Türklerin kimlik kartı1000Kitap
Sadece bir destanı anlatan bir kitap değil, destanı tarihsel boyutlarıyla derinlemesine ele alıp Türk milletinin yaşantısıyla ilişkilendiren bir kaynak kitap.
Aldığım notlarla özetlemek gerekirse:
Bozkurt ve Ergenekon destanları aslında birbirinin devamı niteliğindedir. İslamiyet öncesi dönemde Bozkurt Destanı, İslamiyet sonrası dönemde ise Ergenekon Destanı ismini almıştır. Ergenekon kelime anlamı itibarıyla "oturulan, çadır kurulan dağ beli" manasına gelmektedir. Destanın temel yapısı; konu ve mekan bağlamında, günümüzde Altay Özerk Cumhuriyeti'nin Ulagan bölgesinde yer alan "Katu-Yarık" çevresiyle ilişkilendirilmektedir ve Köktürkler'in yaşantısı ile kurt aracılığıyla Türk'ün hayata tutunmasını ele almıştır. Ayrıca, Türk kültüründeki Ergenekon'dan çıkış hadisesi, her yıl 21 Mart'ta kutlanan Nevruz Bayramı ile sembolize edilir.
Bu destanlar tarih boyunca farklı milletlerin kaynaklarında kendine yer bulmuştur:
Bozkurt Destanı: İtalyan kaynaklarında "Romulus ve Remus" efsanesi ile benzerlikler göstererek yer alırken; Çin kaynaklarında özellikle Zhou hanedanı kayıtlarında (ve Han, Sui, Chao-Shu gibi hanedan tarihlerinde) detaylandırılmıştır.
Ergenekon Destanı: Bu destan için temel referans noktaları arasında Reşidüddin Fazlullah’ın Câmiu’t-Tevârîh adlı eseri, Ebu'l-Gazi Bahadır Han’ın Şecere-i Türk’ü ile Oğuzname (İngiliz nüshası) ve Selçukname gibi önemli Türkçe kaynaklar bulunmaktadır. Ayrıca Moğolca kaynaklar da bu destanın kökenlerine değinmektedir.
Destanların aktarımı konusunda tarihçilerin farklı yorumları mevcuttur:
Reşidüddin Fazlullah, Türklerin soyunu Nuh Peygamber’e dayandırmış; Moğolları bir Türk boyu olarak kabul ederek, onların Ergenekon’dan çıkan Moğol kavmi olduğunu ileri sürmüştür.
Ebu'l-Gazi Bahadır Han ise kendi eserinde Reşidüddin Fazlullah’ın
Kronik kitabın meşhur “hızlı ama dolu” serilerinden biri. Kapak direkt “Ben boş kitap değilim, içim efsaneyle dolu!” diye bağırıyor zaten.
Neyi anlatıyor olabilir sizce? Gelin beraber şöyle bir göz gezdirelim.
Dünyanın dört bir yanındaki 200 mit, efsane, fabl ve destanı kısa kısa, sindirilebilir şekilde özetliyor. Yani “Homeros’u açıp 500 sayfa okumaya vaktim yok, ama mitoloji kültürü de olsun” diyenlere tam kıvamında.
Kapakta da dikkatinizi çekecek görseller mevcut:
• Roma’nın kurucuları Romulus ve Remus dişi kurtla (o klasik heykel).
• Sağda bağıran yüz: Medusa’nın efsanevi kesik kafa tasviri.
• Altta taht gibi oturan ihtişamlı sakallı figür: büyük ihtimalle Zeus / bir tanrı heykeli.
• Kılıç da Excalibur vibe’ı veriyor, yani Kral Arthur efsanelerine göz kırpıyor.
Kısacası: “Dünyayı dolaş, bütün mitleri çantaya at, hem de 10 dakikalık lokmalar hâlinde” kitabı.
Artısı:
• Mitolojiye giriş için tam ideal.
• Sıkmıyor, hızlı okunuyor.
• Her bölüm bağımsız, kafaya göre seçmece takılabiliyorsun.
Eksisi:
• Derin analiz bekleyen biri için yüzeysel kalabilir.
• “Bu mitin felsefesi neydi, alt metni neydi?” diye çok sorgulayanlara az gelir.
Ama senin gibi meraklı biri için harika bir kahve eşlikçisi.
