Karmaşık bilimsel teorileri ve Genlerin Evrimle bağlantısını anlatmaktadır. Dili ağır ve eskidir. Tıbbi terim çoktur. Bazı yerlerde tekrara gidilmiştir. Araştırarak, anlayarak okuyarak bitirmek vakit ve sabır ister. Ancak kazanımına değecektir.
Korkusuz, net ve son derece akıcı bir üslupla kaleme alınan bu eser, insanlığı dogmatik prangalardan kurtulup bilimin ve aydınlanmanın ışığında düşünmeye davet eden, çağımızın en güçlü manifestolarından biridir.
Kitabı okudum ancak umduğumu bulduğumu söyleyemem. Kısaca şunu söyleyebilirim. Ateist bir kişinin tamamen kendi önyargıları ve şahsi fikirleriyle yazılmış bir kitap. Tek amacı okuyanı ateist yapmaya ikna etmeye çalışmak. Bu tarz konularda nesnel olmak çok zor. Ancak bu kadar öznel olmakta insanı okurken yoruyor. Turan Dursun’un kitapları içinde aynı şeyi düşünüyorum. Kendi fikirlerini bilimsel bir bilgi gibi dile getirmek, o şekilde savunmak bana çok anlamsız geliyor. Elbette bu konuları sevenlerin okuyabileceği bir kitap, ama başlığına aldanıp bir şeyler bulacağınızı sanmayın.
Kitap, evrenin ve canlılığın sahip olduğu devasa karmaşıklığın bilinçli bir tasarımcı olmadan nasıl ortaya çıktığı sorusuna yanıt arar. Richard Dawkins, 18. yüzyıl teoloğu William Paley'nin meşhur "saatçi" argümanına karşı çıkarak, kusursuz görünen biyolojik yapılar için bir ön-tasarıma ihtiyaç olmadığını savunuyor. Yazarın sunduğu çekirdek çözüm, doğal seçilimin ta kendisi olan, geleceği göremeyen ve nihai bir amacı olmayan "kör saatçi" kavramıdır. Bu süreç, tek bir dev sıçramayla veya saf bir rastlantıyla çalışmaz; aksine küçük ve yararlı değişikliklerin nesiller boyunca korunduğu otonom bir işleyiştir. Kümülatif (birikimli) seçilim adı verilen bu algoritma, istatistiksel olarak imkânsız gibi görünen karmaşıklıkları nesiller boyunca adım adım inşa eder.
Canlılık, gizemli bir özden (örneğin eski bir tabir olan protoplazmadan) ziyade, düşük entropili ve sayısal (dijital) bir enformasyon mimarisi olarak tanımlanır. Genlerdeki DNA, tıpkı havadan dökülen bilgisayar disketleri gibi, sadece kendisini yeniden üretmek için dijital talimatlar dağıtan bir bilgi teknolojisidir. Doğadaki av-avcı ilişkileri gibi rekabetçi unsurlar bu algoritmik sistemin itici gücünü oluşturarak, organizmaları sürekli bir "silahlanma yarışına" sokar.
Sonuç olarak kitap, evrimin teleolojik (amaca yönelik) bir planı olmadığını, ancak matematiksel kesinliğe dayalı mekanik bir süreçle olağanüstü tasarımlar yaratabildiğini rasyonel bir şekilde kanıtlar.
Bu kitapla ilgili birçok şey düşündüm ama bir yere yazmadığım için tamamen gelişigüzel, aklıma ne gelirse onu konuşacağım.
Dört Atlı, yazarlara okurların taktığı bir lakaptan ileri geliyor. Üç silahşörleri bilirsiniz. Bir de D'Artagnan vardır. Kaç yapar? 40 değil, 4 yapar. Evet ciddiyeti tekrar ele alalım. Bu yazarlardan üçünü okudum ve genel düşünce yapımda belli başlı etkileri olmuştur. Özellikle Richard Dawkins'in, evrimsel biyolojiye olan ilgimden dolayı daha çok etkisi olmuştur. Bu yazarlar birbirleriyle tamamen aynı görüşte değiller. Ortak yönleri ateist olmaları, bilim ve felsefeyle ilgilenmeleri. Bir iki tanesinin kendi alanları dışında konuşunca çok saçmaladıklarını da gördüm. Ama konumuz bu eserin bize ne verebileceği.
Bu kitap 2007 yılında yapılan bir sohbeti ve Hitchens dışındaki üç yazarın giriş yazısıyla Stephen Fry'ın ön sözünü içeriyor. Bu söyleşi/tartışma daha sonra kitaplaştırıldığindan ve Hitchens öldüğünden onun bir giriş yazısı yok.
Karşıt görüşten birileri olmadığı için tam bir tartışma ve çatışma ortamı sayılamaz. Fakat oldukça eğlenceli ve bir bakıma düşündürücü bir sohbet olduğunu söyleyebilirim. Bu eserde dört kişinin din, bilim, edebiyat, kültür gibi konularda görüşlerini okuyoruz. Tabii ki daha çok din ve ateizm odaklı.
Ortak görüş olarak inancın ve dinin kültürel yanlarının yok olmasını hiçbiri istemiyor. Mesela Hıristiyan ilahileri dinlemeyi seven bir Dawkins, Noel kutlamayı seven bir Dennett var. Bu bakımdan önceleri ben de biraz keskin görüşlere sahip olsam da gidip Mevlid-i Şerif dinlerim. Çünkü bunu Türk kültürünün bir parçası olarak görürüm. Süleyman Çelebi'nin eserini hiç dinlediniz mi ya da okudunuz mu? Orada dönemin Türk edebi diline ait bir şeyler bulursunuz. O dönem nasıl konuşuluyormuş görürsünüz. Bir başka önemli kişi de
Epstein adasının müdavimlerinden Richard Dawkins abimizin kitabını sayfa 95’te yarım bıraktım. İçine çekemedi beni. Bilmiyorum bu ateistler evrim konusuna neden bu kadar takık. Nasıl sorusunun cevabını buluyorsunuz amenna ama neden sorusunun cevabı çıkmıyor.