Adı:
Gen Bencildir
Baskı tarihi:
Temmuz 2014
Sayfa sayısı:
352
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789944315791
Orijinal adı:
The Selfish Gene
Çeviri:
Tunç Tuncay Bilgin
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Kuzey Yayınları
"Gen Bencildir" ilk yayımlandığı 1976 yılında biyologlar ve halk arasında büyük bir heyecan dalgasına yol açmıştı. Genin gözünden hayata bakışı parlak bir şekilde ve sade bir yazımla sunuşu, doğal seçilimin doğasıyla ilgili düşünce dizileri ile birleşerek evrimi anlayışımızla ilgili geniş kapsamlı imalarda bulunmuştu. Zaman, kitaptaki fikirlerin önemini onayladı. Kuvvetli entelektüelliğe sahip olmasına rağmen teknik bir dille yazılmamış olan "Gen Bencildir" birçoklarınca bilim yazıtının başyapıtı olarak görülür ve kitaptaki öngörüler günümüzde bile ilk yayımlandığı gündeki kadar güncelliğini korur.
(Tanıtım Bülteninden)
317 syf.
Bundan 2-3 sene öncesine kadar bazı önyargılarim vardı ve bunun neticesinde Dawkins deyince aklıma direkt ateist densiz biri gelirdi ve onu okumak ve dinlemek aklımın ucundan gecmezdi. Duyduğum din aman yanarsin, yaklaşma ona felsefesinde olduğu için bende bunun gibi onyargilar olusmustu. Neticede araştırıp edince olması gereken dinin 'araştır ,oku, düşün,sorgula bunun için yanmazsin" felsefesinde olduğunu gördüm. Önyargılarımı yendim. Şimdi bir ateist yazarı okuyunca odak noktam onun ateist olmasi değil: fikirleri, kitabında ne anlatmak istediği ve sırf bunları okudum diye 'aman yanarim' korkusu duymaya gerek olmadığı fikri benligime yerleşti.

Neyse uzun ve şahsi bir girizgah oldu ama Dawkins deyince aklıma geldi, dile getirmek istedim. Kitaba gelecek olursak, Dawkins gen merkezli bir evrim öngörüyor. Canlılık başlangıçta bir çorba gibi karisikken, esleme özelliği kazanan 'gen' adını verdiğimiz şeyler evrimde bir adım öne çıkarak hızla çoğalmaya/eslemeye başladılar. Çevre şartlarına uyum sağlamasi gereken genler, zamanla kendi etraflarina korunak oluşturdular. Bu korunak değişen şartlara karşı uyum sağlayarak sürekli evrimlesti. Nihayetinde çok kompleks yapılar haline geldi. Bu kompleks korunaklardan birisi de bizim vucudumuz ! İnsana heyecan veren bir düşünce.

Dawkins, doğada hayvanların davranışlarından örnekler vererek ve bunları kullanarak değişik analojiler kurarak 'bencil gen' i anlatmaya çalışıyor. Kurduğu analojiler yer yer kafa karıştırıp ilgimi azaltsa da genel olarak başarılıydı. İnsana soru sorduran bir üslubu var. Bu da okuru, kitaba bağlıyor,kısa süreli dikkat kayıpları olsa da çabucak kitaba yogunlasmasini sağlıyor tekrardan.

Dawkins 'bencil gen' fikriyle bize çok yardımsever gelen davranislarin bile aslında genler tarafından en faydali seçenek olarak sunulduğunu anlatmaya çalışıyor. Ancak genlerin kendi hayatlarının devamı için ürettikleri beyinle insan, zamanla genlerin en büyük istegine - sürekli ureme- karşı gelebilmislerdir.

