Rüstəm Əzimov
@romeoyazar
Ən böyük ehtirasım oxumaq, düşünmək, usanmadan oxunulmayacağını bildiyim hekayələr, novellalar yazmaqdır.
Laborant
PhD student in the Institute of Control Systems
Bakı, Azərbaycan
26 Mayıs 1999
19 okur puanı
Nisan 2021 tarihinde katıldı
Gəlin söhbət edək, Adagio dinləyək.
Sabaha farmakologiya dərsim var, oxunacaq 56 səhifəlik material. Sadəcə o da deyil, təbii ki. 60 səhifə patoloji anatomiya; 60 səhifə ümumi cərrahiyyə; digərlərini isə ümumiyyətlə, saymaq istəmirəm, düşüncəsi belə yorur. Və bütün bunlara rəğmən, indi burada bu şərhi yazma qərarına gəlmişəm. Çünki yazmasam, ağlımdakı digər yazılar kimi şüurumun dərinliklərində itib batacaq.
Öncəliklə, kitabın hələ ilk səhifələrindən etibarən film təəssüratı yaratması, hadisələrin ədəbilik qatılmadan, dümdüz nəql edilməsi məni təəccübləndirmədi. Müəllif rejissorluq fakültəsini bitirib, kitabın üstündə də bir rejissor kimi çalışıb. Güclü bir qələmi yoxdur yəni. Təbii ki, bu düşüncəyə gəlib çıxmağımda rol oynayan tək nüans bu deyil, başqa nüanslar da var. Bu yazımda onlardan bəhs etməyə çalışacağam.
Fikirlərimi tam çatdıra bilməsəm, vaxtınızı almağımdam dolayı üzrlü sayın. Baxmayaraq ki, professional şəkildə yazılmamış əsərləri nəşr etdirib oxucunun vaxtını alan "yazıçı"lar oxucularından üzr istəmir, mən belə bir ehtimala qarşı əvvəlcədən tədbirimi alım.
• Həvəskar yazıçıların əsərlərində hər zaman sezdiyim bir məqamı qeyd etməklə başlayıram : həddən çox, gərəksiz açıqlama. Məsələn, tutaq ki, valideyninizlə masa arxasında əyləşib nahar edirsiniz. Gündəlik etdiyiniz bir şeydir bu. Və hər gün birlikdə yemək yeməyinizə baxmayaraq valideyniniz birdən-birə bütün həyat hekayənizi adi bir dialoqda nəql etməyə başlayır. Sanki bunları onsuz da bilən sizə yox, hansısa auditoriyaya danışır. Sizcə də süni alınmır? Qeyd edim ki, bu sünilik sadəcə əsərlərə yox, filmlərə də xasdır. Belə yazıları oxuyanda ağlıma yeşilçam filmlərində kürəyini həmsöhbətinə çevirib pəncərəyə doğru gedən və üzü izləyiciyə tərəf danışmağa başlayan obrazlar gəlir. Təbiilikdən eyni dərəcədə uzaqdırlar.
• Həmçinin bəhs
Rüstəm Əzimov
Başda özüm olmaqla bütün həvəskar yazıçılar üçün "checklist". Çox maraqlı məqamlara haqqlı olaraq toxunmusunuz, oxuyanda utandım).
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Modernizm insanının ağılla mübarizəsi haqqındaİnsan
Spoiler yüngül ədəbiyyata olan marağı azaldır, klassikanı ucaldır.
Dostoyevskinin “Yeraltından qeydlər”i qısadır, amma klassikadır.
Uşaqlıqda izlədiyimiz serial və kinolarda bəzi adamların sadəcə pis olduğu mesajı verilirdi. Sonra isə bunun tam tərsini dedilər: İnsanlar başına pis hadisələr gəldiyi üçün pis olur.
Bu gün biz kiminsə sadəcə pis ola biləcəyinə inanmırıq. Amma insan təkcə başına pis hadisələr gəldikdə, pis münasibət gördükdə kiməsə pislik eləyir, düşüncəsi də həmişə doğru olmaya bilər.
