Japon edebiyatının erken modern dönemdeki en büyük ustalarından Ryūnosuke Akutagawa ile tanışma kitabım, İthaki Yayınları’ndan çıkan "Raşomon" derlemesi oldu. Akutagawa’nın öykü evrenine adım atmak, hem edebi açıdan farklı bir deneyim sundu hem de yoğun bir dönemin ardından zihnimi dinlendirmek için aradığım o dingin sığınağı sağladı.
Kitapta ilk dikkatimi çeken unsur, yazarın mekan tasvirlerine ayırdığı geniş yer oldu. Akutagawa, olayların geçtiği atmosferi adeta bir ressam gibi ince ince işliyor. Yer tasvirlerinin bu kadar uzun uzadıya yapılması zaman zaman okuma ritmini yavaşlatsa da, hikayelerin geçtiği o puslu ve felsefi havayı solumak adına oldukça başarılıydı. Yine de bu uzun anlatımlar, sabırsız okurlar için bazen zorlayıcı bir eşiğe dönüşebilir.
Kitaba dair yapabileceğim en net eleştiri ise yazarın anlatım tekniğiyle ilgili. Akutagawa, bazı öykülerde kurgunun akışına aniden müdahale edip okuyucuyla doğrudan bağ kurmayı seçiyor. Yazarın araya girip hikayeyi biraz baltalayan bu müdahaleleri, kurgunun büyüleyici atmosferini benim açımdan biraz zedeledi ve beni hikayenin gerçekliğinden anlık olarak kopardı. Modern anlatılarda alışık olduğumuz "görünmez yazar" illüzyonunu bozan bu durum, okuma keyfime ufak bir sekte vurdu diyebilirim.
Tüm bu genel yapının içinde, derlemedeki öyküler arasında beni en çok yakalayan ve okumaktan en büyük keyif aldığım metin ise kesinlikle Tütün ve Şeytan oldu. Akutagawa'nın bu öyküde Şeytan figürünü, Japon kültürü ve tütünün ülkeye girişiyle harmanlama şekli hem çok zekice hem de son derece eğlenceliydi. Şeytan ile tacir arasındaki o ironik ve zeka dolu mücadele, kitabın genelindeki dingin havaya çok tatlı bir dinamizm katmış.
Ancak tüm bu teknik detayların ve eleştirilerin ötesinde, Raşomon benim için tam anlamıyla bir "zihin
Ryunosuke Akutagava Öyküleri1000Kitap
Sizlerle Japon Klasikleri serisinin yirmi birinci kitabı Raşomon paylaşacağım. Modern Japon edebiyatının en önemli öykücülerinden biri olan Ryunosuke Akutagava zor bir çocukluk geçirmiş. Annesinin mücadele ettiği ruhi hastalık ve sonrasını anlattığı "Ölüm Kütüğü" öyküsü beni fazlasıyla hüzünlendirdi. Öyle ki sadece annesini değil iki yaş büyük ablasını ve babasını da belli bir zaman sonra kaybetmiş. Peşpeşe gelen zamansız ölümler takdir edersiniz ki hayatı sorgulamasına neden olmuş. Zaten diğer öykülerini okuyunca hayatla ilgili pek çok soruyla karşılaşıyorsunuz. Gelin annesiyle ilgili öyküsünün haricinde geriye kalan sekiz öyküsünü kısaca bir değinelim.
RAŞOMON; bir çeşit kale köşesi anlamına gelen bu keliminin öyküye kattığı kurguysa böylesi bir köşede açbilaç oturan, işinden kovulmuş bir erkek hizmetçinin metruk bir evde karşılaştığı yaşlı kadınla başlıyor.
ÇALILIKLARIN ARASINDA; yalancı bir eşkiyanın eline düşen bir çiftin duruşması mahkemede görülürken kimin doğru söylediği tahmin etmek zor. Çünkü ölen ruhta bir şaman aracılığıyla mahkemeye dahil olur.
BURUN; uzun burunlu bir rahibin burunun bir kısmından kurtulmak isterken yaşadığı acı durumlar.
CEHENNEM TABLOSU; psikotik bir ruha sahip bir ressamdan hamisi cehennem tablosu yapması ister. Resimlerini görmeden yapamayan ressam ise hayli garip bir teklifte bulunur.
SONBAHAR DAĞLARI; aynı isimle yapılan yağlı boya tablosunun farklı farklı kişilerce yorumlanması.
EJDERHA; yine uzun burunlu bir rahibin onunla dalga geçen halktan intikam almak için uydurduğu bir masalının trajikomik sonuçları.
OYUNCAK BEBEKLER; Japonya'da meşhur Hina bebekleri yapan on beş yaşındaki bir kızın maddi zorlukluklar yüzünden ailesi için bebeklerinden vazgeçmesi ve sonrasında yaşananlar.
TÜTÜN ve ŞEYTAN; dönemin Cizvit rahipleriyle
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Akutagawa’nın en rahatsız edici tarafı şu:
Sana bir hikâye anlatmıyor gibi. Seni sessizce bir aynanın karşısına geçiriyor. “Aç kalsaydın ne yapardın? Hayatta kalmak için hangi sınırı aşardın?
