Anlamı kesin sınırlarıyla belli bir ifade içinde aktarılmamış bir fikir yorumlanamaz. Sözcük, bir toplumda herkesin aynı içerik ve anlam verdiği bir sembol, sosyolojik bir olgudur. Kelime, toplumda herkeste aynı düşünceyi çağrıştırdığı takdirde, ancak o zaman, bir iletişim aracı niteliğini kazanır.
Martin Luther Türkleri Hristiyanlar'la kıyaslayarak, onları alçakgönüllü, yaşamında sade ve karakterli bulur ve der ki, Doğu Avrupa'da köylüler o kadar kötü koşullar altında yaşamaktadır ki, Türkleri âdeta kurtarıcı olarak karşılamaktadırlar.
Osmanlıların İslâm ilmine yaptıkları iki büyük hizmet, İslâm fikriyâtına ait 250 bine varan yazmaları vakıf kütüphânelerinde bugüne kadar saklamış olmaları ve bu kütüphâneler sayesinde İslâm ilimlerine ait bugünde başlıca başvuru eserleri olan ansiklopedik eserler vücuda getirmiş olmalarıdır (Hacı Halîfe, Molla Lûtfi, Taşköprülüzâde).
Özetle, İslâm ilminin kendine özgü hermenötik metodlarla meydana getirdiği hukuk sistemi, J. Schacth'ın deyimiyle "İslâm'ın medenî dünyaya devrettiği en önemli mirastır".