Kısacası: Tam bir “mitolojiye hızlı ama sağlam dalış” kitabı.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Geleceğin Anatomisi
All Tomorrows1000Kitap
İnsanlık, yeryüzünde attığı ilk adımlardan itibaren çevresini gözlemlemeye başladı; dağların yamaçları, nehirlerin kıvrımları, rüzgârın uğultusu ve durmadan deveran eden yıldızlar, düşlerin fikirlere evrildiği eşsiz bir laboratuvardı. Gökyüzüne bakan insan, bu uçsuz bucaksız evrendeki yerini aradı. Sorular sordu ve devamlı yeni yanıtlar devşirmeye teşneydi. Sorularının asıl niyeti bulduğu cevapla yetinmekten ziyade, arayışı sürdürmekti. Öyle ki zamanla ateşi kontrol etmeyi, ilk barınakları kurmayı, toprağı işlemeyi ve topluluklar oluşturmayı öğrendi. Böylece gelişim, hayatta kalma çabasını aşarak bilinç ve kültürü usulca şekillendiren bir tekâmül süreci hâlini aldı. İlk mağara resimlerini meydana getiren meçhul sanatçının ardında av sahnelerini bırakmasını bu bağlamda değerlendirdiğimizde, doğayı anlamlandırma ve kendi varlığını kaydetme arzusunun ortaya çıkardığı mucizeyi anca idrak edebiliriz. Ölümü anlamakla onu aşmak arasında kırılgan bir geçiş vuku buldu ve medeniyet de bu geçişin eseriydi.
Söz konusu bağlamda tarihin tozlu sayfalarına derinlemesine dalmak ilerleyişi anlamak adına elzem. Atılan her adım haddizatında bir deney, her keşifse birer sınavdı. Homeros’un dizelerindeki kahramanlıklardan Shakespeare’in dramatik sorgulamalarına, Borges’in labirentlerle dolu sonsuz kitap evrenlerinden Asimov’un galaktik imparatorluğuna… Zamanla biriken tüm miras, insanlığın kendi sınırlarını ve potansiyelini anlamaya çalışmasının farklı tezahürleriydi. Her çağda bambaşka kültürler yükseldi, imparatorluklar doğdu ve çöktü, diller meydana geldi ama unutuldu, böylece belki de birçok fikir bilinmezliğe savrularak silindi gitti. Oysa bir şey asla değişmedi: İnsanlık bir an olsun durmaksızın sorgulamayı sürdürdü. Belki her zaman aynı değildi arayışın ölçüsü ya da ölçütler devamlı
Yaşasın özgürlük ama gerçekten yaşasın mı Azrail de?
Bu kitap... Çok farklıydı. Çok güzeldi ama güle ağlaya okuduğum o üç muhteşem kitaptan çok daha farklıydı.
Kademelere ayrılmış bir toplumun en alt kademesine ait yaralı bir oğlanın isyan başlattığı bir distopya olmayı aştı ve bir savaş kitabına dönüştü. Karakterlerimiz çok değişti.
Toplum’u yıkmak için mücadele eden o gençler şimdi otuzlu yaşlarda birer yetişkin, Cumhuriyet’in en önemli insanları, evlenmişler ve çocukları var. Hala savaşıyorlar fakat artık farklı amaçlar uğruna. Eskiden onların gençliklerini, içinde bulundukları durumun ağırlığına rağmen çok canlı bir şekilde hissederken şimdi yetişkinliğin getirdiği ağırlık üzerimize çöküyor. Ezilen Pembeler, Kızıllar, Obsidiyenler artık birer yönetici, lider, dük olabiliyor. Bir Altın’a emirler verebiliyor. Lysander büyümüş ve bir zamanlar en büyük hayranı olduğu Azrail’den nefret ediyor. Eskiden Darrow’ı öldürme tutkusuyla yanıp tutuşan Cassius şimdi onu destekliyor... Bu farklılıklar her seferinde gözüme çarptı ve o eski zamanları çok özlediğimi fark ettim.
İsyan, devrim... Bayıldığım bir konu. O üçlemeyi okurken isyanın nasıl bir yol izleyeceğini merak ediyordum ve olayların gidişatından manyak bir zevk alıyordum. Karakterlerden manyak zevk alıyordum.