Dawkins, 'mem' adını verdiği bir insanın zamanla ürettiği 'müzik, resim, fikir, yazı vb' gibi kültürel şeylerin de evrimlestiğini gelecek kuşaklara aktarılan genler kadar önemli olduğunu söylüyor. Tabi Müslüm Gürses'in bir şarkısının sözleri şimdi de eskisiyle aynı olacak ancak yorumlanisi ve yüklenen anlam farklı olacak. Nihayetinde en onemlisi gelecek kuşaklara aktarılmış olacak. Buna din de dahil, evrim teorisi de. Hatta yazara kalırsa genlerden çok daha iyi aktarılan bir şey bu memler. Çünkü genler her bir alt nesile aktarilirken başka gene karıştığı için giderek etkinliği azalacak. Yani bir bir kişinin çocuğuyla gen yakınlığı 100 ise aradan kuşaklar geçtikçe bu sayi 1e ve 1den aşağıya da inecektir. Ancak aynı kişinin geliştirdiği evrim kuramı, geliştirilerek gelecek kuşaklara aslına gene kıyasla daha benzer aktarılmaya devam edecek.

Yazar, kitabının finalini harika sözlerle yapmış. Bunu ben de incelemenin finaline alintilamak istedim:

"Bizim doğumda devraldığımız bencil genleri yenebilecek gücümüz var. Ve gerekirse, bize aşılanmış olan bencil memleri de yenebiliriz. Has, çıkarsız özveriyi bilinçli olarak büyütecek, besleyecek yolları bile tartışabiliriz biz; doğada asla yeri olmasa, tüm dünya tarihinde asla varolmamış bile olsa... Çünkü gen makineleri olarak yapılmış ve mem makineleri ile yetiştirilmiş olsak da, bizim yaratıcılarımıza karşı çıkacak gücümüz var. Biz, dünya üzerinde yalnızca biz, bencil eşleyicilerin tiranlığına karşı isyan edebiliriz."

Keyifli okumalar..
352 syf.
·3 günde·Beğendi·Puan vermedi
Kitap bizim genlerimiz tarafından nasıl bir hayatta kalma makinesi haline geldiğimizi anlatıyor. Dawkin tüm canlıların birer hayatta kalma makinesi olduğunu savunuyor. Tüm canlıların asılda kendi genlerini hayatta tutmak, kendi genini geleceğe taşımak uğruna neler yapabileceğine değiniyor. Bencil kelimesi buradan geliyor. Aile planlaması yaparken, eş seçiminde, üremede vb. canlıların ne gibi çıkarları olduğu işleniyor.

Dawkin bir evrim biyoloğudur. Kitabında da daha çok hayvanlar ve bitkiler üzerinde durmuş. İnsanları çok fazla detaylandırmadan, hatta onları da hayvanlar üzerinden örneklendirerek anlatmıştır. Biyolojiyle profesyonel ilgilenenler için çok geliştirici bir kitap.

Dawkin önsözünde her ne kadar çok fazla terim kullanmamaya çalıştığını, basite indirgediğini söylese de ben öyle düşünmüyorum. Benim açımdan dili basit değildi. Ve kitap bir bilim kitabı niteliğinde olduğu için öyle roman gibi akıcı okuyamıyorsunuz. Verdiği örnekleri anlamak için biraz kafa yormak gerekiyor. Kitap bölümler halinde verilmiş. Bir bölümü okumadan diğerine atlamamanızı tavsiye ederim çünkü birbirleriyle bağlantı kuruyor yazar. Ve bir bölümün başında -genelde hayvanlar üzerinden- örnekler vererek başlıyor, o örnekleri dikkatli okumanızı tavsiye ederim. Aksi takdirde tüm bölümü kaybedersiniz.

Anlayarak okuduğunuzda kitap gerçekten çok zevkli ve çok eğitici bir kitap. Ben vaktim kısıtlı olduğu için hızlı geçmek zorunda kaldım. O yüzden bir çok şey havada kaldı. Ama örnekleri başından yakaladığım konulardan çok zevk alarak okudum. Size de yavaş yavaş okumanızı tavsiye ederim aksi takdirde başından anlamayınca sıkıcı olabiliyor.
352 syf.
·18 günde·Beğendi·10/10
Kitabı 18 günde okumuş olmam kitabın akıcı olmadığı, çok terim barındırdığı ya da ağır ilerlediği gibi bir izlenim yaratmamalı çünkü kitap gerekli zaman ve konsantrasyon verildiğinde kısa sürede bitebilecek bir akıcılıkta. Fakat şunu söylemeden geçemeyeceğim, kitap birçok bilgi barındırıyor ve buna rağmen oldukça akıcı. Tabi bunda Dawkins'in kendine has üslubunun da etkisi oluyor. Olayları aktarırken fazla terim kullanmadan her kesimin anlayabileceği düzeyde yazılmış ki bunu da önsözünde belirtiyor.