Dostoyevski bu əsəri yazdığı vaxtlar Rusiyada səfil həyatı yaşayanlar sosialist inqlabın nəfəsini boyunlarının ardında hiss eləyirdi. Sənayenin inkişaf etdiyi ölkələrdə Adam Smitin kapitalist (Adam Smit - sərbəst bazar iqtisadiyyatı kimi kapitalizmin bel sümüyünü təşkil edən nəzəri konsepsiyaların banisidir.) və Karl Marksın kommunist nəzəriyyələrindəki iqtisadi modellər müzakirə olunurdu. 19-cu əsrin əvvəllərində Almaniyada Humboltun təhsilin inkişafına dair yazılarının təhsilə tətbiq olunması universitetlərin tələbələri elmi tədqiqata çağırması və elmi tədqiqatların sırf elmi məqsədlərlə aparılmasıyla nəticələndi, bu da öz növbəsində iqtisadiyyata təsir edəcək elmi-texniki kəflərin artması və elmi-iqtisadi-fəlsəfi modellərin hamılıqla müzakirə olunmasına gətirib çıxardı. Və burada hər şeyi saxlayıb əvvəl Marksı başa düşmək lazımdır.
Marksı anlamaq Russoyla Hegeldən keçir. Jan Jak Russonun dövlətin yaranması haqda irəli sürdüyü fikirlər mülkün bu barədəki əhəmiyyətini ortaya çıxarırdı. Jan Jak Russo deyirdi ki, hər şey bir adamın "bu torpaq mənimdir" deməsiylə başladı. O adamın bu sözlərini eşidənlər durduq yerdə, "onda bu yer də mənimdir", dedilər. Və bu adamların hər biri mülkiyyət haqqına sahib olmağı istədiyi torpağın mülkiyyət haqqına sahib ola bilmək üçün
İnci Zadə isimli okura yanıt verildi
Rüstəm Əzimov
Dostoyevski oxuyanda real həyatda olan, amma normalda diqqətimizi çəkməyənləri görürük. Əsərlərinin psixi dərinliyi o qədərdir ki, təkcə Raskolnikov yox, digər, demək olar, hər personajı haqda saatlarla danışmaq olar. Ümumiyyətlə, Dostoyevskinin yaradıcılığı (jurnallarda yazdığı bəzi şovinist məqalələri çıxmaqla) Freydin divanının tək bir insan yox, bəşəriyyət üçün olanıdır, sanki.
Sonuncu cümlənizi isə çərçivəyə salıb divardan asasım var)). Çoox sağ olun bu gözəl ifadə üçün!
Kimsən sən, kiçik adam?İnsan
Sən bir müəllim, sən bir həkim, sən bir odunçu, sən bir əsgər, sən bir casus, sən bir ölkənin lideri, sən hamımızın tanıdığı adi bir insansan, kiçik adam.
Sən bir türk, sən bir slavyan, sən bir alman, sən bir yəhudi, sən bir fələstinli, sən bir millətin kimliyinə bürünərək özünü digər millətlərdən üstün görən nasistsən, kiçik adam.
İnsanlara saçının, dərisinin, gözlərinin rənginə görə ayrı-seçkilik edən irqçi, insanları inanclarına görə aşağı görən və öldürən radikalsan sən, kiçik adam.
Sən oğullarına ağlamağı qadağan edib qızlarını ağlamağa vadar edən, sən övladlarının sənə uymayan bütün fikir və arzularını tapdalayan o ana-atasan, kiçik adam.
• Səni kiçildən, səni mikroskopik dərəcədə kiçildən səbəblər nədir bilirsənmi? O lənət olası önyarğın. O kinin. Və bitmək-tükənmək bilməyən o cahilliyin.