Ahlak, gerçekten güçlü bir değer mi… yoksa rahat insanların lüksü mü?” Kitabı bitirdiğimde içimde kalan şey korkudan çok huzursuzluktu. Çünkü hikâyedeki karanlık sadece karakterlerde değil — hepimizin içinde olabilecek bir karanlık. Kitap ilerledikçe doğru ve yanlış arasındaki çizgi bulanıklaşıyor. İnsanların kötülüğü bazen açlıkla, korkuyla ya da çaresizlikle meşrulaştırdığını görüyoruz. Ve en rahatsız edici kısmı şu olur: karakterleri tamamen suçlayamazsınız.
Bu arada “Raşomon etkisi” diye bir kavram olduğunu da öğrendim bu hikâye sayesinde. Çünkü Akutagawa’nın başka bir öyküsü olan Korulukta ile birlikte düşünüldüğünde ortaya şu fikir çıkıyor:
Aynı olay, herkesin gözünde farklıdır.
Gerçek dediğimiz şey bile parçalanabilir.
Bu yüzden Raşomon, sadece bir hikâye değil; insan doğasına dair karanlık bir deney gibi.
Puan vermedi·152 syf.·
2026 7. kitabı
Ryunosuke Akutagawa, insan doğasının karanlık yönlerini kısa ama etkileyici anlatımıyla gözler önüne serer. Raşomon, sadece bir hikâye değil; aynı zamanda ahlak, gerçeklik ve insanın zor durumlarda verdiği kararlar üzerine derin bir sorgulamadır.
Bu eser, verdiği mesaj bakımından Ingmar Bergman’ın “Utanç” filmiyle benzerlik göstermektedir. Her iki yapım da insanın zor durumda kaldığında ahlaki sınırlarını nasıl esnetebileceğini ve hayatta kalma içgüdüsünün nasıl baskın hale geldiğini etkileyici bir biçimde ortaya koyar.
Kitabı okumanızı tavsiye ederim. Sinema ile ilgilenenler için ise Bergman’ın “Utanç” filmi de ayrıca izlenmeye değerdir.
Modern Japonya edebiyatından bir kitapla geldim.Kısa kısa öykülerden oluşuyor ama her biri insanın içine ince ince işliyor. Okurken “neydi şimdi doğru olan?” diye kendi kendine sorup duruyorsun.
Mesela Raşomon öyküsü… Açlık, çaresizlik ve ahlak arasında sıkışmış bir karakter var. Çok kısa ama insanın “ben olsam ne yapardım?” diye durup düşündüğü bir hikâye. Net bir doğru yok, işte asıl çarpıcı olan da bu.
Bir de en çok konuşulanlardan Çalılıklar Arasında var. Aynı olayın farklı kişiler tarafından bambaşka şekillerde anlatılması… Herkes kendince haklı gibi ama hangisi gerçek, emin olamıyorsun. Okurken insanın güven duygusunu bile sorgulatıyor.
Cehennem Tablosu ise biraz daha karanlık bir öykü. Sanat, takıntı ve insanın sınırları üzerine. Sanat uğruna neler göze alınır kısmı baya rahatsız edici ama bir o kadar da etkileyici.
Bazı öyküler de daha sembolik, mesela Örümcek Ağı gibi. Kısa ama verdiği mesaj uzun uzun düşündürüyor.
Genel olarak dili çok sade ama anlattıkları hiç hafif değil. Küçük küçük hikâyeler gibi başlıyor ama hepsi insan doğasına, ahlaka ve gerçeğe dokunuyor. Okurken yormuyor ama bittikten sonra aklında kalıyor.
Benim hissim şu oldu: Bu kitap “hikâye okuyayım geçeyim” değil de, biraz durup üzerine düşünmelik bir kitap. Eğer kısa ama etkili, insanı sorgulatan şeyleri seviyorsan çok hoşuna gider.
Ryunosuke Agutagava-Raşomon
“Başımı yukarıya kaldırıp pırıl pırıl parlayan binlerce yıldızı görünce dünyanın,özellikle kendi dünyamın ne kadar küçük bir zerrecik olduğunu düşündüm.”
Hayatı boyunca psikolojik sorunlar yaşamış ve sonunda otuzbeş yaşında intihar etmiş yazarın seçme öykülerinden derlenen kitabı Raşomon.
Raşomon eskiden büyük şehirlerin girişlerinin belli olması için yapılan ihtişamlı kapıların adıymış. Zamanla kapılar kullanılmadığı için yıkık dökük evsizlerin kaldığı bir yere dönüşmüş. Öykülerin adından biri olan bu kapıda bir cadı ile karşılaşan birinin yarım kalan hikayesi anlatılıyor. Kitaptaki tüm hikayeler yarım bırakılmış bu arada.. Bu da yazarın ruhsal hezeyanını anlamamız için verilen donelerden biri aslında..
Garip,biraz kasvetli ve yarım hissettim bittiğinde.