Kitabın konusuna ve amacına gelecek olursak, Dawkins doğal seçilimin bilimadamları dahil birçok kişi tarafından yanlış anlaşıldığını ve bu yanlışın düzeltilmesi için böyle bir kitap yazdığını ifade etmiş. Doğal seçilimin türler bazında bir seçilim olduğu yani, doğanın kayırdığı şeyin "tür" olduğunu düşünmenin son derece yanlış olduğunu söylüyor. Aslında doğal seçilimde en önemli olanın "gen" olduğunu belirtiyor ve kitabında "bencil gen teorisini" anlatıyor. Peki neden "bencil" gen? Bu sorunun cevabı da aslında kitapta. Zaten "Başarılı bir gende ağır basan niteliklerden birisinin merhametsiz bir bencillik olduğunu savunacağım." (Sayfa 26) sözüyle doğal seçilimin bencil olan geni kayırdığını dile getirmiş oluyor.

Bu kitabı okuduktan sonra canlı, özellikle hayvan, davranışları konusunda birçok bilgi sahibi oldum. Örneğin bir annenin bir babaya oranla neden çocuğuna daha çok korumacı, sahiplenici davrandığı, ebeveyn-çocuk ilişkisinin neden kardeş-kardeş ilişkisinden daha güçlü olduğu (ebeveyn ve çocuğun taşıdığı ortak genlerin oranıyla iki kardeşin taşıdığı ortak genlerin oranı eşittir.), bir dişinin eş seçerken neden "nazlı" davrandığı vb. daha birçok konuda bilgi sahibi oldum. Ve bunların hepsini evrimsel açıdan ve genlerin bakış açılarıyla anlatmış olması olayları daha anlaşılır kılıyor.

Bence canlılığın neden bu evrelere kadar geldiğini anlamak için herkesin okuması gereken kitaplar arasında.
352 syf.
Yorucu ve uzun soluklu bir kitap. Kesinlikle çok dikkatli okunması gerekiyor. Yazarının bile başını döndüren anlatıma sahip olması (kendisi belirtiyor) bazı bölümlerde sizi ara vermeye zorluyor.
352 syf.
Ünlü evrim biyoloğu olan Dawkins eseriiyle evrimi grup seçilimle değil, canlılar üzerinde yaşamlarını devam ettiren “yaşamkalım makineleri” olarak tanımladığı bencil genlerin belirlediği tezini açıklamaktadır. Bilime yabancı olan okuyucu, konunun uzmanı okuyucu ve bilimle ilgisi olmayan okuyuculuktan uzmanlığa geçmekte olan bir öğrenciyi olmak üzere üç düşsel okuyucu için yazılmış olduğunu belirttiği kitap kanımca bilime yabancı olan okuyucuyu zorlayabileceğini düşünmekteyim. Saldırgan davranış evrimi, kan bağı kurumu ve pek çok konulara eşsiz bir benzetme yetisi olan Dawkins sayesinde okurun zihninde ışık yakılması kaçınılmaz olacaktır. Yazar eseri yazarken okuyucunun eleştirilerini önceden görerek elinden geldiğince güzel açıklayarak esere devam etmiştir. Gen bencilliği olarak adlandırdığı sav anlaşıldığında daha önce bilenen bilgileri çürütülebileceğini ortaya koyması açısından oldukça önemli bir hale gelmektedir. Kitabın TÜBİTAK, yeni olan Kuzey Yayınları ile İngilizce yazılmış olan baskılarını da okumuş olduğumdan dolayı İngilizce bilenlerin tereddütsüz İngilizce baskısını okumalarını tavsiye ederim. Kitabın adı Bencil Gen olmadığından daha başında hatalı çevrilmiştir.
352 syf.
·Beğendi·10/10
Bilim sayesinde hayatı kavramamızı sağlayan bol nükteli bir kitap. Genlerimizin içindeki hayat şifresini barındıran bu kitap kesinlikle okunmalı.Büyük bir biyoloji bilgisi gerektirmiyor herkes okuyabilir.Halk dilinde yazılmış olmasına karşın biyolojiye özgün katkıda bulunmuş bir kitap. Ön yargılarınızı bir kenara bırakıp okumanızı tavsiye ederim.Evrime inanıp inanmamanız önemli değil kesinlikle.İyi okumalar.
352 syf.
·19 günde·10/10
“Gen Bencildir” ilk yayımlandığı 1976 yılında biyologlar ve halk arasında büyük bir heyecan dalgasına yol açmıştı. Genin gözünden hayata bakışı parlak bir şekilde ve sade bir yazımla sunuşu, doğal seçilimin doğasıyla ilgili düşünce dizileri ile birleşerek evrimi anlayışımızla ilgili geniş kapsamlı imalarda bulunmuştu. Zaman, kitaptaki fikirlerin önemini onayladı. Kuvvetli entelektüelliğe sahip olmasına rağmen teknik bir dille yazılmamış olan “Gen Bencildir” birçoklarınca bilim yazıtının başyapıtı olarak görülür ve kitaptaki öngörüler günümüzde bile ilk yayımlandığı gündeki kadar güncelliğini korur.

