Sadık Sezer
@sadiksezer
Beşiktaş
Bir kişi hakkında olumsuz bir haber aldıysan ve bu haber seni hayatın hakkında ciddi bir karar almaya itecekse, bu kararı almadan bir de hakkında olumsuz haber edindiğin kişiden de olayı bir dinle. Çünkü son pişmanlık fayda etmez. Aslında olumsuz haberin ciddiyetine bakılmaksızın söz hakkı doğurması açısından karşı tarafı dinlemek ciddiyetle göstermemiz gereken bir davranıştır. Hatta dinlemeyi bir alışkanlık haline getirirsek eğer, hayatımızda peydahlanan birçok sorunu çözebiliriz veya daha az hasarla atlatabiliriz. Malum tek taraflı anlatılar çoğu zaman yanlış anlaşılmalara gebedir.
Öncelikle Türkiye İş Bankası Kültür Yayınlarına bu tarz eserleri günümüz Türkçesine çevirdiği ve biz okurlara ulaştırdığı için çok teşekkürler. Benim gibi birçok okur bilinmeyen sözcük sayısının fazla olması nedeniyle ilk dönem edebi eserlerimizden mümkün olduğunca uzak duruyordur. Sunulan bu imkân, benim için biraz geç de olsa, Türk Edebiyatı Klasiklerimize ilgimizi artırıyor. Kitabımıza dönecek olursak, eser Türk filmleri ve dizileriyle zihnimizde birçok türeviyle yer eden kadın – erkek ilişkilerini konu alıyor. Evin Beyinin yaşadığı aşk ve düşkünlüklerinin bir ailenin yok oluşuna neden olduğu onlarca film izlemişizdir. İntibah da bu çerçevede bir olay örgüsünü gözler önüne seriyor. Eserde tecrübesizliğin, yalanın, öfkenin, kötü alışkanlıkların, intikamın insanın başına neler açabileceğini görüyoruz. Bunun yanı sıra eser bağlılığın, iyi niyetin ve vefanın da insana çok yakışan davranışlar olduğunu tekrar hatırlatıyor.
Dönemin hâkim yaklaşımı olan erkeğin mutlak üstünlüğü ve cariyelik adı altında kadının satılarak değersizleştirilmesi ise eseri okurken beni rahatsız eden kısımlardı. Eserin döneminin bu tarz olumsuzluklarını yansıtması, bildiğimiz bir gerçeği tekrar gözler önüne sermesi
Reklam
Bir teknede tek başına günlerce süren kılıç balığı avı. Bu kitabı birkaç kelime ile özetlemek istesem kesinlikle umut, mücadele ve tutku derim. Baştan sona kadar bir mücadele var kitapta denizle, köpekbalıklarıyla, acıyla, uykusuzlukla ve kılıç balığıyla. İhtiyar Santiago’ nun balıkçılığa olan tutkusu ve azmi var iyi balıkçı olduğunu ispat etme arzusuyla. Bir de güzel bir vefa örneği, çırağın ustaya olan bağlılığı var. Kitabı keyif alarak okudum. Aslında önsözde olayın nasıl sonuçlanacağına dair bilgi sahibi olmuştum, ama yazar esinlendiği gerçek hikayenin sonunu eserinde biraz değiştirmiş. Roman ihtiyar balıkçının tek başına kılıç balığı avlamaya çıkmasını ve teknede bu esnada yaşadıklarını konu alıyor. Cesaret ve kararlılığa, mücadelenin sonucundan bağımsız kişisel başarıya önem verenlerin mutlaka okuması gereken bir eser.
Bir koyda yaşayan ve geçimini inci avcılığı ile sağlayan yerli bir ailenin başından geçen olayların konu edildiği, içeriğinde yoksulluğun, hayallerin, hırsızlığın, para hırsının, sömürgeciliğin sert yüzünün olduğu, bu meselenin ise cesaretle ve kararlılıkla mücadele ederek var olan düzene karşı dik durmayla alt edilebileceğini gösteren ve sömürülmenin üstesinden gelmenin gelecek nesillerin eğitilerek sağlanabileceğinin mesajını veren harika bir eser. Bir incinin bir ailenin hayatını nasıl alt üst edebileceğini gözler önüne seren ve güncelliğini hiçbir zaman yitirmeyecek mesajları olan bir roman bana göre. Kitaptaki dilin sadeliğine ise ayrı bir parantez açmak gerekir. Yazarın bu dil tercihi ve Tomris UYAR’ ın çevirmedeki başarısı eserin bir çırpıda okunmasını sağlıyor.