Üçüncü kitapta zincirler kırıldı, toplum düştü, cumhuriyet kuruldu. Şimdiyse cumhuriyetin kuruluşunun üzerinden on sene geçmiş. Fakat hiçbir şey Darrow’ın hayal ettiği gibi değil, bizim hayal ettiğimiz gibi değil. Güneş sistemi üçe bölünmüş ve üç taraf da on senedir birbirleriyle savaşıyor. Karakterlerimiz cumhuriyeti yönetmek konusunda pek de başarılı olamamışlar, Virginia sözlerini yerine getirmemiş. Fakat en önemlisi, Darrow’ın savaşta yaptığı hatalar onu “kahraman” kişiliğinin altına çekti ve cumhuriyetin kırılmaya başlamasına sebep oldu.
Kitap boyunca
Aeneas, babası ancihes ve oğlunu truva savaşından kaçırarak tıpkı odyseus gibi deniz yolculuğu ile italyaya varıp lavinium kentinin kurmuştur. Fenikeli sürgün kraliçe dido'nun yeni bir kent kurma arzusu vardır. Aeneas'ın gemisi bu kente gelir kentin adı kartaca'dır. Latium kentini almak için turnus ile savaşa girer ve kazanır. Vesta rahibelerinin çocuk yapması yasa. Antik roma, tanrıların müdahalesiyle şekillenmiştir. Reasilvia, savaş tanrısı mars tarafından hamile bırakıldı. İkiz çocukları dünyaya geldi. Remus ve romulus. İkizler tehlike oluşturuyordu bu nedenle tiber nehrine atıldı. Tanrılar ikizleri kutsadı ve tanrıların yardımıyla kıyıya vurup hayatta kaldılar. Dişi kurt çocukları besleyip hayatta kalmasını sağladı. Bir süre kurt tarafından beslenen bebekler kraliyet çobanı fostulus tarafından bulunup alınır. Burada yetişkin olurlar ve büyüdüklerinde amilyus'a savaş açarlar. Kralı yenip onun yerine numitor'u geçirirler. Nehirden çıktıkları yere kendi krallıklarını kurmaya karar verirler. Resmi roma kurucusu romulus olarak bilinir ama romanı keşfeden aeneastır. Romulus kardeşi remus'u yenip kraliçe olmuştur.
İlkçağ1000Kitap
Babilde Hammurabi kanunları, Yunanlıların Perslerle savaşı, İskenderin Persleri yenmesi ve 32 yaşında ölümü, İskenderin ölümünden sonra komutanları arasında iktidar mücadelesi neticesinde Yunanistanın dağılma sürecine girmesi, Kral oğlu Budanın Hindistanda hayatın anlamını sorgulaması hayatın yemek, içmek ve cinsellikten ibaret olmayıp çok daha ulvi bir amacı olduğunu düşünerek dünyevilikten uzaklaşarak içsel huzuru az yemek, cinsellikten uzak durmak, sade yaşamakta görmesi, yazar Yusuf'un kuyuya atılmasını Yusuf peygamberin babasının ona hediye ettiği hırkayı sürekli ağabeylerine hava atarak bakın babam bana bunu aldı size almadı çünkü onun en değerli evladı benim diye hava atmasından illallah eden ve bir yerden sonra onu kıskanan abilerinin kuyuya atmasına bağlıyor (Kuran'da böyle bir ibare geçmez Tevratta geçiyor mu bilmiyorum okuyacağım ileride), yine Musa Peygamber zamanında Firavun'un erkek bebklerin ölümü emrini vermesini İsrailoğullarının nüfusunun fazla artışı sebebiyle ülkede azınlığa düşmemek adına yaptığını söylüyor (Bu da Kuran'da geçmez Tevratta geçiyor mu bilmiyorum), gerisi malum Firavunun Musa peygambere ve İsrailoğullarına atalarının diyarı Kenan diyarına gitmelerine izin vermemesi (İsrailoğullarını köle olarak kullanıyorlardı) sebebiyle Mısır'ı çekirgeler basması, Nilin kan olması, ve sonunda Musa peygamberi takip ederken Firavun'un denizde boğulması, Mısır'da bir tane kız erkek kardeşi öldükten sonra tek kalır ondan başka aday yoktur ama halk kadın olduğu dolayısıyla onu kabul etmek istemez o da ben yıllarca bunun için kendimi hazırladım der ve sonunda halkı ikna eder erkek gibi konuşur, davranır, hatta takma sakal bile takar böylece Mısır'da kadınların da yönetici olmasının önünü açar ve yönetici olarakta oldukça başarılı olur, Romus ile Romulus