"Bu önemli kitap bundan daha eğlendirici yazılamazdı."
The Economist
352 syf.
·Beğendi·10/10
Özel bir çaba ve önümde google açık olarak okuduğum zar zor bitirdiğim kitaptı 2 yıl oldu okuyalı ama gene okusam gene o kadar bilmediğim sözcük bulurum. Anlanarak ve araştırılarak okunduğunda çığır açacak bir kitap.
352 syf.
·8 günde·Beğendi·9/10
Benim gibi biyolojiye, özellikle de evrimsel biyolojiye merakınız varsa size mutlaka önereceğim bir kitap. Düşünmeden alın. Ben Tübitak baskısını okumuştum oldukça da zevkliydi. Richard Dawkins'in bu kitabının en sevdiğim yanı ise bir nebze de olsa baştan aşağı bilimsel terimlere boğulmuş diğer kitaplardan sıyrılmasıdır.
352 syf.
·29 günde·Puan vermedi
Giriş bölümünde: "Bugün, Dünya'nın Güneş etrafında dönüyor olması ne kadar şüpheye açıksa, evrim kuramı da ancak o denli kuşkuludur" diyor. Bu söz bende kitap konusunda çok derin bir beklenti oluşturdu açıkçası. Bu kabulü !? yaptıktan sonra bunun üzerine yaşam kalım makineleri dediği canlıların izleyebileceği yaşam kalım stratejileri mümkün oldukça matematiksel ifadelerden kaçınarak yazmış. Temel hipotezi de yaşam kalım makinelerinin devamlığını sağlamayı genlerin bencilliği olarak ele almış olması.(Canlılar bencildir yerine genler bencildir uyarısı da yapılıyor.) Başlangıçtaki beklentim karşılanmamış olsa ve hatta bu stratejik yaklaşımlar bazen çok sıkılmama sebep olsa da mantıksal çıkarımlarını okumak ve stratejik bakış açılarını elde ederken oyun teorisini kullanması hoşuma gitti. Bununla birlikte kitabın son bölümündeki memler ile ilgili yaklaşımı insan düşüncelerine farklı bir bakış açısı kazandıracak cinsten.
352 syf.
·Beğendi·10/10
Richard dawkins de stephen Hawking gibi sevdiğim yazarlardan ,tüm eserlerini bitirme istenci yaratan bir yazar, çoğu kişi için zor da olsa kendinizihayvan olarak düşünün ve kitabı bitirin fark var mı ,size kalmış
352 syf.
·1 günde·8/10
Mikro boyutta evrimi anlamak için çok iyi bir kitap,genlerin seçilimini eliminasyonunu çok sade anlatıyor.İki puanı anlatım subjektif olduğu için kırdım.
Yaşamın başlangıcından önce hangi kimyasal ham maddelerin bolca bulunduğunu bilmiyoruz, ancak en akla yakın olasılıklar arasında su, karbondioksit, metan ve amonyak var: hepsi de Güneş sistemimizdeki diğer bazı gezegenlerde bulunduğu bilinen basit bileşikler.