Kiçiksən sən, çünki bir uşağın ölümünün faciəvi dəyərini onun milliyyətinə, dininə (!) görə ölçüb biçirsən, sanki o uşağın anadan olarkən dinini və hansı millətə mənsub olacağını seçmə şansı varmış kimi. Bu səbəbdəndir ki, İsrail-Fələstin müharibəsində siz zavallı kiçik adamların bir qismi yəhudisevər, digər qismi isə fələstinçi oldu. Bir qisminiz Holokostdakı yəhudilərin halını yada salıb hüznlənərkən, Fələstində elə indi ölməkdə olan uşaqları vecinizə almadınız belə. Adınızı da insanpərvər qoymuşdunuz, halbuki. Digər qisminiz isə din müharibəsi başladarcasına "müsəlmana edilən zülmə susmaq olmaz" deyə şüarlarla çıxış etdiniz və bu şüarlarla əslində müsəlman olmayan hər kəsi çıxdaş etmiş olduğunuzun fərqinə belə varmadınız. Fərqinə varanlarınız da vardı əslində, hansı ki, onlar həqiqətən də, "müsəlman olmayan hər kəs ölsə, yeridir" deyə düşünən kiçik adamlar idi.
Kiçiksən sən çünki, "hədəfə gedən hər yol mübahdır" deyib hər cür çirkinliyə haqq qazandıra bilirsən. Sən öz
Rüstəm Əzimov
Sadə dillə də dərin məsələlər izah etmək, düşündürmək olurmuş. Bundan dərs çıxarmalıyam). Bu möhtəşəm rəy üçün çox sağ olun. 3 aydır fikirləşdiyim hər şeyə bir yazıda rastladım sanki. Və düşündüm, bu vaxta qədər (içi mən qarışıq) nə qədər adam nə qədər səhvi düz bilərək edib deyə. İçimdə daşıdığım böyük canavarı - "küçük adam"ı düşündüm.
Karayip korsanlarını biliyoruz peki Türk korsanlar?1000Kitap
Kitabı yorumladığım video yayında bağlantıya tıklayarak ulaşabilirsiniz :) youtube.com/watch?v=Mu5Gmi-...
Çok uzun süredir bu kitabı tanıtmak istiyordum ancak fırsat bugüne kısmetmiş. Bu kitabı okumadan önce Osmanlı tarihi üzerine ve Akdeniz ile ilgili de birkaç kitap okudum ki temelimi sağlama alayım. Emrah Safa Gürkan kitabı olabildiğince basit yazmaya çalışmış yani akademik terimlerden ziyade okuyucuyu sıkmayacak bir şekilde belirtmiş bundan dolayı size ağır gelmeyeceğini düşünüyorum. Ayrıca kitabı okurken göreceksiniz o kadar çok kaynak kullanmış ki İngilizceden tutun da Katalancaya kadar birçok dilde kaynak ve arşiv kullanmış olduğunu görüyoruz. Zaten yazarımız 7 8 dil bilen alanında çok uzman biri bundan dolayı da aslında kitabın 10 yıllık bir çalışma olduğunu işitiyoruz. Bilkent'te okumuş Amerika'da yüksek lisans yaptığını hatırlıyorum ve doktora hocası da Mcneil'in oğlu olduğuna göre gayet kaliteli bir kitaptan bahsediyoruz.
Şimdi kitabı arka sayfasından okumakla birlikte yorumlamayı düşünüyorum. *Osmanlı* adını verdiğimiz korsanlar hangi etnik kökenlerden gelmektedir? Abi burada o kadar etkilendim ki Alman, Felemenk, Fransız, Macar ve Ruslar gibi çeşitli etnik kökenlerin gemilerde cirit attığına şahit oluyoruz. Çünkü 16'ncı yüzyıla baktığımız vakit pek fazla iş ve meslek olmadığından dolayı paralı askerlerden tutun da hırsızına kadar birçok insan tipini gemilerde görebiliyoruz. Tıpkı Midilli'deki Barbaros ve Hayreddin kardeşlerde bunu görebiliyoruz çünkü onlarda kendilerine ekonomik bir alan yaratamadıkları için korsanlığı tercih etmesi gibi.
Tabii burada yazıya bir ara vermek ve sizi videoya yönlendirmek istiyorum çünkü burada anlattıklarım videodan yazıya aktardığım şeyler. Umarım beğenirsiniz videoyu :)
Rüstəm Əzimov
Emeğinize sağlık. İlginç kitaplara kapsamlı, açıklayıcı, okumadan algılatmayı başaran incelemeler yazıyorsunuz, başarılar ve devamını dilerim.