Miguel de Cervantes Saavedra, belki de modern romanın kurucusu ve İstanbul’ da köle olarak çalıştığı sanılan ancak bizimle ilişkisinin İnebahtı Deniz Savaşı’ nda düşman askeri olmasıyla sınırlı olan meşhur eser Don Kişot’ un yazarı. Herkesin daha çok bu meşhur eseriyle tanıdığı bir yazar, ben de kendisiyle malum roman aracığıyla tanıştım. Diğer eserlerini de merak ediyordum, ancak okumak bir türlü kısmet olmamıştı, derken şehirlerarası yolculuk yaptığım sırada Storytel uygulamasını kurcalarken yazara merakımın olması ve uygulamayı ilk defa kullanacak olmam nedeniyle uygulamada kısa bir hikâye – roman arıyordum ve yazarın bu uzun öyküsüyle karşılaştım. Yolculuğun uzun olmasından ve kitabı dinleyerek takip etmenin uykumu getirmesi nedeniyle eseri yarım bırakmıştım. Kısmet bugüneymiş. Bu arada galiba Storytel vb. uygulamalar pek bana göre değil. Neyse gelelim eserimize. Öykü bir teğmenin başından geçen kötü bir evliliğin sıkıntıları yüzünden hastaneye düşmesi ve nekahet dönemindeyken dışarıdan konuşmalar duyması ve odasının hemen dışındaki hasır üzerinden gelen bu seslerin sohbet eden köpeklere ait olduğunu anlaması, aslında bir mucize olan köpeklerin konuşmalarını dinlemesi ve bu konuşmaları kayıt altına almasını anlatıyor. Köpekler belki de gün ışıyana kadar kazandıkları bu konuşma yetisini değerlendirerek başlarından geçenleri anlatırken insanoğlunun yozlaşmasını, dedikoduya olan merakını, hırsızlığa ve dolandırıcılığa meyillerini, zalimliklerini konu alıyor. Eser bence güzel bir hiciv örneği ve içeriğinde günümüze de ışık tutacak nitelikte tespitlere yer veriyor. Öykü güncelliğini hiç kaybetmeyecek bir insanlık eleştirisi.
Öncelikle belirtmek isterim ki, Kazuo Ishiguro’ nun okuduğum bu ikinci romanı. Daha önce Günden Kalanlar’ ı okumuştum ve roman çok hoşuma gitmişti. Yazarın bu (Beni Asla Bırakma) romanını da bu yüzden hevesle aldım ve okumaya başladım. Ancak ne yalan söyleyeyim beklentilerimi tam olarak karşılamadı ama kötüydü de diyemem. Bence okunması gereken bir eser. Yazarın üslubu hoşuma gidiyor, akıcı, sade ve anlaşılır bir anlatım tekniği var ve tarzı nedeniyle eserlerini okurken sakin bir ruh haline bürünüyorsunuz. Bana iki kitabı da sıkıcı gelmedi, hatta romanın başlarında ana olayın ne olduğunu merakla bekledim. Aslında ana olay sayfalar ilerledikçe belirginleşiyor ve okurun olayı tahmin edebilmesi kolaylaşıyor, yine de yazarın kaleminin ustalığı bendeki merak hissini devam ettirdi. Ancak yazar romanında karakterlerin yaşamını şekillendiren ve okurun ilgisini daha çok çekebilecek ana olayla ilgili çok fazla detay vermiyor, bu da okurun ilerleyen bölümlerde romana olan ilgisini zayıflatabilir. Benim fikrim kitabın türünün bilim-kurgu olduğu yönünde, ancak bilimi az kurgusu çok diyebilirim.
- Buradan sonrası spoiler içerebilir -
Romanda Ruth, Tommy ve Kathy’ nin arasında geçen olaylar, aralarındaki ilişkinin/aşk hikayesinin durumu, karakterlerin dünyaya gelmeleri/getirilmeleri doğrultusunda nasıl bir yaşam sürdükleri Kathy’ nin gözünden anlatılıyor. Romanda toplum ve baskın karakterdeki arkadaş baskısının insan üzerindeki etkisi, toplumun alt tabakasından klonlanarak hayat verilen ve belirli bir amaç uğruna yetiştirilen ve sorgulama, eleştirme yetilerini kaybetmiş insanların kurallara olan bağlılığı, aşkın ve sanatın insan ruhu üzerindeki etkileri kaleme alınıyor. Bir de insanın yalnızlığı ve bu durumu kabullenişi var tabi ki.
Reklam