Kimyacılar, genç Dünyanın kimyasal koşullarını taklit etmeye çalıştılar.
Bu basit maddeleri bir kaba koydular ve bu kaba morötesi ışık veya elektrik kıvılcımı gibi ilkel şimşeği taklit eden bir enerji uyguladılar.

Bundan birkaç hafta sonra kabın içinde bir şeyler bulundu: Başlangıçta kaba konulanlardan daha karmaşık olan moleküllerden çok sayıda içeren, koyu olmayan kahverengi bir çorba. Özellikle, aminoasitler bulundu: Iki büyük biyolojik molekül sınıfından biri olan proteinlerin yapıtaşları.

Bu deneyler yapılmadan önce, doğada bulunan aminoasitler yaşamın varlığının bir göstergesi olarak düşünüldüler. Şimdi ise, aminoasitlerin varlığı yalnızca atmosferde birkaç basit gazın, bazı yanardağların, güneş ışığının veya yıldırımlı bir havanın bulunduğuna işaret eder.

Daha da sonra, dünyada yaşamın ortaya çıkmasından önceki kimyasal koşulların laboratuvarda taklit edilmesi sonucu, pürin ve pirimidin adı verilen organik maddeler de elde edildi. Pürin ve pirimidinler ise, genetik molekülün yani DNA'nın yapıtaşlarıdır.
Richard Dawkins
Eşleyiciler bölümü
Bizler, hayatını sürdürmeye çalışan makineleriz. Gen denilen bencil molekülleri korumaya programlanmış robotlardan farkımız yok.
Söz konusu penguenlerin suya girmeden önce, kıyıda durup durdukları gözlenmiş. Nedeni, ayı balıkları tarafından yenme tehlikesiymiş. İçlerinden bir tanesi suya girse, geri kalanlar denizde bir ayı balığı olup olmadığını anlayacaklarmış. Doğaldır ki, hiçbiri denek olmak istemiyormuş ve bekliyorlarmış. Birbirlerini suya itmeye çalıştıkları bile oluyormuş.

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Gen Bencildir
Baskı tarihi:
Temmuz 2014
Sayfa sayısı:
352
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789944315791
Orijinal adı:
The Selfish Gene
Çeviri:
Tunç Tuncay Bilgin
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Kuzey Yayınları
"Gen Bencildir" ilk yayımlandığı 1976 yılında biyologlar ve halk arasında büyük bir heyecan dalgasına yol açmıştı. Genin gözünden hayata bakışı parlak bir şekilde ve sade bir yazımla sunuşu, doğal seçilimin doğasıyla ilgili düşünce dizileri ile birleşerek evrimi anlayışımızla ilgili geniş kapsamlı imalarda bulunmuştu. Zaman, kitaptaki fikirlerin önemini onayladı. Kuvvetli entelektüelliğe sahip olmasına rağmen teknik bir dille yazılmamış olan "Gen Bencildir" birçoklarınca bilim yazıtının başyapıtı olarak görülür ve kitaptaki öngörüler günümüzde bile ilk yayımlandığı gündeki kadar güncelliğini korur.
(Tanıtım Bülteninden)

Kitabı okuyanlar 230 okur

  • Ekrem özgiray
  • ilkin bayramov
  • Flower of Carnage
  • Yahya Demirbaş
  • gökay
  • Ali Can
  • Gülce Kaya
  • Deniz Elen
  • Seçkin
  • Serhat Akkurt

Yaş gruplarına göre okuyanlar

0-13 Yaş
%3.1
14-17 Yaş
%10.8
18-24 Yaş
%24.6
25-34 Yaş
%33.8
35-44 Yaş
%18.5
45-54 Yaş
%4.6
55-64 Yaş
%0
65+ Yaş
%4.6

Cinsiyetlerine göre okuyanlar

Kadın
%38.7
Erkek
%61.3

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%36.6 (30)
9
%22 (18)
8
%20.7 (17)
7
%13.4 (11)
6
%4.9 (4)
5
%0
4
%0
3
%1.2 (1)
2
%1.2 (1)
1
%0

Kitabın sıralamaları