine bağlanmak değil, o bağ ile dünyayı daha katlanılır, belki de daha acı verici kılmaktır. Hıfzı Topuz'un kitabında gördüğümüz Sabahattin Ali, hayatı boyunca 'sevilmeyi bekleyen' değil,
'sevgisiyle dünyayı onarmaya çalışan' bir adamdı. Bu yüzden onun aşkı, bir tene dokunmaktan öte, bir vicdana sığınmaktı.
Bir Dev'in izinde , bir aşk ve dinireniş hikayesi bu kitap...
Okumakta ve Sabahattin'i tanımakta geç kalmayın.
Sabahattin Ali’nin Türk edebiyatında en çok okunan ve en çok romantize edilen romanlarından biri. Ancak bu romanın yarattığı büyük ün ve beklentiye rağmen bende beklenen etkiyi tam olarak oluşturmadı.
Güçlü Yönleri
Romanın en güçlü tarafı, insanın görünmeyen iç dünyasını anlatmadaki başarısı. Toplum içinde sıradan, silik ve dikkat çekmeyen bir insan olarak görülen Raif Efendi’nin iç dünyasında saklı kalan yoğun duyguları, kırılganlıkları ve yalnızlığı oldukça etkileyici bir biçimde aktarıyor. Özellikle bir insanın dışarıdan görünen haliyle gerçek benliği arasındaki fark, romanın en başarılı temalarından biri.
Bir diğer güçlü yön, Maria Puder karakteri. Dönemine göre oldukça sıra dışı bir kadın karakter olarak çizilmiş; bağımsız, kendi düşünceleri olan, ilişkilerde klasik kadın-erkek rollerine uymayan bir figür. Bu durum romanı yalnızca bir aşk hikâyesi olmaktan çıkarıyor.
Sabahattin Ali’nin dilindeki sadelik ve duyguları abartıya kaçmadan aktarma biçimi de kitabın önemli artılarından biri. Özellikle yalnızlık, anlaşılmama ve içe kapanıklık gibi duygular oldukça doğal bir yoğunluk taşıyor.
Zayıf Yönleri
Kitap yıllardır Türkiye’de neredeyse “unutulmaz aşk romanı” olarak sunulduğu için, okur çoğu zaman olağanüstü bir deneyim bekleyerek başlıyor. Ancak romanın etkisi herkes için bu ölçüde güçlü olmayabiliyor.
Olay örgüsünün oldukça durağan ilerliyor. Özellikle ilk bölümlerde tempo düşük kalıyor ve romanın asıl duygusal yoğunluğuna ulaşmak zaman alıyor. Daha hareketli veya katmanlı bir anlatı bekleyen okur için bu yapı yorucu gelebilir.
Ayrıca Raif Efendi karakterinin iç dünyası detaylı işlenirken, roman bazı bölümlerde sürekli melankoli ve içe kapanıklık ekseninde ilerlediği için duygusal çeşitlilik sınırlı kalabiliyor. Bu da kitabın tek bir ruh
cesaretsizlik ve melankoli hikayesi
Kürk Mantolu Madonna’da beni ilk başta kitaba çeken şey, Sabahattin Ali’nin insan psikolojisini, duyguları ve mimikleri inanılmaz güzel analiz etmesi oldu. Kitaba başlarken, Raif Efendi’nin o kendi halindeki, insanlara kendini kapatmış, melankolik yapısının arkasından çok dokunaklı bir hikaye çıkacağını tahmin etmiştim. Hatta kitabın sonunda onun hayata karşı küskünlüğünü onaylayacağımı, "Evet ya, Raif Efendi haklıymış," diyeceğimi düşünüyordum ama tam tersi oldu. Kitabın sonunda beni en çok hayal kırıklığına uğratan karakter Raif Efendi’nin kendisiydi.
Raif Efendi’nin bu içe kapanıklığı aslında derin bir cesaretsizliğin göstergesiymiş. Dikkatle bakıldığında onun bu korkak tavrı yüzünden hayatındaki iki kadın Maria Puder ve eşine büyük haksızlık yaptığını görürsünüz. Eğer biraz daha cesur olsaydı, Maria’dan mektuplar kesildiğinde arkasını dönüp gitmek yerine onu aramayı, tekrardan Almanya’ya gitmeyi seçerdi. Ya da her şey için çok geç olduğunda, Maria’dan ona kalan son hatıraya, yani kendi kızına sahip çıkabilirdi. O ise kabuğuna çekilmeyi tercih etti; Maria’yla geçmişte yaşadığı o kısacık dört aya —ki onun için bir ömürden daha kıymetli olan o dört aydı— ve hayallere sarılmayı seçti.
Döndükten sonra yaptığı evlilikte mutsuzluğu adeta kendisi seçiyor, ki zaten bunu da söylüyor. Bunun yanında romanda bir cümlesi çok dikkatimi çekmişti: "Karım bana dünyadaki en uzak insandı." Ama aslında o mesafeyi kendisi bile isteye tercih ediyor, bunu da itiraf ediyor. Sormadan edemiyorum: Eğer böyle bir hayat yaşatacaksan, neden başka bir kadını hayatına alıyorsun? Oysa eşler birbirine bu dünyada en yakın olması gereken insanlardır. Sonuçta bu duvarı kaldırmadığı için hem kendi hayatını hem de etrafındakilerin hayatını bir çıkmaza sürüklüyor. Bana göre Raif Efendi merhametsizliği ,
Kürk Mantolu Madonna‘yı ikinci kez okudum, lkinde daha çok Raif Efendi’nin sessizliği ve içine kapanıklığı dikkatimi çekmişti. Bu kez ise karakterlerin yalnızlıkları, birbirlerini anlama çabaları ve hayatın insanı nasıl değiştirebildiği fazla etkiledi beni. Yaş ilerledikçe ya da insanın hayata bakışı değiştikçe aynı kitaptan farklı şeyler almak güzeldi. Kitabın sevdiğim yanı, duyguları abartıya kaçmadan güçlü bir şekilde aktarabilmesi. Sabahattin Ali’nin dili sade ve etkileyici. Kitap boyunca büyük olaylardan ve kalabalık karekterlerden ziyade insanların iç dünyasına odaklanılması, hikayeyi daha samimi ve unutulmaz kılıyor.
Onun dışında, üzerinden yıllar geçse bile etkisini kaybetmeyecek, insanı hem hüzünlendiren hem de düşündüren bir eser olduğunu düşünüyorum. Bence herkes hayatının bir döneminde bu kitabı okumalı.
Raif abi ve enişteleri
Raif abi ne içine kapanık bir adamdın sen ya, vallahi içim daraldı ya, adam öyle bir kapattı ki kendini dünyaya böyle birşey olamaz.Malûmunuz Raif abinin haberi olmadığı bu can sıkan (beni gözyaşlarına boğan) ölüm, adamın psikolojisini altüst etti. sanki çok normal bir insanmış gibi de herneyse ... Raif abi o lanet eniştelerin varya hepsinin Allah belasını versin.